Zaak-Olivier Deschacht: Is het verstandig om iemand "met negatief gedrag" uit de groep te zetten?

Voetbalclub Anderlecht stuurt verdediger Olivier Deschacht "voor onbepaalde tijd" naar de B-kern, omdat hij te negatief zou staan in de spelersgroep. Olivier Deschacht pleit zelfs schuldig in een eerste reactie. Organisatiepsycholoog Martin Euwema vindt het een boeiende case. "Zet iemand uit de groep als het goed gaat, niet als het slecht gaat", is het advies van Euwema in "De wereld vandaag" op Radio 1.

Pyromaan of brandweerman?

Is het verstandig om iemand uit de groep te zetten? En wat is negatief gedrag binnen een groep? Organisatiepsycholoog Martin Euwema bestudeert groepsmechanismen bij de KULeuven. Hij schreef eerder het boek "Omgaan met conflicten op het werk" met de veelzeggende ondertitel "Over vuurhaarden, pyromanen en brandweermannen".

Martin Euwema: "Net iemand die heel betrokken is en lang meegaat, kan een nuttige kritische rol vervullen in een groep. Als het een informele leider is die gedragen wordt door de groep, is zijn kritiek zelfs heel waardevol. Dat kan heel bedreigend zijn voor een baas, of in dit geval een trainer."

"Kritische bevraging binnen de groep is altijd nuttig.  Het gebod "mondjes dicht" en "wees positief" werkt niet, en zeker niet voor iedereen. Zelfs een machtsstrijd met de groepsleider kan nuttig zijn. Het kan tot meer dynamiek en een gezonde kritische dialoog leiden", zegt Euwema.

Angst en onzekerheid

Olivier Deschacht viert deze week zijn 37e verjaardag en speelt als sinds 2001 bij RSC Anderlecht. Hij kan alleen maar een bijzondere rol hebben in de groep, zegt professor Euwema.

"In de geschiedenis van Deschacht zie je duidelijk dat hij een leiderspositie had. Hij werd in het verleden al gerehabiliteerd. De vraag is: vertegenwoordigt hij het gevoel van de groep? Als dat zo is, straf je iemand af uit angst voor de positie van de leider. Dan is het een slechte zaak. Een averechts effect kan het gevolg zijn. Je schept angst en onzekerheid."

"Omgekeerd kunnen er signalen zijn dat een groepslid heel slecht ligt in een team. Als overduidelijk is dat iedereen aangeeft om verlost te willen worden van iemands gezeur, kan het moment gekomen zijn om hem of haar aan de kant te zetten", zegt Euwema.

Mag iemand dan tot het uiterste gaan voor hij uit een team kan gezet worden? Martin Euwema: "Een kritisch punt is er wanneer het negatieve groepslid ook buiten de groep gaat opstoken. Dan wordt het een ander verhaal. En natuurlijk is negatief gedrag langer te tolereren als het gepaard gaat met goede prestaties. Maar als het een advies zou kunnen zijn. Je zet beter iemand uit de groep als het goed gaat, niet als het slecht gaat."