AFP or licensors

Wat betekent een grote Duitse coalitie voor Europa?

Vandaag beslist een SPD-congres in Bonn over het ontwerp voor regeerakkoord dat bondskanselier Angela Merkel sloot met partijvoorzitter Martin Schulz. Dat cogres wordt ook buiten Duitsland aandachtig gevolgd. Als die "Grote Coalitie" tussen SPD en CDU-CSU er komt, zal Duitsland zich pro-Europees opstellen. Als het SPD-congres de partijleiding terugfluit, belandt ook de Europese Unie in onzekerheid.  

Het allereerste hoofdstuk van het princiepsakkoord van vorige week gaat over "Europa". Op drie bladzijden (van de 28) wordt uitgelegd welke Europese koers de Duitse christendemocraten en sociaaldemocraten willen varen. Dat de tekst begint met Europa, is opmerkelijk. In het regeerakkoord van de regering Michel van oktober 2014 gaat het pas ergens achteraan (bij buitenland) over de Europese Unie.

Zowel bondskanselier Merkel als SPD-kopman Martin Schulz (voormalig voorzitter van het Europees Parlement) zijn uitgesproken pro-Europees. Door Europa vooraan te zetten, lijken ze te willen beamen wat de Franse president Macron in zijn nieuwjaarstoespraak zei: 2018 wordt een beslissend jaar voor de Europese Unie. 

Macron had onmiddellijk na de Duitse verkiezingen in september in een toespraak aan de Sorbonne al meteen zijn visie op de toekomst van de EU uit de doeken gedaan. Hij hoopte op een snelle regeringsvorming, maar kwam bedrogen uit. Eerst onderhandelde Merkel met de Duitse liberalen (FDP), die sommige ideeën van Macron helemaal niet zien zitten. Na het lezen van het princiepsakkoord met de SPD zal Macron wel geglimlacht hebben.

Welk Europa?

- Europa moet een nieuwe start nemen en zichzelf vernieuwen. Want de wereld ziet er anders uit. Europa moet zijn lot in eigen handen nemen.

- Sociaal: er moet een Europees kader komen voor minimumlonen en sociale zekerheidssystemen. Geen sociale dumping meer, maar gelijk loon voor gelijk werk op dezelfde plaats. Europees Commissaris voor Sociale Zaken Thyssen zal tevreden zijn met deze duidelijke Duitse steun.

- Geen fiscale "dumping" of concurrentie tussen lidstaten meer.  Ook groter internetbedrijven moeten in Europa belastingen betalen. Duitsland en Frankrijk moeten het voortouw nemen. Dit zullen Ierland en Hongarije, landen met een lage vennootschapsbelasting, niet graag lezen. Alles wat naar belastingharmonisatie ruikt, wijzen zij af.

- De invoering van een financiële transactietaks. Tiens, dit wou de vorige Duitse regering-(ook CDU-CSU en SPD) toch ook? Ja, maar veel is er nog niet van gekomen. Ook onze regering twijfelt of ze nog meedoet, en vroeg zich af of Duitsland en Frankrijk nog wel achter deze taks staan.

- Bescherming van de Europese buitengrenzen: Frontex moet een echte grenswacht worden. In 2016 werd Frontex al eens versterkt en omgedoopt tot de Europese Kust- en Grenswacht. Voor Duitsland is dit nog niet genoeg blijkbaar.

- Vluchtelingen: er moet een "solidair" systeem komen om vluchtelingen te spreiden. Duitsland vraagt al sinds de vluchtelingencrisis van 2015 dat alle landen, ook in Centraal- en Oost-Europa vluchtelingen opvangen. Hongarije, Polen en Tsjechië blijven er zich mordicus tegen verzetten. Vraag is of het opnieuw tot een stemming tussen de lidstaten zal komen. Of doet iedereen wat water bij de wijn om tot consensus te komen?

- Versterking van de eurozone. Er moet geld vrijgemaakt worden "voor de economische stabilisering en sociale convergentieür wirtschaft, en voor de ondersteuing van structurele hervormingen", wat later een investeringsbudget kan worden. Het is het omzwachtelde antwoord op het "budget van de eurozone" waar Macron om vroeg, en waar veel Duitsers nachtmerries van krijgen, uit schrik dat er permanente transfers zouden ontstaan van het rijke Duitsland naar ("potverterende") Zuid-Europese landen. Van een Europese minister van Financiën, ook een van de denkpistes van Macron,  is geen spoor te bekennen in het Duitse princiepsakkoord.

- Duitsland wil meer bijdragen aan het budget van de Europese Unie. Een opvallend statement, en een koerswijziging. Duitsland is een van de grootste "netto-betalers", eiste en kreeg daarom de voorbije jaren enkele "kortingen" zodat het minder moest bijdragen aan het EU-budget.  Door het vertrek van het Verenigd Koninkrijk zal de EU het met 13 miljard euro minder per jaar moeten doen, terwijl er nieuwe uitdagingen zijn (die Europese grenswacht bijvoorbeeld, of Europese defensie-projecten). Duitsland wil zijn duit in het zakje doen. Ook Ierland, Finland en andere netto-betalers verklaarden al hiertoe bereid te zijn. Nederland echter niet. Ook N-VA zit op die lijn.  Tot nu toe hebben we nog geen Belgisch standpunt hierover mogen vernemen.

- De rol van het Europees Parlement moet versterkt worden. Een typisch Duitse houding, ook de voorbije decennia. Wat het in 2018 betekent, wordt niet verduidelijkt. Betekent het steun voor de "transnationale lijsten", nog een dada van Macron, bij de komende Europese verkiezingen? SPD is daar voorstander van, CDU naar verluidt niet.  

AFP PHOTO

Dat het zolang duurt om een Duitse regering te vormen, is ongebruikelijk. In sommige hoofdsteden wordt men wat ongeduldig. Misschien was de ontmoeting van Merkel en Macron vrijdag in Parijs wel bewust gepland vlak voor het SPD-congres, om aan de SPD-militanten het signaal te geven dat het tijd wordt dat de Frans-Duitse motor in gang schiet om Europa te hervormen.