Meest recent

    Zes vragen en antwoorden over nieuwe revolutionaire bloedtest om kanker op te sporen

    Onderzoekers aan de gerenommeerde Johns Hopkins University in de VS hebben een liquid biopsy-methode ontwikkeld om kankers beter en sneller te kunnen opsporen. Maar voor wanneer is die test, hoe duur zal hij zijn, waarom heeft hij zoveel potentieel en wat zijn nog de mogelijke obstakels?  

    Waarom is de test zo veelbelovend?

    Eenmaal de test (liquid biopsy of vloeibare biopsie) er op grote schaal is, wordt kanker opsporen veel eenvoudiger, en zal het mogelijk zijn in een veel vroeger stadium. De drempel verkleint voor patiënten, omdat een eenvoudig bloedstaaltje voldoende zal zijn om te achterhalen of je al dan niet kanker aan het ontwikkelen bent. Omdat het goedkoper en eenvoudiger is, zal er preventiever kunnen worden gewerkt, met meer en betere screenings. De nieuwe test zou ook op bijna alle soorten kankers kunnen screenen.

    Voor patiënten die al klachten hebben, zal een bloedtest veel handiger dan bijvoorbeeld een scan of een invasieve methode waarbij weefsel wordt weggenomen. Bovendien kan de test speuren naar verschillende kankers tegelijk, je moet dus geen onderzoek laten doen naar één bepaalde kanker.  

    De test kan verschillende kankers tegelijk opsporen, in een vroeg stadium, en is veel minder omslachtig dan de methodes nu

    Voor wanneer is de test precies?

    Het zal nog vijf à tien jaar duren vooraleer de test echt kan worden uitgerold naar het grote publiek, en bij de huisarts beschikbaar is. Dat zeggen Hetty Helsmoortel (UGent) en Peter Peumans van innovatie- en nantechnologiebedrijf IMEC, verbonden aan de KULeuven. IMEC werkt momenteel aan een kleine chip die moet dienen om die bloedtest uit te voeren. 

    Peumans is heel positief: "Het idee om binnen afzienbare termijn, neem nu tien jaar, verschillende kankers tegelijk beter behandelbaar te maken, is iets om naar uit te kijken."   

    De daling van de kosten zet zich nog steeds door

    Hoe duur zal hij zijn?

    Het is heel moeilijk in te schatten hoeveel een liquid biopsy test zoals de bloedtest wordt genoemd, precies zal kosten. Maar Peter Peumans is hoopvol gestemd, omdat de technologische ontwikkelingen nu eenmaal razendsnel gaan. "De laatste 15 jaar zijn de kosten al sterk gedaald. Die daling zet zich nog steeds door, zij het iets minder snel. Maar stel dat we nu spreken over een paar 1.000 euro per patiënt, dan mag je daar een paar 100 euro van maken eens de test echt kan worden uitgerold."

    Wat zijn nog de mogelijke obstakels?

    De methode is nu afgetoetst in een ontwikkelingsfase. Nu moet die worden afgetoetst op grote schaal.  "Er is een enorm verschil tussen de test nu, en een die uitgerold kan worden voor dokters en patiënten", zegt Peumans. Dat zal dus minstens vijf jaar vergen, maar wat moet er nu gebeuren? En kan het nog verkeerd gaan?

    "Bij de nu ontwikkelde test hebben onderzoekers hun patiënten kunnen kiezen. De volgende stap is om de test te doen bij mensen van wie we geen idee hebben of ze kanker hebben of niet."

    Onderzoekers zullen in de verdere ontwikkeling van de methode de juiste balans moeten vinden tussen gevoeligheid en specificiteit

    Twee parameters zijn belangrijk: de gevoeligheid van de test (als een persoon kanker aan het ontwikkelen is, hoeveel kans is er dat dit effectief wordt opgepikt) en de specificiteit (hoe juist is het resultaat bij een positieve diagnose, zitten er bijvoorbeeld false positives in?) . Die twee parameters moeten voldoende hoog scoren. "Hier zit je met een gevaarlijke balans: hoe gevoeliger een test, hoe beter, maar ook hoe meer gevaar voor een vals positief resultaat", zegt Peumans.  Hij ziet dit wel goedkomen, onder meer omdat de sequencing van DNA (zie onder) goed evolueert. "Dat is een element dat zeker in het voordeel speelt."  

    De kosten en baten zullen tegen elkaar worden afgewogen

    Pas als die fase is afgerond, kunnen de grote instellingen (zoals de European Medicines Agency) het licht op groen zetten om de methode uit te rollen en te commercialiseren. Peumans ziet hier geen grote problemen opduiken. "Wat onderzoekers zullen moeten bewijzen, is de zogenoemde health economic benefit, het financiële voordeel dat eruit kan worden gehaald voor de maatschappij. Zullen de kosten voor een behandeling en voor de gezondheidszorg omlaag gaan?"  

    Hetty Helsmoortel bevestigt dat "het belangrijkste en moeilijkste werk nog moet komen. We moeten bijvoorbeeld nog checken of de overlevingskansen effectief beter zullen worden, bijvoorbeeld via twee grote groepen testpersonen." Ook zij wijst op de kostenbaten-analyse.

    Hoe werkt het nu precies?

    Als kankercellen afsterven, laten ze sporen na in het bloed. Door data in het bloed te analyseren, kunnen onderzoekers zien of iemand een tumor aan het ontwikkelen is, ook al is dat in een zeer vroege fase. Ze doen dat op twee manieren: door proteïnemarkers te lezen en eventueel afwijkend DNA.

    De nieuwe methode van de Johns Hopkins University combineert beide, en is daarom zo sterk. Met het lezen van de eiwitten stond het onderzoek al vrij ver, maar ook met het DNA gaat het nu goed vooruit. "Je moet dat DNA uitlezen, letter per letter, de zogeheten sequencing", zegt Peumans.

    Zijn er alternatieven?

    Het nieuws van vandaag komt uit een academische publicatie. Er zijn ook andere spelers bezig met het ontwikkelen van soortgelijke tests. Ook Grail heeft bijvoorbeeld als missie om kankers zo snel mogelijk te kunnen opsporen, en werkt volop aan nieuwe technologieën. "Deze start-up heeft 1 miljard dollar kunnen verzamelen", zegt Peumans. "Ook zij zijn volop aan het testen en ontwikkelen. De onderzoekers aan Johns Hopkins zijn dus niet de enigen."