De vijf boeken die het leven van advocaat Walter Van Steenbrugge veranderd hebben

Zondag, rustdag. Het ideale moment om uzelf in de zetel te nestelen met een goed boek. Daarom schotelen we u iedere zevende dag van de week het favoriete leesvoer van een bekend gezicht voor. Vandaag: de vijf boeken van advocaat Walter Van Steenbrugge. "Mocht ik noch mijn leestijd, noch mijn sporttijd hebben, dan besta ik niet meer."

Al jarenlang is Walter Van Steenbrugge een gevestigde waarde in gerechtelijk land. Van de moord op Karel Van Noppen tot het seksueel misbruik in de kerk: de zaken die hij pleit, zijn niet min. Lezen betekent voor hem tegelijk ontspanning en inspiratie. "De leefwereld van goede schrijvers met hun speciale, wilde inzichten trekt mij aan."

Het beroep van advocaat betekent dat je moet wachten. Veel wachten, benadrukt hij. "Dan neem ik meestal een boek in de hand, in mijn tas zitten er dan ook altijd. Ik neem ook vaak het openbaar vervoer, en dan heb ik altijd een boek in de aanslag."

Hij omschrijft zich dan ook zelf als een fervente boekenkoper. "Men vindt mij soms gek, maar als ik een boek goed vind en zéker als het om een Vlaamse auteur gaat, koop ik meteen 20 of 30 exemplaren. Dan deel ik die uit. Als ik ergens naartoe ga, neem ik ook steevast een boek mee. Vooral om nadien bij een etentje of bij een glaasje indrukken uit te wisselen. Die gesprekken, dat doe ik het liefst. In mijn job komt het erop neer om een perspectief van 360° aan te houden. Je mag je niet laten limiteren door de vakidiotie waar we ons soms schuldig aan maken. Daarom ben ik nogal breed in wat ik lees: van het leven van een schilder, over de boeken van Ruiz Zafón tot colums."

1. "L'Exécution" en "L'Abolition" - Robert Badinter

Robert Badinter is de advocaat die in Frankrijk de laatste doodstraf lijfelijk meegemaakt heeft. Op dat ogenblik zwoer hij dat hij de doodstraf zou afschaffen als hij ooit minister van Justitie zou worden. En zo geschiedde.

"L'Exécution" vertelt het verhaal van het proces van Claude Buffet en Roger Bontems, die allebei de doodstraf kregen voor de gijzeling en moord op een bewaker en een verpleegster. Opvallend was dat Bontems ook veroordeeld werd tot de doodstraf, hoewel hij hen niet had vermoord. "L'Abolition", dat jaren later verscheen, verhaalt de strijd van Badinter tegen de doodstraf.   

Van Steenbrugge heeft het eerste boek in het begin van zijn carrière als advocaat gelezen en kan het alleen maar aanbevelen. "Het boek is aan mijn ribben blijven kleven. De essentie van de rol van een advocaat in het strafrecht wordt heel mooi en markant beschreven. "Défendre ce n’est pas aimer", zo verwoordt Badinter het op een bepaald moment. "Dat is zo. Als advocaat maak je je niet sympathiek, je krijgt veel over je heen als je in de loopgraven zit om je cliënt te beschermen."

De roep om repressie is vandaag harder dan ooit, benadrukt Van Steenbrugge. Een oorzaak ziet hij onder andere in de sociale media. "Die zijn zo toegankelijk, er is zoveel spugerij, zoveel harde standpunten die totaal ongenuanceerd zijn. Op dat moment doen boeken deugd. Eigenlijk staat de tweetcultuur haaks op de boekencultuur." Zijn raad? "De tijd die je normaal aan sociale media spendeert, spendeer die aan boeken. Zowel professioneel als persoonlijk word je als mens een stuk rijker en wordt je horizon opengetrokken."

2. "The Holy Kama" - Kamagurka

Voor Van Steenbrugge is Kamagurka niet alleen een vriend, maar ook iemand die zijn leven écht beïnvloed heeft. Vandaar zijn keuze voor "The Holy Kama", een soort best of met 1.000 cartoons van de Belgische cartoonist. "Persoonlijk vind ik hem één van de grootste kunstenaars van de laatste 50 jaar. Ik ken niemand – maar misschien ken ik ook te weinig mensen – die zó creatief is."

