Video player inladen ...

Van vechtersbaas tot ongeslagen leider van Rusland: wat u moet weten over Vladimir Poetin

Vladimir Poetin. Geen mens ter wereld die niet weet over wie het gaat. De huidige president van de Russische Federatie is een fenomeen, een ongeslagen icoon. En dat bleek gisteren nog maar eens. De 65-jarige Poetin werd geheel verwacht voor de vierde keer verkozen tot president. Hij haalde zo'n  77% van de stemmen, het hoogste aantal ooit voor Poetin. "Een sterke president - een sterk Rusland", luidde zijn verkiezingsslogan. En de sterkste? Poetin natuurlijk.

 

Nochtans stond het niet in de sterren geschreven dat Vladimir Vladimirovitsj Poetin, geboren in Leningrad (tegenwoordig Sint-Petersburg) in 1952, het ooit zou schoppen tot president van een van de grootste naties ter wereld.

Poetin groeit op tussen de grauwe, communistische appartementsblokken in een ruige buurt van Leningrad. Volgens zijn leerkrachten is de jonge Poetin een hooligan, een vechtersbaasje dat liever zijn vuisten laat spreken. Poetin zelf zegt daar geleerd te hebben dat “als een gevecht onvermijdelijk is, je ervoor moet zorgen dat je de eerste klap uitdeelt". Een veelzeggende opvatting die hij voor de rest van zijn leven zou meedragen.

Na zijn rechtenstudies aan de staatsuniversiteit van Leningrad, gaat Poetin aan de slag bij de geheime dienst van de Sovjet-Unie, de KGB (tegenwoordig FSB). Hij wordt in de jaren 80 gestationeerd in Dresden als geheim agent, in de toenmalige DDR. Het spionnenleven blijkt echter minder interessant te zijn dan Poetin had verwacht. Na de val van de Sovjet-Unie in 1991 keert hij dan ook terug naar Rusland, waar hij zijn werk bij de KGB stopzet.

Hij treedt in 1996 in dienst als adviseur en rechterhand van Anatoli Sobtsjak, burgemeester van Sint-Petersburg én vader van huidig presidentskandidate Ksenia Sobtsjak. Het is deze Anatoli die de relatief onbekende Poetin introduceert in de politiek, waar Poetin in amper drie jaar tijd een absolute blitzcarrière uitbouwt.

(Lees verder onder de foto)

Vladimir Poetin (1994)

In zeven maanden van premier naar president

Op 31 december 1999 kondigt toenmalig president Boris Jeltsin onverwacht zijn aftreden aan. Hij duidt zijn premier aan als waarnemend president in afwachting van vervroegde verkiezingen. Die premier, Vladimir Poetin, is op dat moment nog maar vier maand in functie en een voor de Russen nog nobele onbekende. Maar ze leren hem al snel kennen als de man die harde taal niet schuwt wanneer het gaat over de vervolging van Tsjetsjeense terroristen. 

Zijn krachtdadige houding legt hem geen windeieren: in maart 2000 wordt Poetin officieel verkozen tot president met iets meer dan de helft van de stemmen. In amper zeven maanden schopt Poetin het dus van onbekende politicus tot president.

(Lees verder onder de foto)

Het aanbreken van het nieuwe millennium kondigt meteen ook een nieuw tijdperk aan voor Rusland: eentje gedomineerd door de toen 47-jarige Poetin. Het Russische volk haalt opgelucht adem wanneer Poetin verkozen wordt. Hij verschilt immers immens van zijn voorganger Jeltsin, die vaak als een dronken clown werd neergezet. Poetin daarentegen profileert zich liever als hét symbool van Russische mannelijkheid.

Beelden van Poetin die in bloot bovenlijf paardrijdt, worstelt met judoka’s of reddingshelikopters bedient, zijn legio. Het verschil tussen de vleesgeworden action man en de beschonken, mompelende Jeltsin kan nauwelijks groter zijn. Rusland heeft weer een president waar het trots op kan zijn.

(Lees verder onder de video en foto)

Video player inladen ...

De eerste jaren: van vet naar mager

De eerste jaren van zijn presidentschap bezorgen Poetin een ongekende populariteit. De economische voorspoed, zijn kordate optreden in Tsjetsjenië, de gecreëerde stabiliteit… Dit alles zorgt ervoor dat het volk zich achter zijn president schaart. Ook de relatie met het Westen is aanvankelijk goed. Wat nu ondenkbaar lijkt: er kan zelfs nog een knuffel met de Amerikaanse president (George W. Bush Jr) van af.

