Video player inladen ...

Koert Debeuf: "Bevestiging van getuigenis over foltering niet vermeld in Soedan-rapport" 

Koert Debeuf van het Tahrir-instituut verwelkomt het Soedan-rapport van het Commissariaat-generaal voor vluchtelingen en staatlozen (CGVS), maar vindt ook dat het rapport onterecht de getuigenissen over folteringen, die hij heeft verzameld, in twijfel trekt. Hij twijfelt er niet aan dat de getuigenissen kloppen en vindt het vreemd dat de bevestiging van één getuigenis over foltering niet in het rapport vermeld staat. Onze redactie kon een transcriptie van dat gesprek inkijken.

"Het is zeer moeilijk om achteraf folteringen te gaan bewijzen", zegt Debeuf in "De wereld vandaag" op Radio 1. "100 procent bewijslast vinden, is sowieso onmogelijk. Wij moeten voortgaan op getuigenissen van mensen met wie we niet in dezelfde kamer zitten, die in een ver land zitten en onder stress staan. Bovendien moeten we kijken naar de context." 

"Mensenrechtenorganisaties wereldwijd zeggen dat die getuigenissen overeenkomen met wat zij weten wat er in die landen gebeurt", aldus Debeuf. "Dus, het klopt. Dat er links en rechts een detail niet juist zou zijn, wil ik er graag bijnemen. Maar om dan te zeggen dat er wellicht niets is gebeurd, dat is een grote stap te ver."

Vooral de getuigenis van de man die zegt dat hij gefolterd is, staat nog helemaal recht voor Debeuf. "Hij heeft dat drie keer herhaald, dus zie ik geen enkele reden om daaraan te twijfelen. Wat is hun belang om tegen mij te zeggen dat ze met stokken zijn geslagen en gemarteld?"

Cruciaal getuigenis niet vermeld in rapport

Eén zaak vindt Debeuf wel vreemd. Volgens hem hield de zogenoemde tweede getuige in het rapport van zijn instituut in zijn contact met het CGVS op 26 januari wel degelijk vol dat hij met stokken is geslagen. "Dat staat niet vermeld in het rapport en dat is vreemd", aldus Debeuf, die aanwezig was toen het CGVS contact via Whatsapp had met de man.

"Ik ben geslagen en gefolterd", zegt de getuige in een Whatsapp-gesprek met het CGVS waarvan VRT NWS de transcriptie heeft kunnen inkijken. "Ik heb problemen met de autoriteiten gekregen. Ik mag niets doen en mij niet verplaatsen. De inlichtingendienst kan mij oppakken wanneer ze maar wil."

"Ik ben ondervraagd op de luchthaven", zegt de man nog. "Hoe bent u naar Libië gegaan? Waarom heb je Soedan verlaten en waarom heb je contact met groeperingen? Daarop hebben ze mij laten gaan, maar ik mocht geen dokter consulteren."

Daarop wordt de man nog eens expliciet gevraagd wat hij heeft ondergaan. "Ik geloof niet meer in de mensenrechten", antwoordt hij. "Er bestaan geen mensenrechten meer. Ik heb de dood in de ogen gekeken tijdens de tocht naar Europa, en daarop hebben de Belgische autoriteiten mij gevangen gezet en heeft men mij meegenomen naar de luchthaven van Brussel." De man zegt ook nog dat hem iets persoonlijks (zijn gsm?) is afgenomen. "Ik heb het teruggevraagd om mijn familie te kunnen bereiken zodat ze me bij terugkomst konden komen halen. Daarom wil ik niets meer zeggen." Na aandringen zegt hij nog dat hij met een stok is geslagen. "Ik ben gewond geraakt. Meer kan ik u niet vertellen."

Dat wil eigenlijk zeggen dat er grote fouten zijn gemaakt tegen onze procedures, tegen onze rechtstaat, en dat die fouten nu moeten worden rechtgezet

Koert Debeuf (Tahrir-instituut)

Maar misschien is de kern van de zaak iets belangrijker. "Het rapport is zeer hard voor de manier waarop de Soedanezen zijn ondervraagd door de identificatiemissie, over het feit dat de mensenrechten niet volgens het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens zijn gecontroleerd." Debeuf klaagt aan dat er mensen zijn teruggestuurd van wie we niet weten of ze veilig zijn. "Dat wil eigenlijk zeggen dat er grote fouten zijn gemaakt tegen onze procedures, tegen onze rechtstaat, en dat die fouten nu moeten worden rechtgezet."

Desondanks verwelkomt hij het Soedan-rapport. "Wij willen dat de procedure wordt aangepast. Het besluit is dat dit nu gebeurt. Elke aanpassing betekent dat ervoor iets niet is gebeurd. Als het nu wel gebeurt, betekent dit dat onze waarschuwing terecht was en dat er iets niet klopte aan deze procedure."