Nicolas Maeterlinck

Vluchtelingen met psychologische problemen: “Slachtoffer kan soms dader worden”

Het is geen nieuw fenomeen: vluchtelingen uit oorlogsgebieden die tijdens hun vaak hachelijke reis naar West-Europa blootgesteld worden aan zwaar traumatische ervaringen én daardoor getekend zijn voor het leven. Maar hoe worden ze bij aankomst in ons land opgevolgd en behandeld? Wij trokken het even na.

Na een levensgevaarlijke reis vanuit oorlogsgebied komen vluchtelingen meestal niet ongeschonden aan in ons land. Exacte cijfers worden niet bijgehouden, maar verschillende overheidsinstanties en hulporganisaties stellen wel vast dat mensen op de vlucht vaak trauma's oplopen én behoefte hebben aan psychologische begeleiding.

Vluchtelingen die een asielaanvraag indienen bij Fedasil, krijgen een medische check-up en worden – indien nodig – doorverwezen naar een externe dienst voor psychologische begeleiding. Één van die diensten is de vzw Solentra, een organisatie die gespecialiseerd is in traumatherapie voor jonge vluchtelingen.

“Luchtaanvallen, onthoofdingen en verkrachtingen”

“Traumatherapie is een behandeling, waarbij we teruggaan naar zeer traumatische ervaringen om ze te verwerken”, verklaart Geertrui Serneels, directrice van Solentra en klinische psychologe verbonden aan het UZ Brussel. “Heel wat vluchtelingen komen uit oorlogsgebieden in Syrië, Irak en Afghanistan. Die mensen zijn getuige geweest van bombardementen op scholen of marktplaatsen, hebben gezien hoe hun vader of moeder werd onthoofd en zijn vaak zelf het slachtoffer van gruwelijk seksueel geweld.”

“Deze mensen hebben een bijzonder moeilijk parcours afgelegd”, volgens Serneels. “Onderweg lopen ze voortdurend gevaar en zijn ze volledig afhankelijk van mensensmokkelaars. En dat zijn geen doetjes.” Eens ze in West-Europa aankomen, is hun lot nog steeds onzeker. “Ze spreken de taal niet, weten niet waar ze veilig kunnen slapen en weten tijdens hun asielprocedure jarenlang niet of ze wel in ons land mogen blijven. Dat zijn allemaal extra stressfactoren”, waarschuwt Serneels. Een standpunt dat gedeeld wordt door Artsen Zonder Grenzen, dat niet-erkende vluchtelingen én transitmigranten begeleidt in ons land. 

De ervaringen in oorlogsgebied, de traumatische reis naar Europa én de onzekerheid bij aankomst eisen een zware tol van de geestelijke gezondheid van jonge vluchtelingen. “In vergelijking met jongeren bij ons, hebben jonge vluchtelingen 10% meer kans dat ze een posttraumatisch stressstoornis oplopen. Die mensen hebben nood aan hoop. Daarom is het uiterst belangrijk dat we ze perspectieven bieden en op verschillende vlakken investeren om hun integratie te bevorderen. ”

Die mensen hebben vooral behoefte aan hoop en perspectieven.

Geertrui Serneels, klinisch psychologe

“Slachtoffer kan dader worden”

Oorlogstrauma’s die niet worden verwerkt, kunnen zich in extreme gevallen ook uiten in gewelddadig gedrag. “De mogelijke symptomen van posttraumatische stress zijn een verhoogde irritatie, agressie en zelfs geweld”, stelt Serneels. “Als die trauma’s niet worden behandeld, kan dat ertoe leiden dat een slachtoffer uiteindelijk een dader wordt. En dat kan enorme maatschappelijke en economische kosten met zich meenemen.”

Video player inladen ...

“Humanitaire hub”

Dat er nood is aan psychologische begeleiding voor vluchtelingen, is overduidelijk, volgens Artsen Zonder Grenzen. De hulporganisatie opende vandaag een humanitaire hub in het Noordstation in Brussel. Die locatie werd niet willekeurig gekozen, het Noordstation is een populaire tussenstop voor transmigranten die in het Verenigd Koninkrijk willen geraken. Intussen  kunnen transmigranten en vluchtelingen in de humanitaire hub in het Noordstation terecht voor voedsel, tweedehandskledij, basisgezondheidszorg én psychosociale steun. 

Ze worden uitgebuit, gefolterd en verkocht als slaven.

Tomas Thiels, Artsen Zonder Grenzen

“Die mensen hebben vaak al gruwelijke dingen meegemaakt in hun thuisland”, zegt Tomas Thiels, projectcoördinator van de humanitaire hub. Maar tijdens hun reis zijn ze ook vaak het slachtoffer van uitbuiting en geweld. Ze worden gemarteld, verkocht als slaven. En eens ze in Brussel aankomen, worden ze opgejaagd en zijn ze kwetsbaar.”

“De meeste vluchtelingen met psychosociale aandoeningen zijn depressief, lijden aan slapeloosheid en zonderen zich volledig af. Door alles wat ze hebben moeten doorstaan om hier te geraken, zijn ze het vertrouwen in de mensheid helemaal kwijt. Wij proberen dat vertrouwen weer te herstellen.”

Video player inladen ...