Vedette, hartenbreker én tiran: 40 jaar geleden stierf Claude François

Vandaag is het 40 jaar geleden dat Claude François is overleden. Al tijdens zijn leven was de Franse zanger een ware legende en sindsdien is zijn mythische allure voor veel fans alleen maar toegenomen. Een overzicht van zijn leven en werk.

1. Egypte

Claude Antoine Marie François wordt op 1 februari 1939 geboren in Egypte. Al 3 generaties is zijn familie actief in de Compagnie du canal de Suez die het gelijknamige kanaal uitbaat. Zijn vader is een Fransman, zijn moeder is van Italië afkomstig. Hij heeft 1 oudere zus, Josette.

De familie François leidt een welgesteld leven in Ismaïlia op de westelijke oever van het kanaal. Het gezin woont in een villa en heeft huispersoneel. Bij bombardementen tijdens WO II raakt het huis zwaar beschadigd. Claude en Josette vinden opvang bij hun grootmoeder.

Aan het begin van de jaren 50  schrijven de ouders van Claude hem in het Franse lyceum in Caïro in. Hij huurt een kamer vlak bij Radio Caïro waar hij voortdurend de nieuwste Franse en Amerikaanse platen gaat beluisteren. Hij leert ook muziekinstrumenten te bespelen.

In 1956 verandert alles met de Suezcrisis. President Nasser van Egypte besluit het kanaal te nationaliseren en samen met tal van andere Fransen en Britten moet de familie François het land halsoverkop verlaten. Ze trekt terug naar Frankrijk waar ze haar intrek in een appartement in Monte Carlo neemt.

2. "Belles, belles, belles"

Brandend van ambitie om het als zanger te maken, vertrekt Claude in 1961 naar Parijs. Het is de tijd van de rock-'n-roll, de yéyé én het populaire radioprogramma "Salut les copains". Hij begint een groepje en pakt met "Le nabout twist" met een eerste solonummer uit, zonder veel succes.

In de herfst van 1962 wacht de grote doorbraak. Claude brengt "Belles, belles, belles" uit, een cover van "Girls, girls, girls (made to love)" van Phil Everly. "Salut les copains" draait het nummer regelmatig en alles samen gaat het 1,7 miljoen keer over de toonbank. In een bijhorende videoclip avant la lettre danst hij samen met schaarsgeklede meisjes in een besneeuwd bos nabij Parijs. 

Video player inladen ...

Claude mag in verschillende programma's op de televisie opdraven. Op 18 december staat hij voor het eerst in de iconische zaal L'Olympia in Parijs, als voorprogramma van Dalida.

3. "Si j'avais un marteau"

De ster van Claude is gelanceerd. Hij brengt het ene na het andere nummer uit, waaronder veel covers van succesvolle Amerikaanse hits zoals "Marche tout droit" (een cover van "Walk right in" van The Rooftop Singers) en "Si j'avais un marteau" (een cover van "If I had a hammer" van Pete Seeger).

Video player inladen ...

Het geld begint binnen te stromen en Claude koopt een appartement langs de boulevard Exelmans in Parijs. In 1964 koopt hij ook de oude molen in Dannemois in het zuiden van de hoofdstad die hij tot een riant landgoed laat ombouwen en waar hij zijn moeder en zijn zus onderdak biedt.

Rond die tijd vraagt hij Michel Bourdais van "Salut les copains" zijn portret te tekenen. Het resultaat is een hyperrealistische weergave van de zanger die hem aan het denken zet over zijn imago. Hij beschouwt het als zijn hoogste goed waarvoor alles moet wijken, ook de realiteit.

4. Vrouwen

Met zijn looks en zijn succes ligt Claude in zijn tijd bijzonder goed in de markt bij vrouwen. Geregeld begint hij (seksuele) relaties met zijn fans. Daarbij heeft hij een voorliefde voor minderjarige meisjes. In een interview laat hij optekenen dat hij meisjes ouder dan 18 wantrouwt omdat ze dan beginnen "na te denken".

Janet Woollacott

Daarnaast heeft Claude verschillende meer of minder officiële relaties. Op 5 november 1960 trouwt hij in Monaco met Janet Woollacott, een danseres. In 1967 scheiden ze, maar intussen heeft hij een affaire met France Gall. Het verhaal gaat dat hij haar op de avond van haar overwinning op het Eurovisiesongfestival in 1965 aan de telefoon dumpt, vlak voor ze opnieuw het podium op moet.

