Jonas Roosens

Wat is het échte probleem bij de inschrijving in onze scholen?

Wat loopt verkeerd met ons beroemde principe van vrijheid van onderwijs? Beknot het "aanmeldingssysteem" die vrije keuze? Of loopt het elders fout? Onderwijsspecialist Pedro De Bruyckere wikt en weegt.

labels
Pedro De Bruyckere
Pedro De Bruyckere is pedagoog en onderzoeker bij de Arteveldehogeschool. Auteur van boeken 'De jeugd is tegenwoordig', 'Is het nu Generatie X, Y of Einstein?', 'Jongens zijn slimmer dan meisjes'.

Vrijdag een beetje na drie uur ’s nachts kregen veel ouders in Gent dé mail waarin stond waar hun kind mag inschrijven (of niet). Hoe weet ik dat? Wij waren ook ouders die hun kind hadden aangemeld voor een plaatsje in het secundair onderwijs. Dit betekende vooraf op 1 dag veel scholen bezoeken en moeilijke afwegingen maken wie op 1, 2 en 3 kwam te staan en dan zitten wachten tot die ene mail.

Ik probeer hier wat klaarheid te scheppen over wat er allemaal aan de hand is, los van wat in ons eigen gezin tot nu toe gebeurde.

De percentages

Vrijdag werd bekendgemaakt dat 87% van de kinderen hun eerste keuze kreeg, wat ondertussen heeft geleid tot het ontstaan van een Facebookgroep over de overige 13%. Nu, de communicatie over deze percentages was correct en tegelijk misschien niet helemaal juist.

In de perstekst staat dat 87% van alle kinderen hun eerste keuze kregen, maar die "alle", daarbij zitten ook alle broertjes en zusjes die voorrang kregen en die dus niet opgenomen zijn in de loterij. Zowel De Morgen als ikzelf via Twitter vroegen ook hoe de percentages liggen voor de indicator- en niet-indicatorgroep, maar hierover kon Gent nog geen uitsluitsel geven.

Ruilen mag niet (en waarom)

Hoe werd te werk gegaan? Per school werd een lijst random opgesteld waarbij elk kind dus per school lootte. Dus het kan perfect voorkomen dat kinderen in de drie scholen naar keuze binnen mogen en dan de school van eerste keuze nemen.

Het voorbije weekend ontmoette ik een moeder en zoon die dit voor had. Als je begint te ruilen, steek je kinderen in de lijst voor, en daarom mag ruilen niet. Tegelijk zorgt er het ook voor dat er kinderen zijn die op school A van hun tweede keuze zitten en andere kinderen op school B van hun tweede keuze, maar dat deze dus elkaar niet gelukkig mogen maken.

In feite kon in een tweede ronde – volgens mijn bescheiden mening – veel van deze koppels in volgorde opgelost worden door een algoritme waardoor het aantal teleurgestelden wellicht kleiner werd.

De echte drama’s

De voorbije dagen kreeg ik veel mails en berichten, wellicht net als velen anderen die in Gent of beleid met onderwijs bezig zijn. En dan lees je drama’s: kinderen die al 9 jaar op een school zitten en die nu eruit weggeplukt worden, tweelingen die uit elkaar gehaald worden...

Zelf vind ik het dramatischer als in Gent een bepaalde optie maar op een plaats aangeboden wordt en de twaalfjarige in kwestie al goed weet wat hij of zij wil, en daardoor de droom aan stukken geslagen wordt. Zeker op basis van dit laatste voorbeeld, mag niemand nog zeggen dat dit systeem een vrije schoolkeuze toelaat. Eerste, tweede of derde keuze zijn voor veel ouders niet gelijkwaardig.

En de scholen?

Veel van de Gentse scholen hebben de voorbije dagen een helse tijd beleefd, met veel ouders die moesten gebeld worden of die belden, aanschoven voor hulp en tegelijkertijd oplossingen die moeten gezocht worden.

Tegelijk hoorde ik dat verschillende scholen wel al afspraken zelf swaps te organiseren waarbij ‘koppels’ van tweede keuze naar elkaar doorverwezen worden.

Maar is dit allemaal een aanmeldingsprobleem?

Zitten er kinderziektes in het aanmeldingssysteem? Ik denk het wel, ik vermeldde er al één. Verder moet het systeem wellicht met nog meer parameters verfijnd worden.

Tegelijk is het echte probleem iets anders: als quasi alle ASO-scholen in Gent overvol zijn met lange wachtlijsten, dan is er een capaciteitsprobleem. Nu, ik wil niemand van de huidige ouders valse hoop geven, maar ik kreeg verschillende signalen dat de meeste scholen voorzichtig zijn geweest en dat er nog marge is op verschillende plaatsen. Onder andere Sint-Lievenscollege gaf vandaag al aan 60 plaatsen bij open te stellen.

En nu het echt slechte nieuws (en een beetje goed nieuws)

Er zijn gewoon meer kinderen op veel plaatsen én er is decennialang te weinig geïnvesteerd in gebouwen omdat stenen niet kunnen stemmen.

Dit verhaal over stenen en gebouwen is belangrijk en weet dat er nog veel meer geld zal nodig zijn de komende jaren, waarbij het eens niet het verhaal is van onderwijs wil steeds meer geld.

Nee, er zijn gewoon meer kinderen op veel plaatsen én er is decennialang te weinig geïnvesteerd in gebouwen omdat stenen niet kunnen stemmen.

Maar… in de capaciteitsdiscussies is je enkel focussen op stenen ook een ander probleem vergeten. In die hopelijk extra scholen en gebouwen zullen namelijk ook leerkrachten moeten werken. Zoals het er vandaag uitziet, met dalende inschrijvingscijfers jaar na jaar in de lerarenopleiding en met het huidig aantrekken van de economie en arbeidsmarkt, is het duidelijk: die extra leerkrachten zullen er niet zijn. Voor bepaalde vakken wel. Voor verschillende vakken zijn er nu al tekorten.

Oh, u zat op het goede nieuws te wachten? Wel, mijn studenten zullen dus wellicht werk vinden. Misschien niet op de plaats waar ze wonen, maar wel in steden zoals Antwerpen en Gent, en binnenkort wellicht ook in de andere steden in de ruit waar de bevolking blijft groeien.

---

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.