Meest recent

    De Etna, de actiefste vulkaan in Europa, tijdens een uitbarsting in april 2017. Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

    Onopvallende kristallen in lava kunnen vulkaanuitbarstingen helpen voorspellen

    Ze mogen er dan wel onopvallend en oninteressant uitzien, en de meeste mensen zouden ze zelfs niet eens opmerken, maar kleine kristallen in vulkanische rots, zoals lava, bevatten mogelijk de sleutel tot een beter begrip van de signalen die wijzen op een nakende uitbarsting. En dus kunnen de kristallen ook leiden tot betere voorspellingen in verband met vulkaanuitbarstingen.

    De kleine kristallen worden gevormd binnen in de vulkaan wanneer gesmolten rots - magma - naar boven begint te bewegen, naar het aardoppervlak, vanop diepten tot wel 30 kilometer. De kristallen worden meegedragen met het uitbarstende magma, en vaak blijven ze groeien terwijl ze meegevoerd worden. En wat belangrijk is, ze veranderen ook van samenstelling tijdens hun weg naar de oppervlakte.

    Twee onderzoekers, doctor Teresa Ubide van de University of Queensland in Australië en professor Balz Kamber van het Trinity College Dublin, onderzochten de kristallen op een nieuwe manier, namelijk met een laser die hen toeliet het binnenste van de kristallen te bekijken.  Ze ontdekten dat de kristallen een "geheugen" bevatten in de vorm van groeilagen, die op de jaarringen in bomen lijken. Het aflezen van de geschiedenis uit deze lagen kan er toe leiden dat men vulkanen op een meer effectieve manier kan monitoren, ook slapende vulkanen. 

    De onderzoekers op een hoop lava op de Etna. (Foto: Dr. Teresa Ubide)

    Trigger voor uitbarstingen

    "In essentie leggen de kristallen de processen vast net voor het begin van een uitbarsting. Bij de Etna ontdekten we dat de aanvoer van nieuw magma op 10 kilometer diepte een zeer efficiënte trigger is voor uitbarstingen, en dat binnen slechts twee weken", zei doctor Ubide op de site van Trinity College. 

    "In dit geval moeten lichte aardbevingen op de diepte van de herlading van het magma, bijgevolg opgevat worden als ernstige aanwijzingen voor mogelijke dreigende uitbarstingen. Bij andere vulkanen zal de methode toelaten om een relatie vast te leggen tussen de diepte van de herlading, de frequentie van de herlading en de efficiëntie van de uitbarsting. Dit kan onderzoekers helpen om de fysieke tekens van een herlading van magma beter te koppelen aan het potentieel voor een uitbarsting", zo zei ze. 

    Op Bali leidt een boer zijn koeien weg met op de achtergrond de vulkaan Agung die rook- en aspluimen uitstoot. Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

    Andere vulkanen

    Het onderzoek van Ubide en Kamber is uitgevoerd op de Etna op Sicilië, de meest actieve vulkaan van Europa. Het team van Ubide is nu van plan om het onderzoek uit te breiden naar andere vulkanen verspreid over de hele wereld, en om de informatie van de kristallen te combineren met geofysische indicaties van de bewegingen van magma. 

    Het blijft zeer moeilijk om uitbarstingen van vulkanen te voorspellen, zoals gebleken is uit de recente uitbarsting van de Agung op het Indonesische eiland Bali. Die uitbarsting begon in november na twee maanden van voorafgaande aardbevingen. De uitbarsting leidde tot de evacuatie van meer dan 70.000 mensen, en de verstoring van het luchtverkeer en het toerisme, iets waardoor 100.000 reizigers getroffen werden. 

    "De nieuwe benadering kan ook nuttig blijken om vulkanen te bestuderen die al lange tijd slapend zijn gebleven, zoals de vulkaan op het Kadovar-eiland in Papoea-Nieuw Guinea die momenteel aan het uitbarsten is", zei professor Geologie en Mineralogie aan het Trinity College, Balz Kamber. "Voor veel vulkanen bestaat er geen geschiedenis van hun uitbarstingen, maar geologen kunnen lava verzamelen van eerdere uitbarstingen en hun kristallen bestuderen."

    De studie van Ubide en Balmer is gepubliceerd in "Nature Communications"

    De vulkaan op het Kadovar-eiland in Papoea-Nieuw Guinea stoot rookpuimen uit.