Meest recent

    Dagen zonder Muur

    Louis van Dievel, schrijver en journalist, kijkt elke week met een guitige blik naar de kleine en grote actualiteit. Vandaag: een bericht over de oude Muur van Berlijn brengt herinneringen naar boven.

    opinie
    Louis van Dievel
    Louis van Dievel is schrijver en journalist. Hij was journalist bij VRT NWS.

    Ik was erbij, op 9 november 1989, toen aan de Potzdammerplatz in Berlijn een gat in de Muur werd geslagen, 10.316 dagen na de start van de bouw in 1961. Ik werkte voor VTM in die tijd en was van de ene dag op de andere tot Duitsland-specialist gebombardeerd. Zo ging dat in de pioniersdagen. Op die bewuste zondagochtend in november waren mijn cameraploeg en ik al om zeven uur op post aan de Muur, want "het" zou vroeg gaan gebeuren.

    Uiteindelijk werd het bijna middag vooraleer Oost-Duitse bulldozers en kranen grote stukken beton uit de Muur hapten en tilden en wij aan westelijke kant konden zien wat voor een mensenzee stond te popelen om de vermaledijde grenslijn over te kunnen steken.

    "Die Mauer muss weg!" zongen de Ossies in hun sjofele zondagse kleren. Omdat in reportages uit het buitenland altijd een "statement" moet zitten, klommen we op een mobiele toiletwagen, want van daaruit had je een prima uitzicht op de historische gebeurtenis. Helaas hadden ook tientallen andere mensen datzelfde goede idee. Net na mijn laatste woorden: "Louis van Dievel voor VTM in Berlijn" - u kent dat wel - kreeg ik een ongewilde duw en donderde van de wc-wagen af. Gelukkig met enkel blikschade tot gevolg. 

    AP1989

    Enkele jaren na die Grosse Wende maakte ik een reportage over wat er nog van de Berlijnse Muur overschoot. Het was toen al zoeken naar restanten. De Muur der Schande was in allerijl over bijna de hele lengte gesloopt (en vermalen tot souvenirs: 5 D-Mark per stuk voor een gewone brok, 10 D-Mark voor een steen in een schrijntje, authenticiteit niet gegarandeerd).

    De naargeestige leegstaande woonkazernes in het niemandsland waren verdwenen, in de vroegere no-go-zone ratelden al de bouwkranen. Ik had moeite om me te oriënteren, ik vond mijn weg niet meer terug. En ik was niet de enige die daar last van had. De Muur was een lelijk litteken geweest maar had ook houvast geboden, was een ijkpunt in de grote stad Berlijn geweest. Ik moest vaker dan mij lief was op mijn oude stadsplan kijken om te achterhalen waar de scheidingslijn tussen oost en west precies had gelegen.

    (c) Copyright 2018, dpa (www.dpa.de). Alle Rechte vorbehalten

    Nog eens jaren later - het nieuwe millennium was intussen al niet meer zo gloednieuw - bracht ik opnieuw een bezoek aan Berlijn. Ik logeerde in het oosten, in een appartementje bij mensen thuis, dat was toen nog een goedkope formule. Het huis lag in een "beter"stadsdeel, waar in de DDR-tijd hooggeschoolde partijleden hadden gewoond. Maar boven de wijk torenden wel drie gigantische schoorstenen van een vuilverbrandingsoven die intussen gelukkig was stilgelegd.

    De bewoners - en intussen eigenaars - van het huis waren zeer geïnteresseerd in mijn stadsplan uit de vroege jaren tachtig. In de tijd van de DDR stond of bestond West-Berlijn niet op wegenkaarten. Het zou de burgers van de heilstaat maar op vreemde gedachten brengen. En van de Muur was er op de Oost-Duitse stadsplannen al helemaal geen spoor te vinden. Terug thuis in België bleek ik mijn stadsplan daar in Oost-Berlijn te hebben vergeten. En ondanks beleefd aandringen bij de huiseigenaars is het plan nooit teruggegeven. Die mensen wilden geen afstand doen van de herinnering aan wat zolang geweest was. Ik kon het eigenlijk wel begrijpen.

    Het is intussen ruim tien jaar geleden dat ik nog in Berlijn ben geweest. Ik zou best nog eens willen teruggaan, gewoon om met eigen ogen te zien of de Muur nog in de hoofden van de vroegere Oost-Berlijners leeft.

    Want ook al droegen ze inmiddels geen sjofele kleren meer en woonden ze in opgeknapte, opgefriste huizen en hoefden ze niet meer in de rij te staan voor alles en nog wat, in 2004 kon je nog altijd zien of iemand een Ossie of een Wessie was. Aan de oogopslag, aan de houding, aan de spraak. Vreemd vond ik dat, dat een dictatuur zolang op de mensen inhakt.

    ---

     

    VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.