Meest recent

    Methiciline resistente Staphylococcus aureus (MRSA) en een dode neutrofiele granulocyt, een witte bloedcel. (Foto: NIAID_Flickr/Wikimedia Commons)

    Nieuwe klasse van antibiotica ontdekt in grondstalen

    Amerikaanse onderzoekers hebben een nieuwe klasse van antibiotica ontdekt in grondstalen. De antibiotica kunnen verschillende multiresistente bacteriën aan, waaronder ook de beruchte ziekenhuisbacterie MRSA, en blijkbaar hebben bacteriën het moeilijk om er resistentie tegen op te bouwen. Voorlopig zijn de antibiotica nog niet klaar om gebruikt te worden. 

    Ziekten die resistent zijn tegen geneesmiddelen zijn een groeiend probleem, en een van de grootste bedreigingen voor de volksgezondheid. Naar schatting sterven er nu al 700.000 mensen per jaar als gevolg van resistentie tegen antibiotica, en als er geen nieuwe middelen gevonden worden, kunnen dat er tegen 2050 miljoenen worden. Een eenvoudige operatie die nu routine is, dreigt dan in de toekomst levensgevaarlijk te worden.  

    Er wordt dan ook hard gezocht naar nieuwe antibiotica, maar daarbij is er een probleem. Antibiotica zijn voor het grootste deel natuurlijke producten die afkomstig zijn van micro-organismen: schimmels en bacteriën, die de antibiotica aanmaken om zich te verdedigen tegen andere bacteriën. Een groot deel van de bestaande antibiotica zijn afkomstig van bacteriën die gekweekt kunnen worden in een laboratorium, maar de laatste jaren is die piste grotendeels verlaten omdat er bij gekweekte bacteriën geen nieuwe antibiotica meer ontdekt worden, maar vooral reeds bestaande. 

    In de grond zitten miljoenen verschillende micro-organismen die veel potentieel therapeutische verbindingen produceren, ook nieuwe antibiotica, maar die kunnen dan meestal weer niet gekweekt worden in een labo, en zijn dus moeilijk te onderzoeken. Het probleem is dus dat micro-organismen die gekweekt kunnen worden, geen nieuwe antibiotica meer opleveren, en dat micro-organismen die dat wel zouden kunnen doen, niet gekweekt kunnen worden.

    Grondstalen

    Een team onder leiding van dokter Sean Brady van de New York Rockefeller University heeft nu een methode uitgewerkt waarbij het grondstalen kan testen voor interessante verbindingen, zonder dat de bacteriën gekweekt moeten worden. Het team onderzocht met de modernste methoden meer dan 1.000 grondstalen uit bijna alle staten van de VS, en sequencete onder meer DNA dat erin gevonden werd.

    Toen het team in veel van de stalen de antibiotica vond, die het malacidines gedoopt heeft, vermoedden de onderzoekers dat dat wel eens een belangrijke vondst kon zijn. Ze testten de verbinding op ratten die een huidinfectie hadden die veroorzaakt werd door MRSA, de ziekenhuisbacterie Meticiline resistente Staphylococcus aureus - resistente gouden stafylokok -, en de antibiotica elimineerden de infectie binnen 72 uur. 

    De malacidines bestrijden bacteriën op een heel andere manier dan de klassieke middelen: ze vallen een cruciaal onderdeel van de celwand van de bacterie aan. 

    En wat zeer belangrijk is: het lijkt erop dat bacteriën niet snel resistent worden tegen het nieuwe middel. De onderzoekers stelden S. aureus gedurende 20 dagen bloot aan net niet dodelijke dosissen malacidine, en zelfs daarna bleek de bacterie nog niet resistent. "Onze experimentele inspanningen om in het laboratorium resistentie voor malacidine op te wekken, kenden tot op heden geen succes", zo schrijven de onderzoekers. 

    Gramnegatief

    De onderzoekers zijn nu aan het werk om de effectiviteit van het middel te verhogen, in de hoop dat het een echte behandeling kan worden voor mensen. Klinisch onderzoek zal moeten uitwijzen of het middel ook voor mensen veilig is, en of het ook bij mensen werkt tegen bacteriën. 

    "Het is onmogelijk te zeggen wanneer een ontdekking in een vroeg stadium op het gebied van antibiotica, zoals de malacidines,  door zal gaan naar het stadium van klinische proeven, en zelfs of dat het geval zal zijn", zo zei dokter Brady aan de BBC. "Het is een lange, moeilijke weg van de oorspronkelijke ontdekking van een antibioticum naar een entiteit die klinisch gebruikt wordt."

    Professor Colin Garner van Antibiotic Research UK zei dat de vondst van nieuwe antibiotica om grampositieve infecties als MRSA te behandelen, ongetwijfeld goed nieuws was, maar dat het de meest dringende noden niet zou aanpakken. 

    "We zijn vooral bezorgd om de zogenoemde gramnegatieve bacteriën die moeilijk te behandelen zijn, en waar de resistentie aan het toenemen is", zo zei hij aan de BBC. "Gramnegatieve bacteriën veroorzaken longontsteking, infecties van het bloed en van de urinewegen, en huidontstekingen. We hebben nieuwe antibiotica nodig om die klasse te behandelen."

    Bacteriën worden onderverdeeld in twee grote groepen: grampositieve bacteriën die een positief resultaat geven in een zogenoemde gramkleuring, en gramnegatieve bacteriën die dat niet doen. Grampositieve bacteriën zijn gevoeliger voor antibiotica dan gramnegatieve, omdat ze geen buitenste membraan hebben dat extra bescherming biedt.

    De studie van het team van dokter Brady is gepubliceerd in "Nature Microbiology".