Geboren uit een crisis en nu zelf zwaar onder vuur: het Voedselagentschap

Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) staat dezer dagen opnieuw in het oog van de storm, voor de tweede keer in goed een half jaar tijd. Het was net een voedselcrisis die aanleiding gaf tot de geboorte van het agentschap. Wij doken in ons archief.  

27 mei 1999: De dioxinecrisis barst los

Het verhaal van het Federaal Voedselagentschap begint eigenlijk op 27 mei 1999. Die dag onthulde "Het Journaal" dat de kippensector in ons land sinds enkele maanden te kampen had met een zware dioxinevervuiling. Op dat ogenblik hadden de autoriteiten al heel wat bedrijven geblokkeerd, maar hoe dan ook had de Belgische consument in het voorjaar van 1999 besmette eieren en vlees opgegeten.

Video player inladen ...

5 juni 1999: Dehaene over noodzaak van agentschap

De dioxinecrisis had grote politieke gevolgen. Sinds eind april van 1999 was de minister van Volksgezondheid Marcel Colla op de hoogte, maar de bevolking werd pas door de onthulling van "Het Journaal" een maand later op de hoogte gebracht. Colla en minister van Landbouw Karel Pinxten nemen ontslag.

In "Het Journaal" van 5 juni legt presentator Bavo Claes premier Jean-Luc Dehaene het vuur aan de schenen. Tijdens dat interview kondigt premier Dehaene de noodzaak van een federaal voedselagentschap aan. "Er zijn een aantal argumenten die pleiten om één controle te hebben over de ganse voedselketen. Dit onderwerp zal aan de orde moeten komen bij de volgende regeringsonderhandelingen. Maar met de beste controle zul je nooit zero risico hebben." Dat laatste wordt overigens vandaag ook geopperd door de huidige baas van het Federaal Voedselagentschap.

Goed een week na het interview verliest Dehaene de verkiezingen en wordt zijn partij, de CVP, naar de oppositie gedwongen. De groenen van Agalev komen in de regering.

Video player inladen ...

29 juli 1999: Magda Aelvoet kondigt komst van voedselagentschap aan

Ruim een maand later is de regering van de nieuwe premier Guy Verhofstadt een feit. Agalev-politica Magda Aelvoet krijgt de portefeuille Volksgezondheid. In "Het Journaal" van 29 juli 1999 kondigt zij de komst van het Federaal Voedselagentschap aan voor het begin van het jaar 2000.

Video player inladen ...

1 augustus 2017: Fipronil, FAVV: "Eieren op Belgische markt veilig"

Een sprong naar recenter archiefmateriaal: de zomer van vorig jaar. 18 jaar na de dioxinecrisis wordt ons land opnieuw getroffen door een voedselcrisis in de pluimveesector: blijkt dat in verschillende pluimveebedrijven de giftige stof fipronil is gebruikt bij de bestrijding van bloedluis.  Een en ander leidt naar een bedrijf uit het Antwerpse.

Maar daar waar het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) destijds werd geboren uit de dioxinecrisis, krijgt het nu kritiek te slikken. Vooral de communicatie wordt gehekeld. De eerste melding van besmetting met fipronil kwam er namelijk al begin juni 2017, maar het duurde tot 20 juli vooraleer een bedrijf werd geblokkeerd. Pas op 1 augustus komt het Voedselagentschap met een officiële publieke mededeling. Die luidt: "De eieren op de Belgische markt zijn veilig."

Video player inladen ...

5 augustus 2017: FAVV belooft "zeer binnenkort" duidelijkheid

Een kleine week na de eerste publieke mededeling van het Voedselagentschap is het nog altijd niet duidelijk hoeveel fipronil er in de eieren zit. Het agentschap heeft tot dan geen exacte waarden bekendgemaakt om het geheim van het onderzoek niet te schenden.

Op 5 augustus belooft het FAVV om "zeer binnenkort" de globale resultaten vrij te geven. Voormalig VRT-journaliste Siel Van der Donckt - die in 1999 de dioxinecrisis naar buiten bracht - schrijft die dag op deredactie.be een opiniestuk over de "zwijgzaamheid van het Voedselagentschap".

7 augustus 2017: Topman FAVV spreekt

Tijdens de fipronilcrisis duurt het enige tijd vooraleer de gedelegeerd bestuurder van het FAVV persoonlijk uitleg komt geven in de media. Op 7 augustus doet hij dat uiteindelijk in de studio van "Terzake".

In het interview stelt Herman Diricks dat het Voedselagentschap "nooit heeft geprobeerd iets te verstoppen". En hij herhaalt: "De eieren in ons land zijn veilig. Daar zijn we zeker van."

Video player inladen ...

8 augustus 2017: Eieren toch teruggeroepen

Nog geen 24 uur nadat de baas van het Federaal Voedselagentschap in "Terzake" heeft gezegd dat de eieren op de Belgische markt "op basis van de beschikbare gegevens" veilig zijn, geeft het FAVV een lijst vrij met eieren die toch niet langer geschikt zijn voor consumptie. Uit een tegenexpertise is namelijk gebleken dat de Europese drempel voor fipronil toch is overschreden in bepaalde gevallen.

Video player inladen ...

12 maart 2018: Veviba-schandaal, FAVV op het matje in het Parlement

Vandaag, goed een half jaar na de fipronilcrisis, krijgt het FAVV opnieuw af te rekenen met felle kritiek. Met name voor de aanpak van het schandaal rond de slachthuizen van de groep Veviba. In september 2016 signaleerde de voedselinspectie in Kosovo een probleem met de etiketten van Veviba. Er komt een gerechtelijk onderzoek, maar pas vorige week werd het bedrijf deels gesloten, na een inspectie door het Voedselagentschap.

Moeten de controles door het FAVV niet offensiever? En kan de informatie-uitwisseling tussen het agentschap en het gerecht niet beter? Het is een vraag die luidop wordt gesteld. Oppositiepartij SP.A vraagt zelfs het ontslag van topman Diricks. Die laatste moest gisteren tekst en uitleg komen geven in de Kamercommissie. "Wij zijn het niet die frauderen. Het zijn andere mensen die frauderen", liet de baas van het agentschap optekenen. Diricks stelde ook dat het Voedselagentschap heeft gehandeld binnen het kader van wat het kan en mag, naast wat het gerecht doet. 

Minister van Landbouw Denis Ducarme wil in elk geval een doorlichting en een hervorming van het Federaal Voedselagentschap: de controles en de rapportering aan de politiek moeten beter. Herman Diricks neemt naar eigen zeggen akte van die opmerkingen en staat achter de aangekondigde audit.

Video player inladen ...

Meer nieuws