Video player inladen...

Annegret Kramp-Karrenbauer, aka AKK: Is de nieuwe Merkel opgestaan?

In Duitsland is een nieuw tijdperk aangebroken nu Angela Merkel na meer dan twee decennia als voorzitter van de christendemocratische CDU de fakkel doorgeeft aan haar vertrouwelinge Annegret Kramp-Karrenbauer. Zij geldt voor de Duitse pers als "de bewaker van Merkels erfenis". Maar wordt ze ook echt de kroonprinses?

analyse
Jeroen Reygaert
Jeroen Reygaert is VRT-buitenlandjournalist en volgt Duitsland en Nederland op de voet.

Het gonst al jaren van de geruchten: ooit zal iemand Merkel moeten opvolgen. Ursula von der Leyen, Julia Klöckner, Jens Spahn, Annegret Kramp-Karrenbauer: veel namen zijn regelmatig de revue gepasseerd. Na de laatste verkiezingen, die je moeilijk als een echt succes voor de CDU kon omschrijven, klonk de roep om echt duidelijkheid te scheppen steeds harder. "Er moeten andere namen, frisse namen, duidelijke namen in het nieuwe kabinet."

De eerste naam waarmee Merkel snel op de proppen kwam, was die van Kramp-Karrebauer, op dat moment minister-president van de kleine deelstaat Saarland. Zij deed niet haar intrede in de regering, maar wel op een andere belangrijke post. Die van secretaris-generaal van de CDU, zeg maar de rechterhand van voorzitter Merkel. 

De vrouw die tegen de trend in, verkiezingen won

Haar functie als minister-president moest ze laten vallen, toen ze "wechselte von Saarbrücken nach Berlin", zoals ze dat in het Duits zo mooi zeggen. Minder dan een jaar geleden had ze onverwacht haar tijd aan de kanselarij van Saarland verlengd. 

Het was volle "Sankt-Martin-tijd" in de vroege lente van vorig jaar: de SPD schoot omhoog in de peilingen, de ledenaantallen swingden de pan uit, Martin Schulz had de SPD gered. De eerste echte test zouden de verkiezingen in Saarland worden: daar zou de SPD de CDU naar de kroon steken, Kramp-Karrenbauer zou als eerste haar biezen mogen pakken, verzwolgen door de rode golf.

De verkiezingsuitslag zag er echter totaal anders uit: de SPD zakte een procentje, de CDU van AKK (zoals ze zich op affiche liet noemen) deed er 5 bij en werd nu veruit de grootste. Het was het begin van het einde van de korte maar krachtige rode renaissance. 

Niet alle eer valt AKK te beurt. De plaatselijke SPD deed zelf ook haar uiterste best om zich in de vernieling te rijden door openlijk te flirten met Die Linke. Voor de centrumlinkse SPD-kiezer was dat de duw richting de CDU van Kramp-Karrenbauer. 

Op zich niet zo’n grote stap voor een centrumlinkse SPD’er, want AKK ligt ongeveer op dezelfde plek in het bed.

De "Merkel 2.0" uit de Saar

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

De vergelijkingen met Merkel zelf zijn in de Duitse pers niet van de baan: een jonge vrouw, die op het moment dat de oude leiders aan het einde van hun carrière zijn, richting CDU-top opstoomt: ze hebben het al eens gezien eind jaren 90. In 1998 werd Angela Merkel zelf secretaris-generaal van de CDU, om twee jaar later de echte nummer 1 te worden. 

De "Tagesthemen", het laatavondmagazine van de ARD, begon zelfs met Merkels carrière als inleiding op de aanstelling van AKK als secretaris-generaal van de CDU. Nog duidelijker kan je parallellen moeilijker trekken. Voor onze collega’s leek het dus duidelijk: de opvolgster van Merkel was bekend, over een paar jaar wordt AKK de nummer 1 en wint ze de verkiezingen. 

Bovendien zou dat de continuïteit binnen de CDU garanderen: ook ideologisch zijn er heel wat gelijkenissen tussen de echte en de "nieuwe Merkel". Kramp-Karrenbauer behoort tot de linkervleugel van de partij en wil – zo zei ze zelf – de centrumkoers aanhouden. Voor de Duitse pers geldt ze als "de bewaker van Merkels erfenis".

Al zijn er ook verschillen: zo leunt ze op ethisch vlak dichter aan bij de conservatieve vleugel en stemde ze bijvoorbeeld tegen het homohuwelijk. "Zeer gevaarlijk", noemt ze de "Ehe für alle".

Weiter so?

Toch is AKK niet de "weiter so" van Merkel, al leunt ze er dicht bij aan. Omdat de rechterflank van de CDU zich onder Merkel sterk verwaarloosd voelde, opende AKK als secretaris-generaal alvast deuren naar de andere vleugels in de partij: ze wil ook de conservatieve vleugel en de sociaal-economische rechtervleugel rondom haar verenigen. 

Of haar dat echt zal lukken, nu ze tot voorzitter is verkozen, valt toch nog enigszins te betwijfelen. Zo is nu wel de kroonprinses, maar ze won toch maar nipt, een stuk nipter dan ze wellicht ook zelf had verwacht. De weg naar 2021 -wanneer een nieuwe bondskanselier wordt verkozen- en naar het Merkelloze tijdperk kan dus toch nog wat bochtenrijk worden. 

VIDEO: Onze Duitsland-expert Jeroen Reygaert geeft meer uitleg in "Het Journaal"

Video player inladen...