Video player inladen...

Marco Borsato heeft een burn-out: wat is dat, wat zijn de vijf voornaamste symptomen en hoe ga je ermee om?

De Nederlandse zanger Marco Borsato, bekend van hits als "Dromen zijn bedrog" en "Waarom nou jij?", heeft een burn-out. Daarmee staat hij lang niet alleen: ook bij ons hebben steeds meer mensen er last van. Maar wat is dat precies en wat zijn de symptomen? En hoe ga je het best om met iemand die een burn-out heeft?

Eerst en vooral: burn-out is wel degelijk een werkgerelateerd fenomeen, zeggen de wetenschappers, maar het hangt ook samen met persoonlijkheid. Zo zouden "ja-knikkers" en "perfectionisten" vatbaarder zijn voor het syndroom. 

De nieuwe definitie kwam tot stand na het raadplegen van zo'n 40 praktijkexperts, zoals psychologen, coaches, consultants, huisartsen en arbeidsgeneesheren, schrijft Steffie Desart (vroeger actief voor KU Leuven, maar momenteel bij IDEWE, een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk). Oorspronkelijk werd het syndroom beschreven met drie samenhangende verschijnselen; de onderzoekers breidden dat uit naar vijf kernsymptomen en twee bijkomstige symptomen. Dit zijn ze: 

  • Uitputting (zowel fysiek als mentaal)
  • Cognitief controleverlies (geheugenproblemen en concentratieproblemen)
  • Emotioneel controleverlies (hevige emotionele reacties)
  • Depressie-klachten (om die reden worden depressie en burn-out vaak verward)
  • Mentale distantie (mentaal afstand nemen van het werk)

Naast deze vijf kernsymptomen gaat het ook om begeleidende symptomen in de vorm van spanningsklachten, schrijft Desart. Het kan dan gaan om psychosomatische klachten (bv.  hart-, ademhalings-, maag- darm- en pijnklachten) of gedragsmatige effecten, zoals slaapproblemen, paniekaanvallen of piekeren).   

De praktijkexperten waren unaniem: burn-out is een werkgerelateerd fenomeen

Burn-out-onderzoeker Steffie Desart

Dit is de nieuwe, volledige definitie van burn-out volgens de onderzoekers:

Vanwege een overbelasting op het werk, vaak gepaard gaande met een persoonlijke kwetsbaarheid en/of problemen in de privésfeer, kan er geen energie meer opgebracht worden om bepaalde cognitieve en emotionele processen te regelen.

Dit verlies van controle in samenwerking met de uitputting leidt tot een zelfbeschermingsreactie, waarbij er mentaal afstand genomen wordt van de uitputtingsbron (bij burn-out: het werk). Het gaat hier vooral om een negatieve attitude, bijv. in de vorm van cynisme. Al kan deze attitude zich ook uiten in het fysiek afstand nemen van het werk (bijv. door contact te ontwijken met collega’s).

Door het controleverlies geraakt men bovendien in een depressieve stemming. Deze stemming is dus het gevolg van een gevoelsmatige reactie en is niet gelijk aan een depressie in de zin van een op zichzelf staande psychische stoornis.

Spanningsklachten (‘stress’) worden gezien als onderliggende symptomen en kunnen worden gebruikt om een meer volledig beeld van burn-out te krijgen. Zij zijn vaak de eerste reden waarom men hulp zoekt en kunnen een voorbode zijn van burn-out in de vorm van overspanning.

Toch hoeft een burn-out niet altijd samen te hangen met je job: het kan ook optreden bij een activiteit buiten de werkomgeving. En ook atleten kunnen in burn-out gaan, het zogenaamde overtrainingssyndroom. 

Lees hier meer op de pagina's van de KU Leuven

Hoe ga je om met iemand met een burn-out?

Maar hoe ga je om met iemand met burn-out? Steffie Desart heeft drie belangrijke tips: 

  1. Het is oké om de persoon erover aan te spreken. Een simpele maar gemeende 'Hoe is het ermee?' en daarna een oprecht luisterend oor, is vaak voldoende. "Een begripvolle vraag is belangrijk. Je moet niet per se denken dat je het onderwerp moet vermijden." Iemand die zich liever isoleert, kan je gewoon laten weten dat je er bent indien nodig. 
  2. Een schouderklopje van de leidinggevende, of een bedanking kan veel doen, zegt Desart: "Mensen met een burn-out zijn omgeven door negatieve dingen. Iets positiefs kan heel veel teweegbrengen." 
  3. Voor wie na een burn-out terugkeert: toon begrip voor zijn of haar limieten. De persoon in kwestie zal misschien iets minder doen dan vroeger, maar dat is omdat hij of zij vroeger wellicht te veel hooi op de vork heeft genomen, en nu meer aan een normaal tempo zit. "Daar moet je niet moeilijk over doen en begrip voor tonen." 

Enkele jaren geleden kampte ook collega Jan Gerits van VRT NWS met een burn-out. Later maakte hij hierover een podcast. Die kunt u hieronder beluisteren:

Meest gelezen