Meest recent

    NASA

    Gat in de ozonlaag wordt kleiner, maar toestand blijft erg zorgwekkend

    Hoewel het gat in de ozonlaag kleiner wordt, lijkt de ozonlaag zelf boven sommige gebieden nauwelijks te herstellen. Wetenschappers spreken over een zorgwekkende situatie waar ze geen verklaring voor hebben.  

    Ozon is een stof in de stratosfeer, de luchtlaag die zich tussen de 10 en de 50 kilometer boven het aardoppervlak bevindt. Ozon vormt zich boven de tropen en verspreidt zich vandaar over heel de aarde. Een groot deel van de ozonlaag bevindt zich in het lagere gedeelte van de stratosfeer.     

    Koelkasten en spuitbussen

    In de jaren 70 van de vorige eeuw werd aangenomen dat zogenoemde cfk's, gassen die gebruikt werden in koelkasten en spuitbussen, het ozon in de stratosfeer afbraken. Het resultaat was vooral zichtbaar boven Antarctica, waar de ozonlaag een heus gat vertoonde.

    In 1987 werd in het Protocol van Montreal overeengekomen om het gebruik van cfk's geleidelijk aan te verbieden. Sindsdien is het gat boven Antarctica kleiner geworden en is de ozonlaag boven de polen weer aangegroeid. Maar boven grote delen van de aarde - tussen de 60ste breedtegraad in het noorden en de 60ste breedtegraad in het zuiden (cfr. Brussel ligt op de 51ste breedtegraad in het noorden) - lijkt de ozonlaag zich nauwelijks te herstellen.     

    Klimaatverandering of snel afbrekende stoffen?

    De wetenschappers die dit hebben vastgesteld, hebben er niet onmiddellijk een verklaring voor. Al hebben ze wel een aantal hypotheses. Een eerste hypothese luidt dat door klimaatverandering de luchtstromen in de atmosfeer gewijzigd zijn. Daardoor zou meer ozon van de tropen worden weggevoerd.       

    Een tweede hypothese luidt dat snel afbrekende stoffen als broom en chloor ozon in de lagere stratosfeer afbreken. Dergelijke stoffen zitten onder meer in verfverdunners en ontvettende producten. Ironisch genoeg worden ze ook gebruikt als een ozonvriendelijk alternatief voor cfk's.

    Boven de regio's waar de ozonlaag zich niet lijkt te herstellen is de UV-straling gevaarlijker dan aan de polen

    Joanna Haigh, Grantham Institute of Imperial College London

    De vaststelling is volgens de wetenschappers hoe dan ook zorgwekkend. "De ozonlaag moet ons beschermen tegen gevaarlijke UV-straling", zegt Joanna Haigh van het Grantham Institute in Londen. "Boven de regio's waar de ozonlaag zich niet lijkt te herstellen is de straling intenser dan aan de polen. Bovendien wonen er in die regio's ook meer mensen."    

    De wetenschappers vinden het belangrijk dat de oorzaak van het verschijnsel snel achterhaald wordt, zodat het beleid eventueel kan worden bijgestuurd.

    De studie is uitgevoerd door onderzoekers uit Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Zweden, Canada en Finland. Ze is verschenen in het tijdschrift Atmospheric Chemistry and Physics.