(Lees verder onder de video)

Video player inladen ...

Lang blijft dat mooie liedje echter niet duren. Twee revoluties in voormalige Sovjetrepublieken markeren het einde van de goede relaties tussen het Westen en Rusland: de Georgische Rozenrevolutie in 2003 en de Oekraïense Oranjerevolutie in 2004.

In zowel Georgië als in Oekraïne ontstaan protestbewegingen na presidentsverkiezingen in 2003 en 2004, wanneer blijkt dat in beide landen de pro-Russische kandidaten verkozen worden tot president. Tegenstanders vermoeden dat Rusland de verkiezingen beïnvloed heeft en komen massaal op straat. Ze eisen nieuwe, eerlijke verkiezingen, tot groot ongenoegen van Rusland. Bij nieuwe verkiezingen worden in zowel Georgië als Oekraïne de pro-westerse oppositiekandidaten verkozen.

Het Westen verwijt Rusland dat het zijn invloedssfeer te veel wil uitbreiden, terwijl Rusland het Westen verwijt te kortzichtig te zijn door zomaar de oppositie te geloven en te steunen. De eerste spanningen worden voelbaar.

Op de veiligheidsconferentie van München in 2007 geeft Poetin een speech die de geschiedenis ingaat als zijnde “iconisch” en “profetisch”. Hij waarschuwt er voor een unipolaire wereld, waarin de Verenigde Staten zich het recht toeëigent om als enig machtscentrum op te treden en beslissingen te nemen:

(Lees verder onder de video)

Video player inladen ...

Volgens Poetin voelt de wereld zich terecht onveilig door de drang van de VS naar dominantie. Poetins woorden doen de spanningen tussen Rusland en de VS nog verder oplopen.

Rusland wordt constant de les gespeld over democratie. Maar om een of andere reden willen zij die ons de les spellen, zelf niets leren.

Wissel van de wacht

In 2008 moet Poetin de presidentsfakkel noodgedwongen doorgegeven, aan zijn voormalige premier, Dimitri Medvedev. De Russische grondwet laat immers niet toe dat een president meer dan twee opeenvolgende ambtstermijnen opneemt.

Maar de zaakjes zijn goed geregeld: Medvedev benoemt Poetin als zijn premier, waardoor Poetin de touwtjes stevig in handen kan houden. Zijn politieke vriend Medvedev – een relatie die soms wat doet denken aan Joe Biden en Barack Obama avant la lettre – is dan wel officieel president, Poetins invloed blijft zeer groot. 

(Lees verder onder de video) 

Video player inladen ...

En hij is ook van plan om die invloed te blijven behouden: Poetin en Medvedev spreken af om nogmaals van postje te ruilen. In september 2011 draagt Medvedev, op een congres van hun partij Verenigd Rusland, Poetin voor als presidentskandidaat. Poetin, aanwezig in het publiek, accepteert dit zogezegd verrassende aanbod van Medvedev. Later laat Poetin zelf ook weten dat hij op zijn beurt Medvedev voordraagt als zijn premier. En zo is de wissel van de wacht een feit.

Onder vuur in eigen land

Hoewel Poetin in 2012 opnieuw met ruime meerderheid verkozen wordt als president, ontstaat ook voor het eerst sinds de jaren 90 een protestbeweging in Moskou tegen zijn kandidatuur. Duizenden mensen komen op straat en laten duidelijk weten dat ze genoeg hebben van Poetin. Iedereen herinnert zich nog wel  het guerrillaoptreden van Pussy Riot in de Christus Verlosserkathedraal in Moskou:

Video player inladen ...

De protesten zetten kwaad bloed bij Poetin. Hij laat zijn tanden zien en stelt zich duidelijk autocratischer op. Wat bijvoorbeeld al blijkt uit de afhandeling van de Pussy Riotkwestie. Twee van de drie opgepakte vrouwen worden voor twee jaar naar een strafkamp in Siberië gestuurd wegens hooliganisme. Poetin duldt geen kritiek, zoveel is nu wel duidelijk. Poetins manoeuvres maken ook het Westen onrustig, zijn beleid wordt hier dan ook met argusogen gevolgd.

