AFP or licensors

Regeren "zonder einde", wat moeten we denken van de almacht van president Xi?

De maatregel om in China de limiet van twee opeenvolgende presidentiële ambtstermijnen te schrappen, roept veel vragen op. Onze Azië-experte Veerle de Vos beantwoordt enkele van die vragen. Verrast door de maatregel is ze niet, over de timing toch een beetje.

1. Wat is er beslist?

Video player inladen ...

Er is beslist om de regel uit de grondwet te schrappen die zegt dat een president en een vicepresident maximaal twee ambtstermijnen aan de macht mogen blijven. Xi is 64 en al vijf jaar aan de macht en begon nu normaal aan zijn tweede en laatste ambtstermijn van vijf jaar. Nu ziet het ernaar uit dat hij nog minstens 10 jaar aan de macht kan blijven, of zelfs langer. Officieel moet die beslissing door de partijtop nog goedgekeurd worden door het Volkscongres. Maar dat is een formaliteit.

2. Komt deze beslissing onverwacht?

Video player inladen ...

Nee, die beslissing komt niet echt als een verrassing. Xi heeft zich de afgelopen jaren geprofileerd als machtigste leider sinds Mao, heeft al zijn politieke rivalen aan de kant geschoven en heeft zijn eigen gedachtegoed laten inschrijven in de grondwet. Van de andere kant is het op een erg vreemd moment bekendgemaakt, tijdens de sluitingsceremonie van de Winterspelen in Korea, op een moment ook dat veel Chinezen nog aan het terugkeren zijn van hun vakantie na het Chinese nieuwjaar. Het lijkt erop dat de partijleiding ervan uitgaat dat niet iedereen hierop zat te wachten.    

3. Hoe verhoudt macht van Xi zich tegenover die van Mao?

Video player inladen ...

De beperking tot twee ambtstermijnen is ingevoerd na de dood van Mao, de stichter van de Volksrepubliek, om te vermijden dat er opnieuw een leider zou komen zoals Mao die zich tot aan zijn dood aan de macht zou vastklampen met alle negatieve gevolgen die daarbij horen. Het verschil met Mao is dat China toen aan het rechtkrabbelen was, na jaren van stagnatie. Nu is China een wereldspeler en dus heeft deze beslissing ook gevolgen voor ons. 

4. Hoe wordt er in China gereageerd?

Video player inladen ...

Officieel alleen maar positieve geluiden. "Onder Xi is onze welvaart alleen maar toegenomen, is onze levenskwaliteit gestegen, dus hoe langer hij aanblijft, hoe beter het met China zal gaan", klinkt het. "Stabiel leiderschap is goed voor de toekomst van ons land" is nog zo'n te verwachten reactie. Wat mensen echt denken is moeilijker te achterhalen, de persvrijheid is nog afgenomen onder Xi, maar het is zeker dat niet iedereen even blij is met "Keizer Xi" of "China’s Poetin" zoals hij hier en daar genoemd wordt. 

5. Hoe ziet ideale China eruit voor Xi?

Video player inladen ...

Als een welvarend land zonder armoede, met een innovatieve economie en een machtig leger, een land dat opnieuw ernstig wordt genomen, dat zelf een wereldmacht is. Een land dat misschien zelfs een voorbeeld of inspiratie kan zijn voor de rest van de wereld. Een alternatief voor het democratisch systeem dat het Westen de afgelopen jaren probeert te verspreiden. En belangrijk, een land waar enige kritiek op "Keizer Xi" niet mogelijk is.