Moeder Hao Hao en kindje Tian Bao (ondersteboven) in Pairi Daiza.

Wetenschapster UGent stelt onderzoeksmethode op punt voor voortplanting en voortbestaan panda's

De voortplanting bij de reuzenpanda's is een van de grootste mysteries in het dierenrijk, en zelfs na 40 jaar onderzoek en inspanningen blijft het kweken van panda's in gevangenschap een uitdaging. Een wetenschapster van de UGent heeft nu een onderzoeksmethode op punt gesteld waarmee men onder meer kan voorspellen wanneer een reuzenpanda bronstig is, drachtig en wanneer zij zal bevallen. Er komt nu een internationaal onderzoek dat moet toelaten betere kweekprogramma's op te zetten, en ook in het wild zal de onderzoeksmethode gebruikt worden.  

Dat de voortplanting bij de panda's zo mysterieus is, heeft verschillende oorzaken. Zo zijn reuzenpanda's maar korte tijd vruchtbaar, en die periode is niet altijd makkelijk vast te stellen. Ook is het zeer moeilijk bevestiging te krijgen van een geslaagde bevruchting, en de diagnose van een echte zwangerschap - met uitgestelde innesteling van het embryo in de  baarmoederwand - wordt bemoeilijkt doordat panda's ook schijnzwanger kunnen zijn.

En alsof dat nog niet moeilijk genoeg is, vermoeden specialisten ook nog dat een beduidend aandeel van de foetussen verloren gaat tijdens de dracht door foetale absorptie - waarbij het lichaam van de moeder de foetus opneemt -, zonder dat daarvan uiterlijke tekenen te zien zijn. 

Sinds de komst van panda Hao Hao naar Pairi Daiza heeft onderzoekster Jella Wauters van de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Gent gegevens over de vrouwtjespanda verzameld tijden de eerste twee bronstijden, en de eerste zwangerschap. Die gegevens hebben het mogelijk gemaakt om de hormonale profielen van de panda veel scherper te kunnen zien, waardoor men bijvoorbeeld beter het verschil kan zien tussen een schijndracht en een echte zwangerschap.

De ontdekkingen werden vervolgens bevestigd met gegevens van de vrouwelijke panda's in Frankrijk en Schotland, en ze geven een beter zicht op de voortplantingsfysiologie van de reuzenpanda.  

Moeder Hao Hao met de pasgeboren baby Tian Bao.

Metabolomics

Op basis van de gegevens werd een onderzoeksmethode ontwikkeld, metabolomics genaamd, die nu bij kweekprogramma's en in het wild zal toegepast worden. Bij metabolomics kijkt men naar alle lichaamsstoffen met uitzondering van de eiwitten in de urine van de panda's, en in een later stadium ook in de uitwerpselen. 

Daaruit kan men heel wat informatie putten, bijvoorbeeld of het om een mannetje of een vrouwtje gaat, in welk stadium van haar voortplantingscyclus een vrouwtje zit, en zelfs wat de panda recent gegeten heeft. 

Die informatie is van cruciaal belang om de slaagkansen op een geslaagde bevruchting te doen stijgen. Zo kan het nieuwe onderzoek dat nu zal uitgevoerd worden, een bijdrage leveren aan het behoud van de bedreigde reuzenpanda's, niet alleen in dierentuinen overal ter wereld en in de kweekcentra in China, maar ook in het wild. 

Men kan in het wild dankzij deze nieuwe, niet-invasieve onderzoeksmethode immers een beter beeld krijgen van de populaties, bijvoorbeeld van de verhouding tussen mannetjes en vrouwtjes. Daardoor kan men beter inspelen op de situatie bij het uitzetten in het wild van panda's, zo zei Jella Wauters. 

Moeder en kind.

Beloftevol

Het onderzoek op basis van de nieuwe onderzoeksmethode zal uitgevoerd worden in samenwerking met China Conservation and Research Centre for the Giant Panda (CCRCGP), Pairi Daiza-Pairi Daiza foundation, Royal Zoological Society of Scotland-Edinburgh Zoo, de Universiteit Edinburgh en de Universiteit Gent. Het wordt financieel mogelijk gemaakt door de Pairi Daiza Foundation. 

Onderzoekster Jella Wauters van de UGent is met dit onderzoeksproject  genomineerd voor de "Giant Panda Global Awards" die wereldwijd de mooiste panda-projecten bekronen. Ze is genomineerd in de categorie "beloftevolle jonge buitenlandse onderzoekster van het jaar".

Een jonge panda in een Chinees kweekcentrum. 2005 China Photos