In 2014 is de maat vol voor het Westen: eerst is er de annexatie van de Krim, na opstanden in Oekraïne tegen het pro-Russische, Oekraïense regime. Zeker wanneer blijkt dat pro-Russische rebellen in de oost-Oekraïense provincies Lugansk en Donetsk steun zouden krijgen van Rusland, zet het Westen zich schrap. 

Wanneer dan nog eens boven Donetsk in juli 2014 het vliegtuig MH-17 van Malaysia Airlines wordt neergehaald, vermoedelijk door een Russische Boek-raket, kan het Westen niet langer passief toekijken en voert het economische sancties tegen Rusland in.

(Lees verder onder de video) 

Video player inladen ...

Rusland in diepe economische crisis

Maar Poetin laat zich de les niet spellen: als vergelding voert Rusland een importverbod in op onder andere appels en peren. Het gaat er ijzig aan toe op het internationale toneel.

Maar de economische sancties hebben wel degelijk een grote impact: samen met de sterke daling van de olie-en gasprijzen leiden ze Rusland naar een diepe economische crisis. De waarde van de roebel daalt als nooit tevoren.

Rusland heeft het moeilijk, al probeert het zich staande te houden tussen de andere wereldspelers. Poetin beseft dat de situatie stilaan onhoudbaar wordt en dat hij actie moet ondernemen om de steeds luider klinkende tegenstand in de kiem te smoren.

Spierballengerol in Syrië

In september 2015 ziet hij de kans schoon om Rusland opnieuw te profileren als belangrijke internationale speler: Poetin gaat zich rechtstreeks mengen in het conflict in Syrië, door het regime van Bashar al-Assad onder meer te voorzien van soldaten en luchtaanvallen uit te voeren. Rusland steunt het regime van Assad in Syrië al sinds  de burgeroorlog in 2011 begon, maar nu wordt de steun concreet en direct. 

Met deze actie zet Rusland het Westen buitenspel, want zonder Rusland kunnen er geen beslissingen over Syrië worden genomen. Poetins populariteit blijft hierdoor groot, ondanks de crisis in het binnenland. Rusland telt immers internationaal weer mee.

(Lees verder onder de foto)

Presidenten onder elkaar: Poetin en Trump

Wanneer Donald Trump verkozen wordt tot president van de VS, kijkt de wereld geïnteresseerd toe hoe deze nieuwe president de relaties met Rusland gaat aanpakken. Blijven de spanningen, zoals onder Obama het geval was, even groot, of zal Trump toenadering zoeken met Poetin?

Eerst klinken er paaiende woorden:  Trump verklaart dat hij Poetin niet persoonlijk kent, maar veel respect voor hem heeft, op zijn beurt feliciteert Poetin Trump met zijn overwinning, en laat weten dat hij uitkijkt naar hun samenwerking. 

(Lees verder onder de foto)

Maar de relatie tussen de twee president gaat echter bergafwaarts wanneer blijkt dat Rusland zich zou gemengd hebben in de Amerikaanse presidentsverkiezingen, ten voordele van Trump. Amerikaanse sancties tegen Rusland blijven niet uit, waarna Rusland beslist om Amerikaanse diplomaten het land uit te zetten.

Zijn state of the union: het Westen is gewaarschuwd

Begin deze maand, amper 17 dagen voor de presidentsverkiezingen waarbij hij opnieuw kandidaat is, beslist Poetin om zijn State of the Union te houden.  

Rusland moet vooruitgaan om zijn positie te handhaven, beklemtoont hij. Er moet worden geïnvesteerd in militaire en technologische ontwikkeling. Poetin laat zijn spierballen rollen en beklemtoont dat Rusland een speler is en blijft waarmee rekening moet worden gehouden door het Westen. Hij presenteert een serie raketten en wapentuig waarover het Westen volgens hem niet beschikt. "Niemand wou naar Moskou luisteren, hoewel we een nucleaire grootmacht zijn. Nu zullen ze luisteren", klinkt het dreigend.

Video player inladen ...

Met andere woorden, Poetin is klaar voor zijn vierde ambtstermijn als president van de Rusland. En Rusland is ook klaar voor een vierde keer Poetin, zo bleek gisteren. Met ruim 77% van de stemmen heeft Poetin een duidelijk mandaat gekregen van de kiezer. Poetin is voor de Russen de juiste man op de juiste plaats, en dit nog tot 2024. 

De carrière van Poetin, in een notendop:

Video player inladen ...