Nepnieuws wordt sneller en ruimer verspreid dan echt nieuws

Twitter houdt van leugens. Uit een nieuwe studie blijkt dat valse informatie op de sociale mediasite zich zes keer sneller verspreidt en veel meer mensen bereikt dan echt nieuws. En dat is niet te wijten aan de beruchte "bots", softwarerobots, maar aan de gebruikers zelf. Hoe vreemder en hoe sensationeler een onwaar bericht was, hoe meer het verspreid werd.

Voor de studie bekeken onderzoekers van het beroemde Massachusetts Insitute of Technology (MIT) meer dan 126.000 verhalen die miljoenen keren getweet werden tussen 2006 en 2016. Ze ontdekten dat fake news zich "verder, sneller, dieper en breder verspreidde dan de waarheid in alle categorieën van informatie", zo schrijven ze in hun studie in het vakblad "Science". 

De onderzoekers berekenden dat het ongeveer 10 uur duurt voor het gemiddelde onware verhaal om 1.500 Twitter-gebruikers te bereiken, tegen ongeveer 60 uur voor een waar verhaal. Correcte nieuwsverhalen werden bijna nooit geretweet naar 1.000 mensen, terwijl elk verhaal uit de meest gelezen 1 procent van de onware berichten wel 100.000 mensen bereikte.

Het MIT-team zocht naar overduidelijke bots en haalden die uit het onderzoek. Hoewel de bots valse informatie aan een hoger tempo verspreidden dan mensen, maakte dat niet zo veel verschil, en zelfs zonder de bots, verspreidden de leugens zich nog steeds sneller en verder. 

De onderzoekers lieten de 126.285 berichten door zes onfhankelijke fact-checkorganisaties onderzoeken om waarheid van leugen te onderscheiden. In minstens 95 procent van de gevallen waren die het eens over de klassering van de berichten als leugen, gemengd of waarheid. Bijna tweederde van de berichten waren onwaar, iets minder dan een vijfde waren waar, en de rest was een mengeling van leugen en waarheid. 

Verrassend

Het team bekeek welk soort van onware berichten het meest succes had. Onware politieke verhalen en dingen die verrassend of boosmakend waren, verspreidden zich sneller dan andere soorten leugens. 

"De leugens waren duidelijk verrassender dan de waarheid", zei Sinan Aral, een van de auteurs van de studie. "Het is dan ook makkelijk om verrassend uit de hoek te komen als je alles verzint."

Dat sluit aan bij eerder onderzoek naar de psychologie van valse informatie. "Hoe vreemder en sensationaler het bericht klinkt, hoe waarschijnlijker het is dat het geretweet zal worden", zei onderzoeker Dan Kahan van Yale University, die niet aan de studie heeft deelgenomen, maar die het fenomeen eerder bestudeerd heeft. 

De onderzoekers zelf hebben het gebruik van de term "fake news" vermeden, omdat die een te zware politiek lading heeft gekregen sinds president Donald Trump de uitdrukking gebruikt om tegenstanders te hekelen. "Het woord heeft ieder verband met de contrioleerbaarheid van informatie verloren", zo schrijven de onderzoekers. 

De studie van het team van MIT is verschenen in "Science".