Video player inladen ...

Charles Michel organiseert Europese minitop van 13 landen in Hertoginnedal

Premier Charles Michel (MR) ontvangt vanavond de regeringsleiders of staatshoofden van 12 andere EU-lidstaten op het kasteel van Hertoginnedal. Tijdens een diner wil Michel de standpunten van de deelnemende regerings­leiders over Europese dossiers dichter bij elkaar brengen. Morgen vindt in Brussel een informele top van 27 landen plaats over de toekomst van de EU na de brexit.  

Met de Duitse bondskanselier Merkel, de Franse president Macron, de Italiaanse premier Gentilioni, de Spaanse premier Rajoy en de Poolse premier Morawiecki heeft Michel de regeringsleiders van de grootste vijf EU-lidstaten (zonder het Verenigd Koninkrijk) aan tafel. De andere aanwezigen zijn de regeringsleiders van Bulgarije, Slovakije, Portugal, Finland, Ierland, Luxemburg en Nederland.

Opvallend initiatief

Het initiatief van Charles Michel is opvallend. Het is de eerste keer dat hij een dergelijk diner organiseert, aan de vooravond van een Europese top. Volgens zijn kabinet wil Michel als een bruggenbouwer helpen om de verschillende visies die er zijn over de toekomst van Europa te overbruggen. Daarom zijn er regeringsleiders uit alle windstreken van de Europese Unie aanwezig, klinkt het bij de premier.

Europees president Tusk, die ook de rol van bruggenbouwer claimt, is niet aanwezig, net zomin als Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. Toen de onmoeting werd bekendgemaakt, ontbrak de Nederlandse premier Mark Rutte op het lijstje van aanwezigen.  Rutte had iets anders te doen, en kon niet komen, klonk het. NOS-correspondent Arjan Noordlander vond de afwezigheid van Rutte op het "topdiner" onbegrijpelijk, omdat er over belangrijke thema's als migratie en de toekomst van de eurozone gepraat zal worden. Een beetje later liet de Nederlandse Rijksvoorlichtingsdienst weten dat Rutte zijn agenda had omgegooid om er toch bij te kunnen zijn.

Europees president Tusk wil inderdaad tegen juni een aantal moeilijke Europese knopen ontwarren. Zo is er de discussie met Centraal- en Oost-Europese landen over het al dan niet opvangen van vluchtelingen. Frankrijk en Zuid-Europese landen dringen dan weer aan op een budget van de eurozone om te helpen bij investeringen of structurele hervormingen. Vooral Nederland ziet dit niet zitten, uit schrik dat er een "transferunie" zou ontstaan.

Internationale kwesties

Op de Europese top van vrijdag zal het vooral over institutionele kwesties gaan, zoals de Europese begroting. Door het vertrek van de Britten verliest de EU een belangrijke "sponsor". Tegelijk moet Europa misschien meer geld uittrekken voor het migratievraagstuk en voor defensiesamenwerking. Op welke posten uit de begroting moet er bespaard worden? Landbouw? Minder geld voor projecten bij ons?  Of is er meer geld nodig? En waar moet dat vandaan komen: wie gaat de put van de Britten vullen?  Al die vragen zullen vrijdag niet beantwoord worden.

Volgens een Europese bron wil een meerderheid van de lidstaten een groter budget, maar is de minderheid die dat niet wil veel vastberadener. Onder meer de Nederlandse premier Rutte, alweer hij, is een uitgesproken tegenstander van een groter Europees budget.

Spitzenkandidatensysteem

Een ander agendapunt gaat over de manier waarop de opvolger van Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker aangesteld moet worden in 2019, na de Europese verkiezingen. Vijf jaar geleden voerden vijf Europese politieke partijen campagne met hun eigen kandidaat-Commissievoorzitter, de zogenaamde "Spitzenkandidaten" of topkandidaten. Een van hen was Jean-Claude Juncker, als kandidaat van de Europese Volkspartij.

Na de verkiezingen eiste een meerderheid van het parlement dat de Europese regeringsleiders hem zouden benoemen als Commissievoorzitter. Dat zorgde voor grote spanningen met hen, maar uiteindelijk zwichtten ze toch voor de druk. Alleen de Britse premier Cameron en de Hongaarse premier Orbán weigerden Juncker te steunen. Nu is het vooral de Franse president Macron die geen herhaling wil van het Spitzenkandidaten­experiment. Hij behoort niet tot een van de bestaande Europese politieke partijen, en vreest daardoor geen enkele invloed te hebben op wie er Commissievoorzitter zal worden.

Het Europees Parlement eist echter dat de regeringsleiders geen einde maken aan het Spitzenkandidatensysteem. Ze zijn van plan om eind dit jaar elk hun eigen topkandidaat te verkiezen, en daarmee in 2019 campagne te voeren bij de Europese verkiezingen. Een meerderheid van het parlement eist dat de regeringsleiders alleen uit die topkandidaten een Commissie­voorzitter aanduidt. Anders zullen wij die Commissievoorzitter nooit verkiezen, staat er in een resolutie van het parlement. De regeringsleiders willen echter de vrijheid behouden om iemand anders aan te stellen als Commissievoorzitter, en willen niet garanderen dat ze een van de Spitzenkandidaten zullen nemen, zegt een Europese bron.

Kasteel van Hertoginnedal

Met de organisatie van het diner zet premier Michel zichzelf alvast in de kijker op het Europese toneel, net zoals met zijn bezoek aan de Russische president Poetin. Het diner vindt, wellicht niet toevallig, plaats op een historische locatie: in het kasteel van Hertoginnedal, waar in 1957 de onderhandelingen gevoerd werden die later zouden leiden tot de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap.

Of het diner van Michel ook zo'n historische betekenis zal krijgen, zal later blijken. Door zich als bruggenbouwer te positioneren, hoeft hij zelf geen kamp te kiezen, en dat komt hem misschien wel goed uit. Het is bekend dat de grootste regeringspartij N-VA in verschillende Europese institutionele kwesties van mening verschilt met de andere regeringspartijen.

Video player inladen ...