Video player inladen ...

Meer leerlingen verlaten de middelbare school zonder diploma

Uit de jongste cijfers van Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) blijkt dat het aantal vroegtijdige schoolverlaters opnieuw gestegen is. En dat heeft alles te maken met de daling van het aantal werklozen. Want hoe groter de kans op werk is, hoe groter ook de verleiding om voortijdig de schoolbanken te verlaten.

Vroegtijdige schoolverlaters zijn jongeren tussen 18 en 25 jaar die uit het secundair onderwijs stappen zonder diploma. In het schooljaar 2015-2016 waren er dat 7.167, zo’n 10,4% van het totaal aantal jongeren. In het schooljaar 2014-2015 was dat 9,7%. Dat betekent een lichte stijging dus in de recentste cijfers, te verklaren door de heropleving van de economie en bijgevolg de krapte op de arbeidsmarkt.

Jongeren zijn schoolmoe en vanaf 18 jaar niet meer leerplichtig. Omdat er veel vacatures zijn, zien ze er tegenop om bijvoorbeeld nog eens te blijven zitten. Want het behalen van een diploma of getuigschrift lijkt uiteindelijk niet meer essentieel om een job te vinden.

Zo wordt de trend die al een aantal jaren gestaag in de richting van minder vroegtijdige schoolverlaters ging voor het eerst een beetje omgebogen. Als vergelijking: in het schooljaar 2009-2010 bedroeg het aantal vroegtijdige schoolverlaters nog 12%. In de jaren tachtig lagen die cijfers nog tussen de 30 en 40%.

Video player inladen ...

Slecht nieuws in goede tijden

De daling van het aantal schoolverlaters sedert de jaren tachtig heeft veel te maken met de democratisering van het onderwijs, uiteraard ook met de verlenging van de leerplicht in 1983 van 14 tot 18 jaar.

Bovendien zijn er een aantal initiatieven genomen om jongeren aan te moedigen toch een diploma of getuigschrift te behalen. Het duaal leren, waarbij jongeren werk en studie combineren, is daarvan het recentste.

“De aantrekkingskracht van onze arbeidsmarkt verleidt jongeren zonder diploma”, zegt Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits. “Ze wagen hun kans om een job te vinden. Het behalen van een diploma blijft echter de hefboom om duurzaam werk te vinden.  Elke jongere verdient een goede opleiding met het oog op de toekomst. Uiteraard is het een goede zaak dat ze een job vinden. Maar ze blijven de meest kwetsbare groep. Want als ze die job verliezen zonder diploma wordt het moeilijk om opnieuw werk te vinden.”

En eerdere analyses van de arbeidsmarkt door de VDAB onderstrepen die stelling. Jongeren zonder diploma vinden makkelijker werk dan tijdens de economische crisis. Maar ze slagen er vaak niet in die job ook te behouden. Van zij die 1 jaar na hun eerste werkervaring opnieuw werkloos zijn, vormen jongeren zonder diploma de grootste groep. 

Diploma blijft belangrijk

Het verband tussen de economische heropleving en het groeiend aantal vroegtijdige schoolverlaters blijkt ook duidelijk uit de regionale verschillen. Vooral in de provincies waar het aantal werkzoekenden per vacature sterk daalde (arbeidskrapte), zoals in Limburg en Oost-Vlaanderen, steeg het aantal vroegtijdige schoolverlaters. Vlaams Brabant is de enige provincie waar er geen stijging is, niet toevallig omdat daar de verhouding tussen die arbeidskrapte nagenoeg stabiel is gebleven.

Globaal behalen in Vlaanderen toch nog altijd 9 op de 10 jongeren hun diploma middelbaar onderwijs. In die optiek is 10% vroegtijdige schoolverlaters dus nog geen dramatisch cijfer. En uit het verleden blijkt dat die schommelingen altijd al conjunctuurgevoelig zijn geweest.

West-Vlaanderen blijft zelfs ruim onder dat gemiddelde vroegtijdige schoolverlaters. Alleen de provincie Antwerpen zit behoorlijk boven het gemiddelde. Dat komt vooral door de slechte scores in de centrumsteden Antwerpen en Mechelen. Hetzelfde geldt voor Brussel. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest verlaten meer dan 1 op 5 jongeren het Nederlandstalig onderwijs zonder diploma (21,4%).

Video player inladen ...

De grootste groep vroegtijdige schoolverlaters komt uit het Deeltijds Beroepssecundair onderwijs (53,9%). Zittenblijven is een belangrijke factor in het opgeven van de school. Van de jongeren die meer dan 2 jaar achterstand hebben opgelopen, verlaat maar liefst 48,1% de schoolbanken zonder kwalificatie.

Geen diploma maar ook geen werk

Niet alle jongeren verlaten voortijdig de schoolbanken omdat ze nu meer kans hebben op werk. Soms stoppen ze gewoon omdat ze niet langer de motivatie vinden. Om zulke jongeren wat rust te bieden, is er onder andere de vzw Zwerfgoed, in Gent. Na die time-out beginnen sommigen alsnog aan een opleiding.

Video player inladen ...