BELGAIMAGE

De strategie van de N-VA maakt België sterker en Vlaanderen zwakker

"N-VA-voorzitter Bart De Wever zou op het beruchte congres in oktober 2014 nooit groen licht hebben gekregen voor regeringsdeelname als de congresgangers toen hadden geweten dat de partij nu het pad effent voor een tweede regering-Michel en nog eens vijf jaar communautaire stilstand." Hoogleraar politieke wetenschappen Bart Maddens kijkt naar de strategie van de N-VA.

labels
Bart Maddens
Bart Maddens is hoogleraar politieke wetenschappen in Leuven. Hij publiceert veel over communautaire thema's.

De N-VA zit meer dan ooit op koers naar een verkiezingscampagne rond identiteit, veiligheid en economie. De kans is klein dat daarbij ook het woord ‘confederalisme’ zal vallen. Dat wordt hoogstens een voetnoot in het programma. Op die manier effent de partij het pad naar een regering-Michel II en nog eens vijf jaar communautaire stilstand.

Had Bart De Wever dat zo aangekondigd in oktober 2014, hij zou nooit groen licht gekregen hebben voor regeringsdeelname. Maar vandaag lijken de Vlaams-nationalisten in de N-VA daar niet meer zo zwaar aan te tillen. Ze zijn betoverd door wat de peilingen voorspiegelen.   

We moeten eerst onmisbaar worden, is de redenering. Dan leggen we het confederalisme op tafel. Maar zo werkt het natuurlijk niet. Zelfs voor een grote partij is het mathematisch zeer lastig om federaal onmisbaar te zijn.  Zeker nu het normaal geworden is dat de regering niet in elke taalgroep een meerderheid heeft. 

Hoeveel N-VA-politici zouden nog bereid zijn om communautair het been stijf te houden als de kabinetten wenken?

Als de N-VA moeilijk zou doen over een staatshervorming, dan is dat het perfecte alibi om de partij opzij te schuiven. Hoeveel N-VA-politici zouden nog bereid zijn om communautair het been stijf te houden als de kabinetten wenken? Bovendien zou het weinig legitiem zijn om eerst vijf jaar in alle talen te zwijgen over het confederalisme en er na de verkiezingen opeens een breekpunt van te maken bij de regeringsvorming. Overigens, na vijf jaar communautaire ijstijd is het institutionele standpunt van de N-VA helemaal ondergesneeuwd. 

Wat wil de partij eigenlijk?

BELGAIMAGE

We weten al langer dat ze past voor een ‘klassieke’ staatshervorming. Dan wordt het blijkbaar alles of niets in 2019 (niets dus). Maar ook de confederale blauwdruk van de partij is stilaan wat belegen. 

Die kwam tot stand in 2013. Inmiddels zijn de geesten verder geëvolueerd. Het voorstel om de Brusselaars te laten kiezen tussen Vlaanderen en Wallonië is minder realistisch dan ooit. Sinds begin 2014 is er echter geen inhoudelijk congres meer geweest om die standpunten te herbekijken.

Door te zwijgen over de staatshervorming creëert de N-VA een vacuüm dat gretig wordt opgevuld door de neo-unitaristen van de andere partijen. Alles wat vierkant draait in België (veel dus), wordt tegenwoordig aangegrepen om te pleiten voor een versterking van het centrale gezag. De polarisatie met N-VA duwt ook CD&V meer en meer in het Belgischgezinde, staatsbehoudende kamp.   

Zo ontstaat er in Vlaanderen een meerderheid voor een afbouw van de Vlaamse autonomie. We krijgen dan een Belgische variant van het Spaanse artikel 155, waardoor de deelstaten onder curatele worden geplaatst. Hoe gek kan het niet lopen in de politiek. 

De N-VA laat het communautaire terrein helemaal over aan de neo-unitaristen. De partij versterkt België door uit te pakken met federaal ‘goed bestuur’. Op die manier legt ze zelf het fundament voor een nieuwe Belgicistische staatshervorming. 

Met als paradoxale gevolg dat de flaminganten een sterke N-VA meer dan ooit nodig hebben om die hervorming te beletten en het institutionele status quo te bewaren. 

 De grote ‘systemische’ hervorming, die is even niet aan de orde.  Misschien wel nooit meer. 

BELGAIMAGE

Zo wordt de positie van de N-VA vergelijkbaar met die van de sociaal­democraten vanaf de jaren zestig. Het ging toen niet langer om de sociale verandering, maar wel om het behoud van de sociale verworvenheden. Bij de N-VA zal het niet meer gaan om confederalisme, maar wel om het behoud van de bestaande autonomie. 

Sander Loones pakte vorige week uit met een foto van Bart De Wever op de “Uw sociale zekerheid”-affiche van Louis Tobback. Loones zal zelf niet vermoed hebben hoe toepasselijk dat was. Ik zorg ervoor dat er niet wordt geraakt aan uw sociale zekerheid, zei Tobback in 1995. Binnenkort zegt Bart De Wever aan de flaminganten: ik zorg ervoor dat er niet wordt geraakt aan uw Vlaamse autonomie. 

Maar de grote ‘systemische’ hervorming, die is even niet aan de orde.  Misschien wel nooit meer. 

---

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.