Video player inladen ...

Plooien gladgestreken tussen VS en de Afrikaanse Unie?

De Afrikaanse Unie heeft de denigrerende opmerking van president Trump over de "shithole countries" verteerd. Dat is althans de boodschap die de voorzitter van de Afrikaanse Commissie heeft gegeven aan de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson.  Tillerson is de eerste afgevaardigde van de Trump-administratie die het continent afreist. Vooral om te luisteren, zegt hij.  

Toen president Donald Trump in januari de Afrikaanse landen "schijtlanden" noemde, in een adem met Haïti en El Salvador, was de verontwaardiging groot. De president had eerder al Afrikaanse wenkbrauwen doen fronsen toen hij de gezondheidszorg in "Nambia" prees. Dat onbestaande land was Namibië maar de nieuwe president had zijn lijstje nog niet goed uit het hoofd geleerd. De incidenten lieten uitschijnen dat Trump op z'n minst onverschillig staat ten opzichte van het zwarte continent. Een groter contrast kon er niet zijn met de vorige president Obama, die in 2015 zelf een boodschap van hoop en partnerschap was gaan verkondigen, onder meer in Kenia, het thuisland van zijn vader. 

Incident gesloten

De Afrikaanse Unie, het overkoepelende politieke orgaan in Afrika, eiste meteen verontschuldigingen.  Maar er kwam enkel een brief waarin Trump schreef dat hij "harde" taal had gebruikt, maar niet in die preciese bewoordingen.   

Minister van Buitenlandse Zaken Tillerson zegt dat hij in Afrika is om te luisteren. Tijdens een ontmoeting met de voorzitter van de Afrikaanse Commissie - te vergelijken met de Europese Commissie - Moussa Faki in Addis Abeba, zei die laatste dat het incident gesloten is en de uitspraak tot het verleden behoort.  

Veiligheid en economie

Om de agenda te kennen van Tillerson, volstaat een blik op de landen die hij deze dagen aandoet. Vandaag is hij in Ethiopië, morgen doet hij Djibouti en Kenia aan, volgende week reist hij door naar Tsjaad en Nigeria.  Economie en vooral veiligheid zijn de speerpunten van zijn reis.

Vooral de groeiende Chinese aanwezigheid in Afrika baart de VS zorgen. Ondanks dreigende besparingen in de hulpsector, zijn de Verenigde Staten nog altijd de grootste hulpdonor, maar Peking is al sinds 2009 de grootste handelspartner van de Afrikanen, met miljardeninvesteringen in de infrastructuur en de mijnsector.  (zie foto: spoorlijn Ethiopië) . Tillerson spaarde zijn kritiek niet. Hij riep de Afrikaanse landen op op hun hoede te zijn voor Chinese leningen. "De Chinese investeringen leveren niet genoeg plaatselijke werkgelegenheid op", zei hij, "en hun leningen maken de Afrikaanse landen afhankelijk."

foto: Katrien Vanderschoot

Terreurbestrijding

Maar anders dan Obama heeft president Trump relatief weinig oog voor Amerikaanse economische relaties met Afrika. Over eventuele eigen investeringen heeft Tillerson niet in zijn kaarten laten kijken.  Hij beloofde alleen een bedrag van 533 miljoen dollar voor ontwikkelingsprojecten. 

De Verenigde Staten zitten het meest in met de veiligheid in Afrika.  De dreiging van de jihadistische groepen Al Shabaab in Somalië en Boko Haram in Nigeria, maar ook de opflakkering van geweld in West-Afrika, zullen de volgende dagen zeker ter sprake komen.  Dat de Trump-administratie enkel inspeelt op de veiligheid, geeft China, Rusland en ook Turkije een voordeel, zeggen waarnemers. Die zetten wél volop in op diplomatie en zakenrelaties.