Video player inladen ...

Torfs: "Mensen met verschillende achtergrond samenbrengen in school? Ja, maar niet ten koste van de vrijheid"

Moet de overheid via een inschrijvingssysteem de sociale mix op een school opleggen? Of moeten ouders de vrijheid krijgen om hun kind naar de school van hun keuze te sturen? Onderzoek toont volgens socioloog Dirk Jacobs (ULB) aan dat zo'n sociale mix tot betere schoolprestaties leidt, maar Rik Torfs is geen voorstander van het systeem. "Onderwijs mag geen instrument zijn dat ten dienste staat van een ander doel", zei hij in "De afspraak".

Kamperende ouders aan de schoolpoort, het is weer van dat. In grote steden zoals Antwerpen en Gent bestaan er al online inschrijvingssystemen, maar op een centraal inschrijvingssysteem is het nog altijd wachten, ook al zijn alle partijen in de Vlaamse regering daar voorstander van. Struikelsteen blijkt echter het systeem van dubbele contingentering, waardoor de voorwaarden voor een sociale mix op een school gegarandeerd worden. (Zie artikel hiernaast: Vrije schoolkeuze of niet? Zo werkt het inschrijvingssysteem)

Die nood aan een sociale mix was het onderwerp van discussie in "De afspraak" op Canvas. In Vlaanderen hebben we een van de meest gesegregeerde onderwijssystemen, stelde socioloog Dirk Jacobs. "De feitelijke apartheid waar Bart De Wever het onlangs over had, wat sterke woorden zijn, zien we op dit moment eigenlijk in onze scholen." Jacobs is dan ook voorstander van een inschrijvingssysteem dat mee een sociale mix garandeert in de scholen. "Als we leerlingen van verschillende achtergronden samenbrengen in een school, dan is dat makkelijker om te leren samenleven, letterlijk al in de school."

Bovendien, wees Jacobs aan, toont onderzoek aan dat in scholen met een goede sociale mix kansarme kinderen betere prestaties leveren, zonder dat dat ten koste gaat van de prestaties van de betere leerlingen. (lees voort onder de foto)

Torfs in de bres voor keuzevrijheid

Die argumenten kunnen ex-politicus en ex-rector Rik Torfs (KU Leuven) echter niet overtuigen. "Als het over kansen geven gaat, mogen we de vrijheid wel eens meer kansen geven", vindt hij. Volgens Torfs is "onderwijs zo belangrijk" dat het "geen instrument mag zijn dat ten dienste staat van een ander doel". "Onderwijs is belangrijk op zich."

Torfs sprong in "De afspraak" in de bres voor de vrijheid van de ouders om hun kind in te schrijven in de school van hun keuze. Hij is er niet tegen "dat mensen met verschillende achtergronden bij elkaar gebracht worden" in scholen, "maar dat mag niet ten koste gaan van de vrijheid". In plaats van een inschrijvingssysteem dat scholen verplicht om een bepaald aantal kansarme leerlingen in te schrijven, pleitte Torfs voor "positieve incentives" voor scholen, maatregelen die scholen belonen als ze uit eigen beweging een goede sociale mix proberen na te streven, zoals bijvoorbeeld meer subsidies. Wel positieve maatregelen, geen beperkende maatregelen dus. (lees voort onder de foto)

"Keuzevrijheid is er nog steeds"

Dat het inschrijvingssysteem de keuzevrijheid zou beperken, sprak Jacobs dan weer tegen. "Die is er nog steeds, het is net de bedoeling van dit systeem om een gezonde mix te vinden tussen de keuze van de ouders en een betere sociale mix." Hij benadrukte ook dat het huidige systeem de toegang tot bepaalde scholen net eerlijker moet maken, in vergelijking met pakweg 15 jaar geleden. "Toen lag het in de handen van schooldirecties om te bepalen wie door de toegangspoorten van de school mocht komen. Daarom is net die stap gezet om een inschrijfrecht te maken."

Maar Torfs bleef hameren op de keuzevrijheid van de ouders. "Het is niet omdat onderzoek positieve resulaten oplevert, dat je aan ouders moet zeggen: nu moet je naar die school." Wat hem een felle reactie van Karel De Gucht (Open VLD) opleverde, die vond dat Torfs niet zozeer de vrijheid van de ouders propageerde, maar wel de vrijheid "van de colleges om in te schrijven wie ze willen".

Jacobs besloot: "Als er iets is wat de keuzevrijheid in het gedrang brengt, is het dat er nu in scholen in verschillende steden een plaatstekort is. In Brussel is dat heel erg schrijnend. Het probleem van de vrije schoolkeuze heeft niets te maken met de sociale mix. Als er geen inschrijvingsrecht zou bestaan, hebben we competitie tussen ouders voor de toegang tot de betere scholen. Maar het uitgangspunt moet zijn: voor elk kind een goede school garanderen."