Claude François en France Gall

Na een korte tussenpoze bij zangeres Annie Philippe begint hij in 1967 een relatie met Isabelle Forêt. Samen krijgen ze 2 kinderen. Later papt hij aan met de mannequins Sofia Kiukkonen en Kathalyn Jones, zijn laatste partner.

Isabelle Forêt en Claude François (1967)

5. "Les Claudettes"

Ook op het podium laat Claude zich graag door vrouwen omringen. Eind 1966 staat hij opnieuw in L'Olympia en brengt hij 4 danseressen mee: Cynthia Rhodes Pettitgraw-Siméon, Pat Kerr Milicent, Siska en Solange Fitoussi. Samen vormen ze "Les Claudettes".

Claude haalt de mosterd bij Ike en Tina Turner. Met "The Ikettes" hadden ook zij een eigen groepje danseressen, maar met "Les Claudettes" gaat Claude nog een stap verder. Hij plaatst hen op het voorplan en maakt van hen een volwaardig (en als snel onmisbaar) onderdeel van zijn shows.

Claude François en "Les Claudettes" (1975)

Samen met "Les Claudettes" werkt Claude tientallen uitgekiende choreografieën uit waarbij dans, zang en outfits tot een totaalspektakel leiden. De zanger laat zo een heel nieuwe wind door de showbizz waaien.

Tot het einde van zijn leven zal hij in afwisselende samenstellingen met "Les Claudettes" samenwerken. Hij legt hen torenhoge kwaliteitseisen op en zou bij sommigen avances maken.

Begin 1972 gaat "Binnen en buiten" op bezoek tijdens een repetitie van Claude en "Les Claudettes" in Brussel naar aanleiding van een reeks concerten in ons land. "Wij ervaarden dat zogenaamd sympathieke mensen echte tirannen kunnen zijn voor de muzikanten met wie zij werken", zegt de commentaarstem.

Video player inladen ...

6. Liliane Saint-Pierre

In 1967 richt Claude zijn eigen platenlabel op, Disques Flèche. Voortaan kan hij nog meer zijn eigen zin doen. Een van de eerste artiesten die bij hem een contract tekenen, is de dan piepjonge Liliane Saint-Pierre. Het is Claude die haar iconische "familienaam" bedenkt.

Een jaar later wijdt de BRT een speciaal programma aan de ontluikende carrière van Saint-Pierre. Daarin komt haar samenwerking met Claude aan bod. De commentaarstem omschrijft hem als "een onmogelijke vent".

Video player inladen ...

"Claude was een grote meneer in Frankrijk, maar echt een fan was ik niet", zegt Saint-Pierre eind 2013 in een interview met VRT NWS. "Dat was een voordeel. Ik begon hem pas te bewonderen en te respecteren toen ik met hem begon samen te werken. Hij werkte ontzettend hard en was erg perfectionistisch. Daar keek ik naar op."

Naaste medewerkers noemen Claude een getalenteerde perfectionist, maar ook een jaloerse en paranoïde narcist. Hij kan agressief uithalen waarbij het soms tot een handgemeen komt, ook met de vrouwen in zijn leven.

7. "Comme d'habitude"

Intussen blijft Claude met de regelmaat van de klok grote hits scoren. "Comme d'habitude" levert hem wellicht zijn grootste succes op. Hij schrijft het lied samen met Jacques Revaux en Gilles Thibaut aan het zwembad op zijn domein in Dannemois en brengt het eind 1967 uit. Voor de tekst laat Claude zich grotendeels inspireren door zijn stukgelopen relatie met France Gall.

Video player inladen ...

Claude verkoopt in geen tijd 300.000 exemplaren van "Comme d'habitude". Ook in het buitenland gaat het nummer niet ongemerkt voorbij. David Bowie maakt als eerste een Engelstalige versie onder de noemer "Even a fool learns to love", zonder veel succes.

Dat verandert wanneer Paul Anka "Comme d'habitude" hoort tijdens een verblijf in het zuiden van Frankrijk. Ook hij maakt een Engelstalige versie met als titel "My way". In 1969 zet Frank Sinatra die op plaat, goed voor een wereldhit. Sindsdien zijn meer dan 1.500 versies van het nummer gemaakt. Jaarlijks brengt het nog steeds meer dan 750.000 euro aan auteursrechten op.

Video player inladen ...

In de loop van de jaren 70 tovert Claude nog meer oorwurmen uit zijn hoed zoals "Chanson populaire" (1973), "Le téléphone pleure" (1974), "Cette année-là" (1976), "Je vais à Rio" (1977) en "Magnolias for ever" (1977).

