Video player inladen ...

Met een strakkere glimlach dan ooit: Berlusconi is terug, "een comeback zoals alleen hij dat kan"

Nieuw haar, nieuwe tanden en een zo goed als nieuw gezicht. Volkomen gefacelift is niemand minder dan Silvio Berlusconi helemaal terug en alomtegenwoordig in de Italiaanse politiek. Eens te meer bewijst hij dat hij de kat met negen levens is. Of, zoals een van zijn bijnamen luidt: "il caimano", de kaaiman die spiedend op de loer ligt en geduldig zijn moment afwacht om toe te slaan.  

"Je hoeft de televisie maar aan te zetten en je ziet Berlusconi", zegt Ilja Leonard Pfeijffer, de Nederlandse schrijver die in Genua woont en over de stad de bekroonde roman "La Superba" schreef.

Premier worden mag hij niet omdat hij veroordeeld is voor fraude, maar als geen ander domineert Berlusconi de verkiezingscampagne. "Hij is overal. Hij is bezig met een opzienbarende comeback, zoals alleen hij dat kan."  

Video player inladen ...

Flashback

Even terugspoelen naar de vroegere jaren 90, het moment waarop de Milanese miljonair Silvio Berlusconi zijn intrede doet in de politiek. 

Video player inladen ...

Berlusconi is een geslaagd zakenman die een fortuin heeft vergaard als bouwpromotor én een mediamagnaat wanneer hij in 1994 als politieke neofiet prompt tot premier gebombardeerd wordt.

Klinkt bekend in de oren? Vandaag wordt Berlusconi inderdaad veelvuldig genoemd als een voorloper van de Amerikaanse president Donald Trump. "Je zou kunnen zeggen dat Berlusconi het populisme heeft uitgevonden", zegt ook Pfeijffer. "Trump heeft veel van Berlusconi geleerd. De methodes die hij heeft gebruikt om de verkiezingen te winnen, lijken heel erg op de methodes die Berlusconi al 15, 20 jaar eerder heeft gebruikt". 

"Ze moeten u de rol geven van Kapo!"

Ook herkenbaar: de uitspraken waarmee Berlusconi zichzelf en zijn land herhaaldelijk te kijk zet, net zoals Trump dat doet. De verbijstering op de gezichten van de EU-parlementsleden wanneer hij zegt dat de Duitse sociaaldemocraat Martin Schulz hem doet denken aan een nazi-kampcommandant, is vijftien jaar na dato nog altijd het bekijken waard.

Video player inladen ...

Toch is het te makkelijk om Berlusconi zomaar weg te zetten als een showpremier. "Noord-Europa heeft de neiging om hem te onderschatten en weg te zetten als een circusclown", zegt Pfeijffer. "Maar hij is een slim en intelligent politicus."

Onderbuik van Italië

Zijn start in de politiek toont dat ook wel aan. Berlusconi springt in het machtsvacuüm dat ontstaat wanneer de traditionele volkspartijen geplaagd door een grootschalige smeergeldaffaire ten onder gaan. Hij komt met een nieuwe vorm van politiek, die volledig op zijn persoon is gericht. 

Berlusconi voelt de onderbuik van Italië feilloos aan, en speelt er handig op in. Van bij het begin gaat hij allianties aan met andere rechtse partijen, zoals de Lega Nord van Umberto Bossi. 

Critici zijn uiterst bezorgd over de enorme macht die hij heeft als mediamagnaat én premier. Hij wordt ook herhaaldelijk vervolgd voor belastingontduiking en omkoping, maar ontsnapt vrijwel altijd aan een veroordeling, door eindeloze procedures, verjaring, of door wetten te laten goedkeuren waardoor een vergrijp uiteindelijk niet meer strafbaar is.

"Gelukkig maar dat Silvio er is"

Het tweede kabinet-Berlusconi, van 2001 tot 2006, is zowaar de langst zittende regering van Italië. Wanneer hij in 2008 opnieuw naar de gunst van de kiezer dingt, doet hij dat met een campagnelied dat alle ingrediënten bevat van een hit van het populaire liedjesfestival van San Remo. Berlusconi is in zijn jonge jaren niet voor niets charmezanger geweest... 

Video player inladen ...

Vanaf 2008 is Berlusconi vertrokken voor zijn derde en laatste termijn als premier van Italië. Opnieuw verdeelt hij Italië tot op het bot. Zijn achterban smult van zijn provocerende uitspraken, zijn critici schamen zich te pletter.

Wanneer Barack Obama net verkozen is tot president van de Verenigde Staten,  doet Berlusconi met een van zijn uitlatingen tenen krullen in en buiten Italië.

Video player inladen ...

Ook zijn uitspraak na de aardbeving in L'Aquila doet de wenkbrauwen fronsen.

Video player inladen ...

Berucht is ook zijn seksisme. Over de Duitse bondskanselier Angela Merkel zegt hij dat ze "een onneukbaar dikke kont heeft". Tijdens een NAVO-top in 2009 staat Merkel op de rode loper klaar om hem te begroeten, maar Berlusconi keert haar de rug toe en gaat doodleuk minutenlang door met een telefoontje.

Video player inladen ...

Niet veel later lijkt het rijk van Berlusconi uit. Terwijl hij voordien nog elk schandaal te boven kwam, doen zijn "bunga bunga"-feestjes met onder anderen de 17-jarige prostituee Ruby hem de das om. Hij wordt veroordeeld tot zeven jaar gevangenis, een straf die weliswaar in beroep ongedaan wordt gemaakt. 

A casa!

Wegens het schandaal, maar ook omdat de internationale financiële markten Italië in het vizier hebben gekregen, neemt Berlusconi onder Europese druk ontslag. "A casa!", klinkt het triomfantelijk bij de tegenstanders die al lang op dit moment hebben gewacht. 

Video player inladen ...

Berlusconi begrijpt dat hij even in de luwte moet blijven. Ook zijn gezondheid kwakkelt. Wanneer hij in 2015 een openhartoperatie ondergaat, wordt op menige nieuwsredactie naarstig 's mans necrologie bijeengepend. 

Onestà, esperienza e sagezza

Maar nog geen drie jaar later stáát hij er weer, de glimlach strakker dan ooit in het veelvuldig gefacelifte gezicht. "De kaaiman" heeft zijn moment afgewacht. Terwijl "golden boy" Matteo Renzi en de exuberante Beppe Grillo de aandacht opeisen, ligt het conservatieve middenveld braak. Die plaats heeft Silvio Berlusconi als vanzelfsprekend ingenomen.

De man van de "bunga bunga"-feestjes manifesteert zich als een ervaren, tot inkeer gekomen, bezadigd staatsman. Berlusconi, ooit de risee van Europa, wordt nu door datzelfde Europa gezien als een dam tegen het populisme van de door de EU zo gevreesde Vijfsterrenbeweging. 

Met een grote glimlach laat Il Cavaliere het zich welgevallen. Met "onestà, esperienza en sagezza" (eerlijkheid, ervaring en wijsheid) hoopt hij straks de kingmaker te worden van de nieuwe Italiaanse regering.