KJ Stiksma - Flickr / Creative Commons by-nc

"Boer heeft genoeg alternatieven voor omstreden bestrijdingsmiddelen"

De boer heeft geen insecticiden zoals neonicotinoïden en fipronil nodig om een rendabele oogst te hebben. Dat meldt de Nederlandse krant Trouw op basis van een onderzoek dat verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Environmental Science and Pollution Research.  

Negen wetenschappers van verschillende universiteiten analyseerden 200 studies van de afgelopen jaren over bestrijdingsmiddelen op basis van fipronil en neonicotinoïden. Die laatste groep noemen we gemakshalve “bijengif” omdat een aantal onderzoeken het in verband brengen met de grote  bijensterfte van de laatste jaren. Fipronil kennen we in België en Nederland als het goedje dat vorig jaar in eieren werd aangetroffen. Voor beide insecticiden bestaan er alternatieven, zeggen de onderzoekers.  

Schade

Fipronil en "bijengif" zijn zogeheten systemische bestrijdingsmiddelen. Ze worden preventief op het zaad aangebracht en verspreiden zich over de hele plant. Die wordt dus giftig voor insecten. Ook voor insecten die niet schadelijk zijn, zoals een naarstige bestuiver als de wilde bij.  De teloorgang van al die insecten, betekent minder vogels en ook minder natuurlijke bestrijders van schadelijke soorten. Bovendien blijven de middelen ook lang in de bodem zitten, wat dan weer het bodemleven verstoort en indirect het oppervlaktewater verontreinigt.  Over de gevaren voor de mens is volgens de wetenschappers nog te weinig onderzoek gedaan.

Veel boeren en landbouworganisaties vrezen dat het verbod van fipronil  en "bijengif" leidt tot een mindere oogst. Maar de onderzoeken geven een ander beeld. Het gebruik van deze bestrijdingsmiddelen leidt zelden tot meer opbrengsten. Soms is er zelfs oogstverlies omdat de insecticiden de ontkieming van het zaad bemoeilijken en de bestuiving verstoren.

Alternatieven

Volgens de wetenschappers kunnen boeren uit verschillende landen inspiratie putten. In Italië b.v. bestaat een vrij betrouwbaar systeem om risico’s op plagen te voorspellen. Daarmee kan de boer veel gerichter en zuiniger werken met insecticiden. Met het wisselen van teelten en het gebruik van sterkere rassen kan ook veel bespaard worden. Daarnaast kan de boer natuurlijkvriendelijke insecticiden inzetten of biologische bestrijdingsmethoden zoals geurvallen, die insecten weglokken.

Europa

Over een paar weken buigt de EU zich over een mogelijk verbod van neonicotinoïden en fipronil op het land (niet in de tuinbouw). Elf landen, waaronder Frankrijk, zijn voor zo’n verbod. Ons land heeft nog geen standpunt ingenomen. De Belgische Bijenteeltfederatie pleit er alvast voor om de stoffen te verbieden.  “Wij huldigen het veiligheidsprincipe,” zegt Hendrik Trappeniers van de Vlaamse Imkersbond, “als je niet kunt bewijzen dat die middelen veilig zijn voor de mens en de bij moet je ze niet gebruiken”.

Wij huldigen het veiligheidsprincipe, als je niet kan bewijzen dat de stoffen veilig zijn moet je ze niet gebruiken

Hendrik Trappeniers, Vlaamse Imkersbond