Volgens Van Steenbrugge is het feit dat de kunstenaar alles omdraait de rode draad in zijn werk. “Situaties die wij van boven bekijken, bekijkt hij van onder. Daar maakt hij dan een grap over en dan kan je alleen maar vaststellen: "Tiens, zo had ik het nog niet bekeken”. Hij doet wat wij ook in ons beroep moeten doen: alle zijden van de medaille bekijken. Door de souplesse waarmee hij de dingen omkeert, geeft hij mij ook zuurstof in mijn job."

Daarnaast benadrukt Van Steenbrugge ook wat een prachtig boek deze "Bijbel" van Kamagurka is. "Die gouden bladrand bijvoorbeeld: in de vorm zit de grap al. Voor mij is dit ook literatuur."

3. "Brief aan de Paus" - Mark Vangheluwe

Bijna acht jaar geleden is het nu dat de Vangheluwebom in de kerk ontplofte. Op 22 april 2010 leest de woordvoerder van Roger Vangheluwe een brief voor waarin de bisschop bekent dat hij jarenlang "een jongen uit een bevriende omgeving" seksueel misbruikt heeft. Die jongen, dat is Mark Vangheluwe, een neef. 

In het boek "Brief aan de Paus" doet hij voor het eerst zijn verhaal. "Mark is diegene die alle verdienste moet krijgen voor de enorme tsunami die er gekomen is aan getuigenissen over seksueel misbruik in de kerk", benadrukt Van Steenbrugge. "Mark is diegene die zijn kop heeft uitgestoken en de mensen de kracht gegeven heeft om op te staan. Hij heeft die periode uiteindelijk afgewerkt met een boek."

Van Steenbrugge is al jarenlang de raadsman van Mark Vangheluwe. Hij noemt de strijd tegen het seksueel misbruik in de kerk "de belangrijkste periode uit zijn professioneel leven". "Mark is daar allesbepalend in geweest. Ik denk dat hij zelf niet goed beseft wat hij voor veel mensen betekend heeft."

Dit boek wijst volgens Van Steenbrugge ook op de kracht van boeken. "Het speciale aan boeken is dat ze veel verder dragen. Ze kunnen veel raker zijn dan de woorden die men uitspreekt."

4. "Voetballers" - Hugo Camps

Twee zaken zijn voor Van Steenbrugge onontbeerlijk in het leven: lezen en sport. In dit boek, dat de interviews en columns van journalist Hugo Camps bundelt, komen die twee perfect samen. "Mijn jeugd werd volledig ingekleurd door sport en boeken." 

"Ik heb nog getwijfeld tussen Hugo Camps en Jan Wauters. Ik heb uren aan de transistorradio gezeten voor de fluwelen stem van Wauters, voor die taal à l’improviste. En Camps heeft een van de meest schitterende pennen. Onevenaarbaar. Door voetbal heb ik de liefde voor de taal gekregen." 

Méér nog: "Het is door Wauters en Camps dat ik ervoor gekozen heb om in de advocatuur te gaan. Sport is uiteindelijk een spiegel van de maatschappij: een doelpunt wordt gemaakt in één seconde, wel het leven kan ook kantelen in één seconde."

5. "Het Europees Verdrag voor de Fundamentele Vrijheden en Rechten van de Mens" - Raad van Europa

"Als ik zag hoe Herman Van Rompuy in de boekenrubriek koos voor de Bijbel, dacht ik: "Er is iets dat 100.000 keer straffer, sterker en vooral realistischer is"." Dat "iets" is voor Van Steenbrugge "Het Europees Verdrag voor de Fundamentele Vrijheden en Rechten van de Mens" uit 1950. 

"Ongelooflijk goed geschreven, magnifiek": het regent superlatieven als de advocaat over de tekst spreekt, die hij zijn dagelijks werkinstrument noemt. En toch…

Toch verwondert hij zich erover dat zó weinig mensen hem kennen. "Het is nog een té-ver-van-mijn-bed-show. Terwijl het Verdrag onze rechtstaat rechthoudt. Het is toch vreemd dat scholen dat niet of nauwelijks geven. Ik zou dan ook een zeer vurig pleidooi willen houden om dat op een kindvriendelijke manier op scholen te geven. Al onze waarden en normen staan daarin. Met de tekst weet je wat de leefregels zijn om een warme maatschappij op te bouwen. Dan hebben we al die dwaze ballast van godsdiensten niet nodig."