Video player inladen ...

Waarom hanen van hun eigen gekraai niet doof worden

Als hanen kraaien, dan produceren ze een geluid van wel 140 decibel. Een mens zou er doof van worden, maar hanen blijkbaar niet. Wetenschappers van de Universiteit Antwerpen en de Universiteit Gent hebben ontdekt hoe dat komt.  

Wie 's ochtends al eens ongewenst gewekt is door een kraaiende haan, kan erover meespreken: hanen kunnen ontzettend veel lawaai maken. Wie naast een kraaiende haan staat, krijgt een geluidsgolf van wel 100 decibels te verwerken. Een gek die een haan in z'n oor laat kraaien, krijgt 140 decibels te verwerken. Dat is meer dan genoeg om blijvende gehoorschade op te lopen.  

Geluiden van 120 decibel kunnen het gehoor blijvend beschadigen. Geluiden van 130 decibel en meer, hebben zelfs minder dan een seconde nodig om het gehoor blijvend te beschadigen. Hanen die dag in dag uit dergelijke geluiden produceren, zouden dus potdoof moeten zijn. Maar vreemd genoeg is dat niet het geval.    

Ingebouwde oorpluggen

Wetenschappers van de Universiteit Antwerpen en de Universiteit Gent hebben uitgezocht hoe dat komt. Ze hebben de oren van hanen en kippen bestudeerd, en vastgesteld dat hanen in staat zijn hun oren volledig af te sluiten. Als ze hun bek wijd openen, dan gaan hun externe gehoorkanalen automatisch dicht. Hanen hebben dus ingebouwde oorpluggen.    

Kippen produceren maar 70 decibels als ze kakelen, te weinig om gehoorschade aan te richten

Kippen hebben die oorpluggen niet. Maar volgens de onderzoekers hebben ze die ook niet echt nodig. Kippen produceren immers maar 70 decibels als ze kakelen, te weinig om gehoorschade aan te richten. (Geluiden zijn maar schadelijk vanaf 80 decibel). En als een haan kraait, dan doet hij dat zelden binnen een afstand die klein genoeg is om het gehoor van een kip blijvend te beschadigen.

Een natuurlijk selectieproces

De onderzoekers vermoeden dat de oorpluggen bij hanen het resultaat zijn van een natuurlijk selectieproces.  Hanen kraaien om hun territorium af te bakenen en andere hanen duidelijk te maken dat ze van hun hennen moeten wegblijven. De sterkste exemplaren - die met de grootste keel - hebben waarschijnlijk altijd al een beter beschermd gehoor gehad.

De sterkste exemplaren geraken ook het makkelijkst aan een partner.  Zo kunnen zij hun eigenschappen doorgeven aan volgende generaties. De oren hebben zich met elke generatie verder geperfectioneerd, tot zij zich volledig konden afsluiten.  

Waarom kraait een haan 's ochtends?

Alle vogels maken lawaai in de ochtend. Een haan dus ook. De ochtend is nu eenmaal het moment van de dag waarop vogels het meest actief zijn. Zij ontwaken bij het ochtendgloren en zijn meteen klaarwakker. Een haan zul je 's ochtends alleen maar sneller opmerken omdat hij meer decibels produceert dan welke vogel ook.  

Een haan kan je trouwens op elk moment van de dag horen kraaien, zelfs 's nachts. Hij doet dat als hij wordt opgeschrikt door licht of geluid, of als een andere haan het voorbeeld geeft. Geluid kan voor hem een signaal zijn dat een andere haan z'n hennen belaagt, waarop hij dan instinctief z'n keel openzet.