AFP or licensors

Oudste Duitse boekhandelaarster (95) denkt nog niet aan pensioen

De Duitse Helga Weyhe (95) staat al meer dan 70 jaar in de familieboekhandel in Salzwedel, een dorp in het voormalige Oost-Duitsland. Met pensioen gaan wil de oudste boekhandelaarster van Duitsland niet. "Ik heb onder twee dictaturen geleefd. Nu kan ik beslissen welke boeken er in de rekken liggen."

Toen de jonge Helga Weyhe in 1944 begon te werken in de boekhandel van haar familie in Salzwedel, een dorp in het voormalige Oost-Duitsland, was Hitler nog aan de macht en had Jean-Paul Sartre net "Huis clos" gepubliceerd. 

73 jaar later is de oudste boekhandelaarster van Duitsland nog steeds erg dartel en denkt ze niet aan minderen, laat staan aan met pensioen gaan. Ze staat nog steeds zes dagen op zeven in haar boekenwinkel. 

Helga Weyhe is, na haar vader en grootvader, de derde generatie van boekhandelaars in de winkel die in 1840 de deuren opende. De boekenkasten dateren uit de jaren 1880, de tijd waarin haar grootvader en de Duitse bondskanselier Otto von Bismarck leefden.

Weyhe zelf draagt ongeveer evenveel geschiedenis met zich mee als de boekenkasten. De winkel overleefde twee dictaturen, eerst het nazisme en later het communisme. 

(Lees verder onder de foto.)

AFP or licensors

Leven in de DDR

Na de Tweede Wereldoorlog werkte de jonge Duitse nog samen met haar vader in de winkel. Ze moest zich aanpassen aan het DDR-regime en opnieuw leren leven met verbod en censuur. 

"In de DDR (Duitse Democratische Republiek) was het erg wennen aan het dagelijkse leven. Ik vond het vreselijk en dacht dat ik het nooit zou overleven tot de dag dat de dingen zouden veranderen", vertelt ze. 

Het is pas in de jaren 1980, na haar zestigste – de legale pensioenleeftijd voor vrouwen in de DDR – dat ze het land kon verlaten. De reis stond in het teken van de literatuur: ze ging naar haar favoriete nonkel Erhard Weyhe, een gerenommeerde boekhandelaar in New York. 

Het leven onder de dictatuur maakte haar allerminst een missionaris. Zo is ze tegen de extreemrechtse beweging Alternative für Deutschland (AfD), die aan belang wint in haar streek. 

Haar politieke overtuigingen uiten zich in de keuze voor bepaalde boeken. "Ik zal simpelweg geen boeken verkopen die de positie van de AfD versterken." Ze verwijst daarmee naar enkele recente bestsellers die angst voor de massa-immigratie aanwakkeren. 

(Lees verder onder de foto's.)

AFP or licensors
AFP or licensors

"In de jaren na de Tweede Wereldoorlog, heb ik voornamelijk geschiedenisboeken ingekocht, om mensen te informeren over wat er echt is gebeurd", vertelt ze nog. 

Vorig jaar won Weyhe een prijs voor haar vele jaren van uitstekende service in de Duitse boekhandel. Ze droeg de prijs op aan haar familie. "Het is niet enkel mijn verdienste, maar de verdienste van mijn hele familie die de winkel al zolang in stand houdt."

Klanten over de hele wereld

De boekhandel is nog steeds de trots van het Duitse dorp Salzwedel, door de kwaliteit en de diversiteit van het aanbod boeken. "Ik probeer boeken te selecteren die mensen verbazen en waarvan ze zeggen: "Je verkoopt dit boek in dit kleine dorp?", vertelt de negentigplusser vol trots. "Daardoor trek ik klanten aan van over de hele wereld, van Boston tot Bangkok."

In haar zaak vind je zowel politieke biografieën als boeken over Franse existentialisten, maar ook klassiekers uit de Duitse literatuur en zelfs scripts van Hollywoodfilms. Elk exemplaar dat in de winkel verkocht wordt, draagt haar goedkeuring. Al geeft ze toe dat ze niet elk boek van de eerste tot de laatste letter gelezen heeft. 

"Je zult hier geen detectiveromans vinden, tenzij ze echt iets speciaals hebben", zegt ze. "Ik reserveer bovendien alleen ruimte voor de Duitse thrillers van Agatha Christie en Ingrid Noll."

(Lees verder onder de foto.)

AFP or licensors

Met pensioen?

Trouwe klant pastoor Klaus Schartmann vindt dat de boekhandelaarster een zeldzame gave heeft omdat ze steeds weet waar een lezer precies naar op zoek is. 

"Ze slaat altijd de nagel op de kop, of het nu om een kinderboek gaat of over volwassen literatuur", vertelt de 78-jarige pastoor. "Dat vind je nergens in Duitse boekwinkels, enkel in Salzwedel."

Zelfs in het land waar Gutenberg in de 15e eeuw het printen heeft uitgevonden, richten klanten zich steeds meer op online platforms, waarvan de omzet in 2016 met 5% is gestegen.

Als het gaat over haar pensioen is de boekhandelaarster, die nooit getrouwd is en geen kinderen heeft, eerder mysterieus. "Het zou vandaag kunnen zijn, maar evengoed morgen of in een ogenblik ..."

Verschillende mensen zijn klaar om de winkel over te nemen, zegt ze. "Maar mijn God, wie anders kan een man als pastoor Schartmann helpen, daar heb je wat ervaring voor nodig!"

AFP or licensors