Video player inladen ...

"May wil een streep in het zand trekken, maar hoe diep of breed zal die zijn?"

Om middernacht verstrijkt het ultimatum dat de Britse premier Theresa May Rusland heeft opgelegd. Ze verwacht tegen dan uitleg van Rusland over de aanval met zenuwgif in Salisbury waarbij een Russische ex-dubbelspion en zijn dochter ziek werden. Maar de kans is klein dat er een uitleg komt. Wat dan? Correspondent Lia van Bekhoven legt uit hoe in Groot-Brittannië wordt toegeleefd naar de deadline en expert Jan Balliauw meet de temperatuur op in Moskou. 

Het is de eerste keer dat Groot-Brittannië een ultimatum stelt aan Rusland. In 2006 werd de Russische dissident Aleksandr Litvinenko vermoord in Londen. "Toen vonden de Britten het belangrijk om de deur naar Moskou op een kier te houden en de goede betrekkingen met Moskou te bewaren, maar dat kun je niet eeuwig blijven doen", zegt Lia van Bekhoven. "Op een gegeven moment is er een punt bereikt en dan moet je een streep in het zand trekken. Dat is wat May nu doet. Hoe diep of hoe breed die streep is, weet ik niet. Ik weet niet hoe ver ze zal willen gaan."

 Poetin zou willen testen hoe sterk Groot-Brittannië nog is na de brexit 

In Groot-Brittannië doen verschillende theoriën de ronde over de vergifting. "De meest voor de hand liggende is dat de gifaanval op de ex-dubbelspion een waarschuwing is aan het adres van andere Russische dissidenten en landverraders in het buitenland", zegt Van Bekhoven. "Maar experten zien hier ook een strategie in met een doel op lange termijn. Poetin zou met deze vergiftiging proberen om te zien hoe eensgezind het westen is. Hij zou willen testen hoe sterk Groot-Brittannië nog is na de brexit en op hoeveel steun May kan rekenen van andere Europese lidstaten en van de NAVO."

Anti-Russische hysterie

Volgens Jan Balliauw is de kans zeer klein dat Rusland met een uitleg zal komen. "De Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov heeft duidelijk gezegd dat er geen antwoord gaat komen op het ultimatum van de Britten, omdat ze er niets mee te maken hebben." Het westen krijgt de kritiek dat ze nooit harde bewijzen hebben bij dergelijke beschuldigingen, "maar enkel aanwijzingen".

Balliauw zegt dat er eerst lacherig gedaan werd over de beschuldigingen, maar die lacherige houding is nu voorbij. "Je hoort hier vaak dat het gaat om provocatie, anti-Russische hysterie die Rusland in een slecht daglicht moet stellen.  Misschien is het de bedoeling het wereldkampioenschap voetbal in gevaar te brengen. Of is het een poging om de Russische presidentsverkiezingen van aanstaande zondag te ondermijnen."

"Maar je zou het ook kunnen omdraaien. Poetin heeft er misschien wel baat bij dat de spanning met het westen weer oploopt, want nu kan hij tegen de kiezers zeggen: het is niet de tijd om van leider te veranderen. Ik weet hoe je zoiets aanpakt, ik ben een sterke leider, het is beter dat ik in het Kremlin blijf."

Het was duidelijk de bedoeling om een spoor na te laten, zodat iedereen weet dat niemand veilig is voor dit soort stoffen

"Wie hier ook achter zit, het was in de eerste plaats de bedoeling om angst aan te jagen", zegt Jan Balliauw. "Het gaat hier om een stof die onzichtbaar is en die je moeilijk kunt opsporen. Het gaat over een binair chemisch wapen. Dat betekent dat het bestaat uit twee bestanddelen die op zich onschuldig zijn, maar pas gevaarlijk worden als ze bij elkaar worden gevoegd. Het gif is dus moeilijk op voorhand op te sporen, maar laat wel sporen na als het gebruikt is. Het was duidelijk de bedoeling om een spoor na te laten, zodat er nog heel lang over gepraat wordt en zodat iedereen weet dat niemand veilig is voor dit soort stoffen."

Video player inladen ...

Welke sancties zouden Rusland pijn doen?

Volgens Van Bekhoven is Groot-Brittannië vrij kwetsbaar en houdt May er rekening mee dat bij elke sanctie die zij afkondigt tegen Rusland er een tegensanctie kan komen.

De speculaties over mogelijke sancties gaan alle kanten uit. Vooral het sluiten van Russische media in Groot-Brittannië ligt heel gevoelig. De woordvoerster van de minister van Buitenlandse Zaken liet al weten dat als Groot-Brittannië de licentie van de Russische zender RT zou intrekken, alle Britse media dan hun deuren mogen sluiten in Rusland.

Ook een boycot van het WK voetbal in Rusland komt vaak ter sprake. Zelfs de Russische oppositie heeft al gemeld dat ze hoopt dat dat niet zal gebeuren.

Londen wordt niet voor niets Londongrad genoemd

Een sanctie die Poetin zeker zou raken, is het harder aanpakken van de rijke Russen die in Londen hun geld komen witwassen. "Heel veel van die oligarchen steunen Poetin zowel politiek als financieel", zegt Jan Balliauw. 

"Londen wordt niet voor niets Londongrad genoemd", zegt Lia van Bekhoven. "Er zijn heel veel superrijke oligarchen die hier hun geld witwassen. Dat is namelijk nergens zo makkelijk in Europa als in Londen. Groot-Brittannië zou de tegoeden van Russen kunnen bevriezen, waarvan ze vermoeden dat ze niet eerlijk verdiend zijn en het veel moeilijker maken voor die oligarchen om nog te kunnen investeren in de onroerendgoedmarkt in Londen." 

Video player inladen ...