Liever een babyborrel dan een doop

Luckas Vander Taelen kijkt hier om de twee weken met een kritische blik naar ons politiek reilen en zeilen. Vandaag: het bericht dat minder dan de helft van de kinderen nog gedoopt wordt.  

labels
BELGA/VERGULT
Luckas Vander Taelen
Luckas Vander Taelen is gewezen parlementslid voor Groen, muzikant en freelancejournalist.

Kerkjurist en ex-rector van de KU Leuven Rik Torfs deed een paar jaar geleden sterke uitspraken over de betekenis van de doop in het katholiek geloof. "Doopsel wil niet veel zeggen", zei hij toen. "Maar niet gedoopt zijn zegt nog meer. Het is een heldere stellingname." Hij voegde daaraan toe dat hij niet graag godsdienstles zou krijgen van iemand die niet gedoopt was.

Dat was naar aanleiding van een conflict in een katholieke school over een contract van een kleuterjuf, dat niet werd niet verlengd omdat de vrouw niet gedoopt was. Het VSKO, de koepel van het katholiek onderwijs, draagt op dat wie godsdienstles wil geven, daarvoor een mandaat moet hebben dat enkel  wordt verleend aan wie gedoopt is. De woordvoerder van het katholiek onderwijs noemde toen gedoopt zijn "een label voor het katholiek geloof".

Het zou best kunnen dat het katholieke onderwijs in een nabije toekomst enige rekruteringsproblemen zal hebben. Want uit een onderzoek in opdracht van de bisschoppen blijkt dat er hoe langer hoe minder baby's gedoopt worden.

Tussen 2010 en 2016 is het aantal met 25% gedaald, van 45.657 naar 33.875. In 2009 werd nog 58 procent van de kinderen gedoopt, een meerderheid van de kinderen. In 2016 zakt dat onder de helft, 45 procent. Dat is een belangrijke evolutie: voor het eerst zijn er meer kinderen die niet gedoopt dan wel zijn in Vlaanderen.

Jonge Vlaamse ouders houden hun kind meer en meer weg van de doopvont. Babyborrels lijken hun een leuker alternatief.

Geert De Kerpel, de woordvoerder van de Bisschoppenconferentie, geeft toe dat er iets veranderd is in ons land. De aloude traditie is verdwenen om een kind kort na de geboorte, zelfs in het ziekenhuis, te dopen. De Kerpel ziet toch iets positiefs: "Vandaag maken ouders bewust de keuze of ze hun kind wel of niet laten toetreden tot de kerkgemeenschap."

Bovendien laten ook meer volwassenen dan vroeger zich dopen. Dat is op het moment van meerderjarigheid een keuze die een baby natuurlijk niet kan maken.

Evolueren we naar een maatschappij waar we het niet langer normaal vinden dat ouders voor hun kinderen beslissingen nemen op een belangrijk vlak als de keuze van een godsdienst? Dat doet denken aan de regelmatig opduikende discussie over de joodse traditie om jongetjes die een week oud zijn te besnijden. Dat is net als het katholieke doopsel een nogal autoritaire manier om aan een onmondige boreling een geloof op te leggen.

In tegenstelling tot wat men zou kunnen denken, betekent dit immers allerminst dat de katholieke kerk daardoor minder overheidsgeld zou krijgen. 

Is het niet beter om jonge mensen tijd te geven om zelf uit te maken waarin ze geloven en rituelen als doopsel of besnijdenis uit te stellen tot de jaren van verstand? Ik denk dat een godsdienst beter gediend is met mensen die zelf tot het inzicht zijn gekomen dat ze geloven, eerder dan met kwantitatieve lijsten.

Blijkbaar denkt men bij de bisschoppen in dezelfde richting en is men niet in paniek door het gedaalde aantal dopen. "Het ligt niet in onze aard onszelf te verkopen", zegt De Kerpel. "We proberen bovenal zo authentiek mogelijk te zijn. We geloven dat dit het meest wervend is, en dat altijd zal zijn."

Niet onbelangrijk is te weten dat het feit dat het aantal gedoopten afneemt in ons land, eigenlijk niet zo belangrijk is voor de katholieke kerk. In tegenstelling tot wat men zou kunnen denken, betekent dit immers allerminst dat ze daardoor minder overheidsgeld zou krijgen. Voor dat bedrag worden immers andere criteria gebruikt: de betoelaging hangt af van het aantal priesters en draait al decennia rond de 87 miljoen per jaar. Amen!

In België is de scheiding tussen kerk en staat nog altijd een relatief begrip. In landen als Duitsland en Italië beslissen burgers zelf op hun aanslagbiljet hoeveel ze aan een godsdienst willen schenken. Daar kan bij ons nog altijd niet over gepraat worden. In een land waar op zondag de mis nog altijd op tv en radio wordt uitgezonden, blijft de aloude macht van de kerk onaangetast, hoe massaal burgers ook de kerk de rug toekeren.

Maar ook deze keer mengt Rik Torfs zich in het debat. Hij vindt dat de kerk toch best assertiever mag zijn. Hij vindt dat "de zaken al jarenlang te veel op hun beloop gelaten worden, en als daaraan niets verandert, zullen alleen nóg meer mensen afhaken." Torfs vindt dat "de Kerk toch wat meer mag tonen dat ze gelooft in wat ze doet."

Voor je het weet zijn we terug in de akelige oude tijd toen dienaars van het katholiek geloof zichzelf als redders van de "ziel van het kind" uitriepen. 

Zijn volgende suggestie vind ik toch enigszins verontrustend. Hij zou willen dat de Kerk zich meer profileert op maatschappelijke fora. "Waarom komen de bisschoppen bijvoorbeeld niet eens sterker op de voorgrond in publieke debatten?", vraagt hij zich af.

Ik denk dat de meerderheid in dit land vindt dat dienaars van godsdiensten zich enkel met hun metafysisch geloof moeten bezighouden en zich vooral niet moeten bemoeien met de rest.

Want voor je het weet, zijn we terug in de akelige oude tijd toen geëngageerde dienaars van het katholiek geloof tijdens de schoolstrijd vanop de kansel te keer gingen tegen ongelovigen en zichzelf als redders van de "ziel van het kind" uitriepen. Dat soort katholieke assertiviteit is niet meer van deze tijd en een regelrechte doodlopende weg naar een nog marginalere kerk ...

---

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.