Hoe een kraan uit Texas in Nederland terechtkwam

VRT NWS heeft een fout gemaakt. Beelden van een neervallende kraan op Twitter werden zonder voldoende controle gepubliceerd als een voorbeeld van stormschade in Nederland.

De beelden van de vallende kraan blijken ouder te zijn en uit de Verenigde Staten te komen. De redactie begreep vrij snel dat de beelden niet authentiek waren en verwijderde ze ook van de website. Maar door gebrekkige communicatie doken ze in het 19u Journaal toch weer op.

Argwaan

Het is niet eenvoudig om van beelden op sociale media na te gaan of je niet bedrogen wordt. Een eerste check is gewoon lezen wat er in de tekst staat. De menselijke natuur schrikt er soms toch voor terug om flagrànt te liegen en dat merk je soms aan een tweet. De oorspronkelijke tekst zegt letterlijk: “Misschien is het niet het beste moment om dit soort projecten te doen in Nederland.” Er staat niet: "Ik heb dit net gefilmd in de Nederlandse stad x." Geen concrete plaats of tijd, geen persoonlijk getuigenis, alleen een algemene referentie naar “dit soort projecten." Dat had argwaan moeten wekken.

De verantwoordelijke webredacteur zegt daarover : “Ik heb echt geprobeerd om de tweets grondig te bekijken, maar op het moment dat ik deze publiceerde was het verschrikkelijk hectisch. Ik heb niet genoeg kunnen controleren. Ik geef toe dat het niet had mogen gebeuren.”

Reacties

Via de mailbox van de ombudsman liepen vrij snel enkele reacties binnen.  Toen een medewerker van de ombudsman die reacties doorgaf aan de eindredactie van de website werd er meteen gezegd : “Ja, we weten er al van, de beelden zijn verwijderd.”  Ze hebben dus maar relatief kort op de website gestaan, al was het op sociale media wel degelijk opgevallen:

Nu is het best wel moeilijk de authenticiteit van zulke beelden in te schatten. En omdat  journalistiek ook gewoon mensenwerk is, zal het af en toe gebeuren dat iemand een steek laat vallen. Maar dan nog moet je er natuurlijk alles aan doen om dat te vermijden. Dat er snel is ingegrepen, strekt de website tot eer. Maar dat er twijfels waren over de authenticiteit van deze beelden, werd niet verder verspreid op de redactie.

RTBF

Later op de dag merkte een eindredacteur van Het journaal de vallende kraan op in een overzichtreportage van RTBF.  Hij had de kraan nooit gezien op de site van VRT NWS, zag er nieuw beeldmateriaal in en vroeg de reportagemaakster voor Het Journaal om de beelden ook te gebruiken. Omdat de beelden van RTBF kwamen en omdat de deadline naderde, werd het beeld niet meer verder gecontroleerd. De betrokken eindredacteur zegt daarover :  “Mea Culpa, ik heb een fout gemaakt."

Journalistiek is mensenwerk

Nu gaat het maar om luttele seconden in een overzichtreportage, maar toch, een Journaal moet nu eenmaal de waarheid vertellen. Het is vervelend natuurlijk. Terwijl VRT NWS net zo veel inspanningen heeft gedaan om bijvoorbeeld de vele beelden uit Syrië grondig te bekijken en te controleren. Er werd een medewerker aangeworven die gevraagd werd zich net daarin te specialiseren.

Eén fout voorbeeld is natuurlijk meteen een litteken. Natuurlijk zullen er nu weer heel wat mensen roepen dat VRT NWS “fake news” is. Laat ze maar roepen. Journalistiek is mensenwerk. Het beste is om dat gewoon openlijk toe te geven, fouten te erkennen en er lessen uit te leren.

De hoofdredactie mag dit niet laten passeren

Het is het einde van de wereld niet, maar het mag ook niet geminimaliseerd worden. De hoofdredactie mag dit niet zomaar laten passeren. Er moet goed bekeken worden hoe dit soort gevallen wordt gecheckt en intern wordt  gecommuniceerd.  De reputatie van VRT NWS komt beter niet in de problemen voor een paar seconden ogenschijnlijk interessant beeld vanop Twitter.