Meest recent

    Nicolas Maeterlinck

    Is Bart De Wever wel echt de "grote communicator" die de pers van hem maakt?

    Is het wel waar wat veel pers vertelt: dat de N-VA en Bart De Wever een zeer goed geoliede persmachine zijn. Of is "de N-VA een chaotisch kakelend groepje dat de communicatie­blunders opstapelt"? Jan Blommaert, specialist in taalgebruik, bekijkt de strategie in communicatie van de N-VA.

    labels
    Jan Blommaert
    Jan Blommaert is hoogleraar taal, cultuur en globalisering aan de Tilburg University en directeur van het Babylon-centrum voor de studie van superdiversiteit. Hij onderzoekt onder meer het gebruik van taal in controversiële politieke discussies.

    Al een handvol jaren worden we in dit land beheerst door een waanbeeld: het beeld van de N-VA als een uitmuntend communicerende machine die nauwgezet een zeer bepaalde strategie uitwerkt. Na iedere mediastorm over uitspraken van een N-VA-coryfee besluiten opiniemakers links en rechts dat “N-VA het debat beheerst”, er “als winnaar” uit komt of toch minstens “heeft gescoord”.

    Ik zoek al even lang naar harde bewijzen daarvoor, en ik vind ze niet. Ja zeker, N-VA’ers zijn het meest actieve en ook wel het meest gedisciplineerde blok op sociale media. Tweets en commentaren van N-VA’ers flitsen er met grote intensiteit over en weer. Maar wanneer we de uitspraken zelf bekijken, dan zie ik geen bewijzen van grote deskundigheid en strategisch overleg.

    Waarvan ik wél een hoop bewijzen vind, is van het tegendeel: de N-VA als een chaotisch kakelend groepje dat de communicatieblunders opstapelt. Al sinds de Antwerpse verkiezingsoverwinning van 2012 gaat er geen week voorbij waarin de ene N-VA’er de andere niet tegenspreekt, moet corrigeren, afzwakken of re-framen.

    Jambon moet Franckens uitspraken publiek verdedigen, en moet zelf door het stof wanneer mededelingen over Atomaschriftjes van hem “te letterlijk geciteerd” worden. Homans, Francken, Demir, Van Overtveldt, Jambon en anderen worden publiek betrapt op communicatief prutswerk in het Parlement – foute cijfers over allerhande thema’s, leugens over repatriëringen, verbindingsofficieren of Unia, noem maar op.

    De N-VA is als een chaotisch kakelend groepje dat de communicatieblunders opstapelt.

    Ook de backbenchers en lokale mandatarissen bakken het vaak bruin. En straks zal ik het hebben over Siegfried Bracke, de man die omwille van zijn meesterlijke communicatie meteen een hoofdrol kreeg bij N-VA.

    Denk intussen ook even terug aan de #Helfie-campagne van 2015. Ze zal de annalen ingaan als een van de duurste politieke propagandaflops uit de vaderlandse geschiedenis.

    Wanneer het echt heel bont wordt, moet Bart De Wever tussenbeide komen. Meestal doet hij dat door middel van een oekaze: “het debat is afgelopen”, “dit is een heksenjacht” of “als men de waarheid niet meer mag zeggen, dan is het ver gekomen”.

    Dit is geen strategie, wel een paniekmaatregel die de schade van een volslagen ontregelde publieke communicatie moet beperken.

    De Wever zelf wordt evengoed op prutswerk betrapt. Hij heeft in zeer veel van zijn tussenkomsten geen enkele last van respect voor de feiten, en zingt al jaren een aantal deuntjes die intussen al geruime tijd hun versheidsdatum hebben overschreden: absurde overdrijvingen, kindertaal, pathos, zelfbeklag en vingertje wijzen naar de stoute tegenstanders.

    Niets daarvan is degelijke communicatie, heel veel daarvan is inmiddels hoogst irritant geworden. Ook hij blundert erop los.

    Zijn opiniestuk van 24 januari 2018 in De Morgen, over de spanning tussen migratie en sociale zekerheid, is een mooi voorbeeld. Het stuk was ontstellend zwak opgebouwd en beargumenteerd, en de kern ervan was een infantiele aanname: onze sociale zekerheid zal instorten wanneer we hier miljoenen Afrikanen toelaten ervan te profiteren.

    Vermits niemand die wat bij z’n verstand is dat soort migratie (“open grenzen”, volgens De Wever) voorstelt of ook maar mogelijk acht, ligt de zwakte van het stuk open en bloot te kijk.

    Bovendien werpt De Wever zich in het stuk op als de protector van de sociale zekerheid – wat volkomen haaks staat op wat hijzelf en zijn partijgenoten daarover al jaar en dag te zeggen hebben. Het stuk werd dan ook, om een beleefde Engelse uitdrukking te gebruiken, comprehensively debunked. Met de grond gelijk gemaakt.

    Als poging om de verkiezingsagenda vorm te geven is het een totale mislukking.

    Maar kijk dan wat er gebeurt, want hier komt communicatiegoeroe Siegfried Bracke.

    Belga

    Op Twitter, 3 februari 2018, zet hij de puntjes op de i:

    “De framing alsof Bart De Wever heeft gezegd dat migranten de sociale zekerheid ruïneren stoort me. Zei dat dit ZAL gebeuren als we feitelijk kiezen voor open grenzen. Niets meer, niets minder.”

    In een amusante rolomkering snelt Bracke nu De Wever te hulp. Maar terwijl hij dat doet, beklemtoont hij de absurde aanname van De Wever nogmaals. En hij doet dat op een moment waarop alle andere deelnemers aan het debat dit soort “open grenzen” uitdrukkelijk hadden afgewezen. Waardoor de conclusie voor de hand ligt: de sociale zekerheid ZAL NIET geruïneerd worden. De hulp van Bracke stopt het argument van De Wever nog wat dieper onder de zoden.

    Tot daar de goed geoliede N-VA-communicatiemachine.

    Ik schreef enkele jaren terug een artikel over de retoriek van George Bush jr. Zoals we weten was Bush een bijzonder slecht spreker. Maar het punt dat ik maakte, was dat zijn kromme uitspraken door pers en opiniemakers werden rechtgezet en omgetoverd tot briljante stellingnamen; zijn grammaticale blunders en nietszeggende uitspraken werden herwerkt tot vloeiend en coherent proza dat vele uren commentaar verdiende. Bush was als president immers de grootste Amerikaanse celebrity, en nieuws over Bush was dan ook steevast groot nieuws en groot medicijn voor kijkcijfers en abonnementen. Dat procédé, nog uitvergroot, wordt nu uiteraard ook toegepast bij Trump.

    En ook bij De Wever en zijn partij.

    Hun stuntelige, vaak zelfs potsierlijke uitspraken worden door derden omgetoverd tot meesterwerkjes van publieke beïnvloeding, tot producten van een vernuftig communicatiesysteem dat stap voor stap de N-VA-strategie uitvoert.

    Want De Wever en de zijnen zijn al een tijd de elite van de politieke BV’s, en elke zucht die ze slaken moet binnenstebuiten gekeerd worden in “het debat”. En de cirkel is snel rond: wanneer onsamenhangende, bizarre  en irrelevante uitspraken samenhangend worden gemaakt en als geniaal worden voorgesteld in vele uren zendtijd en vierkante meters bedrukt papier, ja, dan “beheersen ze het debat”.

    De mythe van de N-VA-communicatiestrategie is een effect van de publieke beeldvorming ervan.

    ---

    VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.