7 op de 10 langdurig zieken kunnen niet terug naar vroegere job

Liefst 68 procent van de langdurig zieken kreeg in het voorbije jaar van de arbeidsgeneesheer te horen dat hij niet meer kan terugkeren naar zijn vorige job. Dat blijkt uit cijfers van de christelijke vakbond ACV. "Medische overmacht" heet dat. "En het gaat er niet op beteren."

Naar aanleiding van de zaak rond ex-kankerpatiënte Maaike - die na haar genezing van kanker mocht terugkeren naar haar job, mits aanpassingen, maar haar ontslag kreeg - gaf de christelijke vakbond ACV opvallende cijfers vrij. Zo telde de bond in 2017 ongeveer 17.000 langdurig zieken die, meestal op eigen initiatief, bij de arbeidsgeneesheer passeerden. Dat is een noodzakelijke stap in de nieuwe re-integratieprocedure die vanaf 2017 van kracht is.

Maar liefst 11.500 van hen - dat is 68 procent - kregen te horen dat ze wegens "medische overmacht" niet kunnen terugkeren naar hun vroegere job. De werkgever kan een medewerker dan zonder ontslagvergoeding ontslaan, wat in de meeste gevallen ook gebeurt.

"Die cijfers gaan zelfs nog verslechteren dit jaar", legt Herman Fonck van ACV uit. "Vanaf begin dit jaar kunnen werkgevers namelijk ook werknemers oproepen die langer dan 2 jaar ziek zijn. Re-integratie is voor die groep natuurlijk nog problematischer, waardoor we verwachten dat nog meer mensen een ontslag vanwege medische overmacht zullen krijgen."

"Niks mis mee"

De nieuwe re-integratieprocedure heeft het voor werkgevers gemakkelijker gemaakt om langdurig zieken te ontslaan, denkt Fonck. "Voordien was het moeilijk om de motivatie 'medische overmacht' te gebruiken, want daar was een attest voor nodig van de arbeidsgeneesheer. Werknemers stapten daar ook zelden zelf naartoe. Maar nu mogen werkgevers zelf werknemers oproepen, waardoor het voor hen makkelijker is geworden om zich te ontdoen van langdurig zieken."

"Maar er is helemaal niks met ontslag op basis van medische overmacht", reageert Kris De Meester van ondernemersorganisatie VBO. "De nieuwe procedure, met inbegrip van situaties van overmacht, is er immers gekomen op gezamenlijke vraag van de sociale partners."

De nieuwe regels zijn veel professioneler en serieuzer en veel duidelijker voor iedereen

Niko Demeester, secretaris-generaal van Voka

Zowel bij het VBO als bij de Vlaamse ondernemersfederatie Voka denken ze dat de nieuwe procedure net meer duidelijkheid biedt voor alle partijen. "De regelgeving verplicht werkgever en werknemer nu om maximale inspanningen te doen om tot re-integratie en aangepast werk te komen", zegt Niko Demeester, secretaris-generaal van Voka. "De preventieadviseur of arbeidsgeneesheer waakt erover dat dat proces deftig verloopt. De werkgever moet een re-integratieplan maken, dat moet goedgekeurd worden door de preventieadviseur en dan moet de werknemer bekijken of hij daarop ingaat."

"Het is pas als dat allemaal niet gelukt is, dat je als werkgever kan overgaan tot ontslag, of je als werknemer voor de rechtbank je aangepast werk kan gaan opeisen. Dat is veel professioneler en serieuzer en veel duidelijker voor iedereen."

Nauwelijks controle

Maar ook voor de mensen die wél kunnen terugkeren, mits dat in een aangepaste functie gebeurt - 12 procent van het totale aantal, of ruim 2.000 mensen in 2017 - dreigt vaak toch nog ontslag. Een schatting op basis van een rondvraag van de preventiedienst Idewe leert dat maar liefst 86 procent van die groep - ruim 1.700 mensen - na een paar maanden alsnog ontslagen wordt op basis van medische overmacht.

Niet alleen dat cijfer is problematisch, vindt Fonck, ook de onduidelijkheid erover. "Daar is nauwelijks controle op door de overheid. Geen enkele dienst registreert dat. Wij hebben daar ernstige vragen bij."