Jonas Roosens

Wereldgezondheids­organisatie (WHO) waarschuwt voor mysterieuze ziekte "Disease X"

De WHO heeft een lijst bekendgemaakt van ziektes en pathogenen die grote epidemieën kunnen veroorzaken en waaraan speciale aandacht moet worden besteed. Aan de lijst is "Disease X" toegevoegd, een nog onbekende potentiële ziekte dus, die een noodsituatie kan veroorzaken op het vlak van volksgezondheid. 

Wetenschappers maken elk jaar een lijst van ziektes die zich mogelijk kunnen ontwikkelen tot een wereldwijde pandemie. Er bestaan twee criteria: het potentieel om een (gezondheids)noodtoestand te veroorzaken, en het ontbreken van middelen om in te grijpen, of van adequate middelen.

Een nieuwkomer is Disease X, dat nu op één lijst staat met aandoeningen die niet de minste zijn: onder meer ebola, het zikavirus en SARS, een ernstige ademhalingsaandoening. Ebola (foto: testruimte) maakte duizenden doden in West-Afrika tussen 2013 en 2016. 

De ziektes betekenen volgens de wereldgezondheidsorganisatie WHO "een groot risico voor de volksgezondheid" en verder onderzoek en ontwikkeling is nodig, benadrukt de WHO: "We moeten dit van nabij in de gaten houden en er blijvend aandacht aan besteden."

We hebben aanwijzingen dat de volgende grote uitbraak van een epidemie iets zal zijn dat we nog niet hebben gezien

De wetenschappers hebben voor "ziekte X" gekozen omdat ze denken dat de volgende dodelijke pandemie wel eens veroorzaakt zou kunnen worden door een ziekteverwekker die nog geen problemen heeft veroorzaakt. 

Hoe zit het dan met "disease X"? De ziekte zou kunnen uitbreken door een combinatie van factoren en zou gelijk wanneer kunnen toeslaan. "We hebben aanwijzingen dat de volgende grote ziekte-uitbraak iets zal zijn dat we nog niet hebben gezien", vertelt John-Arne Rottingen, wetenschappelijk adviseur bij het WHO, aan The Telegraph. 

Het lijkt misschien vreemd dat we er een X achter zetten, maar we willen voorbereid zijn

Het aanmaken van de lijst is bedoeld om helemaal klaar te staan wanneer het zover zou zijn, zodat meteen een plan kan worden uitgerold, en onderzoekers meteen massaal aan de slag kunnen gaan, zegt hij. "Het lijkt misschien vreemd dat we daar een X achter zetten, maar het punt is dat we er moeten voor zorgen dat we voorbereid zijn om snel te kunnen handelen, bijvoorbeeld op het vlak van vaccinaties en tests."

De WHO denkt aan universele platformen die nuttig kunnen zijn in verschillende soorten context, en die gezondheidswerkers in staat stellen om snel(ler) te kunnen handelen mocht het zover zijn. 

Rottingen zegt dat de wetenschappers in de eerste plaats aan een natuurlijke uitbraak denken, maar sluiten een menselijke terreurdaad met een "gemaakt" virus niet uit. Bij een natuurlijk virus wordt in de eerste plaats gedacht aan iets dat van dier op mens overgaat. Zo'n zoönose uit het verleden is onder meer HIV, en ook ebola behoort tot die familie. 

Lees hier meer over de lijst op de website van de WHO.