ImageGlobe

Erven is fiscaal sterven

"Beste lezer, het is zover, afgelopen vrijdag kondigde de Vlaamse regering met veel trots aan dat zij een akkoord heeft gevonden over de verlaging van de Vlaamse erfbelasting. En op het eerste gezicht lijken de maatregelen vrij positief. Maar klopt dat wel?" Michel Maus.

labels
Jasper Jacobs
Michel Maus
Michel Maus is hoogleraar (VUB) en advocaat gespecialiseerd in fiscaal recht.

In de rechte lijn verkrijgt de langstlevende partner een extra fiscale vrijstelling van 50.000 euro, naast de reeds bestaande vrijstelling van de erfbelasting op de gezinswoning. Weeskinderen onder de 21 jaar dienen daarenboven geen erfbelasting meer te betalen op de eerst schijf van 75.000 euro. En tot slot werd de mogelijkheid gecreëerd voor een erfenissprong, waarbij een geërfd vermogen binnen het jaar kosteloos aan de kinderen kan worden doorgegeven.

In de zijlijn werd voorzien in lagere tarieven. Tussen broers en zussen en tussen alle andere personen is er op een eerste schijf van 35.000 euro een verlaagd tarief van 25% van toepassing. Op de schijf boven 75.000 euro werd het toptarief van 65% herleid tot 55%. De genomen maatregelen zijn volgens de Vlaamse regering goed voor een lastenverlaging van 139 miljoen euro, hetzij dus nagenoeg 10% van de opbrengst van de erfbelasting, die in 2016 1,4 miljard euro bedroeg.

Wie van niet beter weet, zal ongetwijfeld zeer onder de indruk zijn van deze lastenverlaging en de Vlaamse regering de hemel in prijzen voor deze hervorming van de erfbelasting.

Wie echter wel weet waar de fiscale klepels hangen, zal allicht minder euforisch gestemd zijn.

Wie van niet beter weet, zal ongetwijfeld de Vlaamse regering de hemel in prijzen voor deze hervorming van de erfbelasting.

Indien we de erfbelasting in Europees perspectief bekijken, kunnen we enkel maar vaststellen dat België ook hier sterk achterophinkt in het peloton. 

Van de 28 EU-lidstaten zijn er immers 10 landen die de erfbelasting reeds volledig hebben afgeschaft. Het gaat hier bijvoorbeeld om Oostenrijk, Portugal en Zweden. En de 18 lidstaten die wel nog een erfbelasting hebben, kennen vaak zeer ruime vrijstellingen toe.

Zo is de partner van erfbelasting vrijgesteld in Denemarken, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk en betalen de kinderen pas erfbelasting in Italië als de erfenis meer bedraagt dan 1 miljoen euro.

In Duitsland ligt de grens op 400.000 euro en in het Verenigd Koninkrijk op 390.000 euro. Dus internationaal gezien zal de huidige hervorming van de erfbelasting weinig indruk maken. 

Wie echter weet waar de fiscale klepels hangen, zal allicht minder euforisch gestemd zijn.

De Vlaamse regering had veel verder kunnen gaan in de hervorming door extra budgettaire ruimte te creëren. De Vlaams regering had dit kunnen doen door de vele achterdeuren te barricaderen die het mogelijk maken om aan erfbelasting te ontsnappen.

Dat heeft de regering bewust niet gedaan.

En net daarom moeten we kritisch zijn voor deze hervorming. Het blijft immers voor iedereen met een goede fiscale GPS zeer makkelijk om aan de erfbelasting te ontsnappen. Het resultaat hiervan is dat er een maatschappelijke ongelijkheid ontstaat tussen de fiscale geletterden en de fiscale ongeletterden.

Wie weet hoe het fiscale spel gespeeld moet worden, of wie zich daarvoor laat bijstaan, kan zijn erfgenamen nog steeds een pak erfbelasting besparen. Zelfs wie zich op zijn sterfbed laat bijstaan door een fiscalist kan nog heel veel uit de brand slepen. 

Een tweede punt van kritiek op de hervorming is dat er onvoldoende rekening wordt gehouden met de verandering van de samenlevingsvormen in onze maatschappij.

De Vlaamse regering blijft voor de tariefstructuur van de erfbelasting vasthouden aan de klassieke criteria van de bloedband en het samenwonen. Nog steeds wordt er geen rekening gehouden met de genegenheidsband als fiscale parameter en dat is bijzonder jammer.

Dat heeft bijvoorbeeld tot gevolg dat indien een alleenstaande zonder kinderen zijn vermogen nalaat aan een persoon die jarenlang zijn steun en toeverlaat is geweest, de hoogste tarieven van toepassing zullen zijn.

Hetzelfde zal zich voordoen indien personen met een duurzame latrelatie van elkaar erven, of indien u de zoon van uw beste vriend en van wie u peter of meter bent, van u laat erven.

En, akkoord, de Vlaamse regering mag dan wel het hoogste tarief van 65% naar 55% hebben laten zakken, veel indruk maakt dit niet. 55% staat immers nog altijd met een halve onteigening gelijk.

Neen, warm lopen wij niet echt voor deze hervorming van de erfbelasting. Of er leven na de dood is, kan ik u niet zeggen. Maar wat ik u wel kan zeggen, is dat er ook na deze legislatuur nog steeds zware belastingen na de dood zullen zijn.

Er zijn zeker stappen gezet in een verlaging van de belastingdruk en dat is positief, maar de beperkte budgettaire ruimte liet geen marge voor een verregaande hervorming. Maar goed. Ook een tocht van duizend mijl begint met een eerste stap. Op naar de volgende stap.

---

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.