Lobsang Sangay: "premier" zonder land

In mei 2016 begon hij een tweede ambstermijn als "premier" van de Tibetaanse regering. In India, weliswaar, thuisland van enkele honderduizenden Tibetaanse vluchtelingen, bij wie ook de Dalai Lama. Intussen reist Lobsang Sangay de wereld rond, om te lobbyen voor de belangen van de Tibetanen in China. Zelf heeft hij Tibet nooit gezien. 

"Moreel, technisch en ook wettelijk vertegenwoordig ik niet alleen de Tibetaanse gemeenschap in ballingschap maar ook de Tibetanen in Tibet", zegt Lobsang Sangay. "Tibet wordt immers illegaal bezet door China. En er is een Tibetaans gezegde: waar de Dalai Lama is, daar is de Tibetaanse regering." Dat weerhield Tibetaanse vluchtelingen er niet van ook naar Europa en de VS te trekken,  bij ons leven er naar schatting zo'n 4000.    

Lobsang Sangay werd in 1968 geboren in India, als kind van vluchtelingen uit Tibet. Hij studeerde in Delhi en in Harvard en werkte een tijd in de Verenigde Staten. Toch kwam hij terug naar Dharamsala, de zetel van de  gevluchte Tibetaanse spirituele leider. Als de Dalai Lama in 2011 al zijn politieke bevoegdheden laat vallen, is Sangay kandidaat om hem op te volgen. Hij wordt verkozen met 55%  van de stemmen.   

Lobsang Sangay in Dharamsala in India, zetel van de Tibetaanse regering

151 zelfverbrandingen

Sangay is in Brussel om bij Europa te lobbyen voor de Tibetaanse zaak. Maar dat is er niet makkelijker op geworden de laatste jaren." Europese politici staan onder steeds grotere druk om niet met mij te praten en het onderwerp mensenrechten te vermijden in gesprekken met de Chinese regering. Europa is gebouwd op idealen, maar het laat die idealen steeds vaker vallen uit geldbejag." 

De afgelopen jaren stierven in Tibet 151 Tibetanen door zelfverbranding, 6 of 7 het afgelopen jaar.  De meesten deden dat uit protest tegen de Chinese overheersing en voor de terugkeer van de Dalai Lama. "Wij veroordelen die zelfverbrandingen ten stelligste" zegt Sangay. "Maar hoe wanhopig moet je zijn om zoiets als enige uitweg te zien?"

Koloniale heersers

De afgelopen jaren is ook Tibet nochtans in een sneltempo gemoderniseerd. Peking legde wegen aan en hogesnelheidslijnen en moedigde nomaden aan om in de stad te gaan wonen. Veel Tibetanen hebben het in materieel opzicht beter dan ooit tevoren, Lhasa ziet eruit als een moderne Chinese stad, in de jaren '50 was er geen telefoon en geen elektriciteit. 

Maar Lobsang Sangay is niet onder de indruk. "Tibetanen zijn tweederangsburgers geworden in eigen land. De economie, de politiek, het veiligheidsapparaat zijn in handen van - massaal ingeweken - Chinezen. Het Chinees is de voertaal in het onderwijs en het openbare leven. Kloosters worden nog altijd massaal afgebroken. Onze taal, religie en cultuur staan onder druk. "

De Dalai lama, leider van het Tibetaans boeddhisme in India. Tibetanen krijgen zelden een paspoort om hem te kunnen bezoeken.  Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

"Bovendien hebben we nooit de keuze gehad. In Europa hebben jullie gekozen voor de Europese Unie. Jullie kunnen ook kiezen om er weer uit te stappen. Wij Tibetanen hebben nooit gekozen voor China.  China benadert ons zoals tijdens het kolonialisme: een achterlijk volk dat de moderne tijd moet worden binnengesleurd. "

China pompte de afgelopen jaren miljarden in de ontwikkeling van Tibet. Maar de Tibetanen blijven tweederangsburgers, zegt Sangay

Identiteit, waardigheid en vrijheid zijn als zuurstof. Je merkt het niet als je ze hebt. Maar je stikt als je ze niet hebt.

Sterven in Tibet

Sangay is nooit in Tibet geweest en baseert zich dus op getuigenissen van Tibetaanse vluchtelingen en bronnen in Tibet. "In 2005 was ik in China als academicus van Harvard", zegt hij. "De Chinezen hadden me voorgesteld om naar Tibet te gaan, zodat ik met eigen ogen de realiteit kon zien. Maar eens in Peking ging de reis plots niet door. Het argument was dat ze niemand hadden om te te ontvangen. "

Toch vindt hij het niet moeilijk om zichzelf te motiveren. "Van buiten zie ik er misschien uit als een succesvol man van de wereld. Maar van binnen voel ik me Tibetaan. Ik wil mijn waardigheid terug. En ik wil dat mensen me respecteren als Tibetaan.  Identiteit, waardigheid en vrijheid zijn als zuurstof. Je merkt het niet als je ze hebt. Maar je stikt als je ze niet hebt." 

Toch blijft Lobsang Sangay hopen dat hij én de Dalai Lama ooit terug kunnen  keren naar Tibet. "Als boeddhist moet je hoopvol zijn", zegt hij. "De grote droom van mijn vader was om in Tibet te sterven. Hij is gestorven in India, als balling. Het is mijn plicht als zoon om zijn droom waar te maken. "

Lobsang Sangay kijkt uit over Brussel. Tibet zag hij nooit.