Video player inladen ...

8. Kinderen

Op 8 juli 1968 wordt Claude François junior geboren, het eerste kind van Claude en Isabelle Forêt. Pas enkele maanden later maken ze de geboorte bekend. Op 15 november 1969 wordt hun tweede zoon Marc geboren. Deze keer gaat Claude nog verder: hij verzwijgt het bestaan van zijn tweede zoon jaren aan een stuk. Pas in 1975 stelt hij hem aan de pers voor.

Claude François en Claude François junior (1971)

Officieel heeft deze strikte geheimhouding als doel de kinderen voor de media te beschermen, maar andere bronnen spreken dit tegen. In 2012 bevestigt zijn zus Josette in een interview de hypothese dat Claude het bestaan van Marc ontkent omdat een tweede kind niet bij zijn imago past. Hij wil zich aan zijn fans presenteren als een verleider en een vrij man en vreest dat vrouwen hem als vader van 2 zullen afschrijven.

Claude François, Claude François junior en Marc François (1975)

Naast zijn officiële kinderen verwekt Claude kort voor zijn dood een kind bij een jong Belgisch meisje van amper 14. Het is een dochter die ze na de bevalling voor adoptie afstaat en die intussen een volwassen vrouw van 40 is. Ze heet Julie Bocquet en woont in Gent. Begin dit jaar komt ze met haar verhaal naar buiten, onder meer in "Van Gils & gasten".

Video player inladen ...

9. Elektrocutie

Eind 1977 begint Claude nieuwe horizonten te verkennen. Een jaar eerder heeft hij al een Engelstalige versie van "Le téléphone pleure" gemaakt, nu wil hij in de VS doorbreken. Als opstapje probeert hij in het Verenigd Koninkrijk voet aan de grond te krijgen. Zo treedt hij op 16 januari 1978 op in de Royal Albert Hall in Londen. Hij brengt ook een album met Engelstalige versies van zijn grootste hits uit.

In februari 1978 gaat hij op tournee in ons land. Hij treedt op in Vorst Nationaal in Brussel, maar ook in Charleroi, Luik en Waver. Op 9 en 10 maart is hij in Leysin in Zwitserland voor opnames voor een programma van de BBC. Nadien vliegt hij met zijn privévliegtuig meteen naar Parijs terug want de volgende dag staan opnames voor "Les rendez-vous du dimanche" gepland, een tv-programma van Michel Drucker.

Zo ver komt het nooit. Op 11 maart 1978 rond 15 uur sterft Claude totaal onverwacht. Tijdens het douchen in zijn appartement aan de boulevard Exelmans probeert hij een loszittende lamphouder recht te trekken. Door de aanraking raakt hij geëlektrocuteerd en dat wordt hem fataal. In Frankrijk en ver daarbuiten slaat het nieuws in als een bom.

Video player inladen ...

Op 15 maart vindt de uitvaartplechtigheid van Claude plaats in de kerk van Notre-Dame-d'Auteuil in Parijs. Duizenden fans kijken toe hoe zijn moeder op het einde instort. Na afloop wordt hij begraven in Dannemois. Als eerbetoon ligt die dag "Alexandrie, Alexandra" in de winkels, zijn laatste nummer.

Video player inladen ...

10. Films

Ook na zijn dood blijft Claude tot de verbeelding spreken. Al in 1979 maakt Samy Pavel "Claude François, le film de sa vie", een documentaire over Claude. Tal van grote namen uit de Franse muziekwereld zoals Charles Aznavour en Gilbert Bécaud komen aan het woord.

In 2004 vormt de muziek van Claude de rode draad in "Podium", een tragikomedie van Yann Moix. Daarin speelt Benoît Poelvoorde de rol van een gepassioneerde fan van Claude die moet kiezen tussen een laatste keer schitteren in een imitatiewedstrijd en zijn gezin. Voortdurend zijn de grootste hits van Claude te horen, maar toch is het vooral een vertolking van "Ma préférence" van Julien Clerc die bijblijft.

Video player inladen ...

In 2012 schittert nog een Belg in een film over Claude François. In de biopic "Cloclo" van Florent-Emilio Siri kruipt Jérémy Renier in de huid van Claude en zet hij een magistrale vertolking neer waarbij hij de schaduwzijde van de zanger niet uit de weg gaat. Het levert hem in 2013 een nominatie voor beste acteur op bij de Césars. In de verschillende vestigingen van Kinepolis is de film vanavond eenmalig opnieuw te zien.

Video player inladen ...