Video player inladen ...

Vijf frappante cijfers over ons eetgedrag en wat eraan te doen

Vandaag begint de Week van de Diëtist (19-25 maart). Voor de gelegenheid focussen we op enkele markante statistieken en wat eraan te doen: wist u dat amper 9 procent van de Belgen de richtlijn haalt voor het eten van fruit? Of dat maar liefst 73 procent van de Belgen onvoldoende water of niet-gesuikerde dranken drinkt? Lees hier over onze voedingsgewoonten, en hoe bij te sturen, in vijf delen. 

Het thema van deze editie is HAP-klaar advies, wat staat voor Huisgemaakt, Aangepast en Persoonlijk advies over fruit, groenten en water in het bijzonder. Voor meer informatie of acties bij u in de buurt kunt u terecht op www.vbvd.be of Facebook.  Wij gaan dieper in op vijf frappante statistieken, met praktische en bruikbare tips erbij. 

Amper 9 procent van de bevolking eet voldoende fruit

Volgens cijfers van de Nationale Voedselconsumptiepeiling eet de Belg (3-64 jaar) gemiddeld 110 gram fruit per dag. Dit betekent dat amper 9 procent van de Belgen de leeftijdsspecifieke richtlijn haalt. 

Het gaat om cijfers van 2014-2015 (dit zijn de meest recente cijfers, want zo'n peiling is duur en vond sinds 2003 slechts twee keer plaats, nvdr.) maar volgens Nelle Dierynck van de Vlaamse Beroepsvereniging van Diëtisten zijn de cijfers de jongste 2 à 3 jaar niet heel veel veranderd. Meer zelfs, de trend is veeleer dat jongeren nog iets minder fruit zijn gaan eten.  

Probeer per dag verschillende fruitmomenten in te lassen, en ga voor variatie

De richtlijn is en blijft 2 tot 3 stuks fruit per dag (voor kinderen tussen 3 en 6 jaar 1 tot 2 stuks). Bij één stuk fruit wordt gerekend op 100 à 150 gram, bijvoorbeeld een grote sinaasappel. "Twee peren en een banaan is bijvoorbeeld oké," zegt Evi Van den Bossche, zelfstandig diëtiste en voedingscoach. Ze geeft twee vuistregels mee: "Probeer het fruit over de dag te verdelen, en streef naar variatie."

Met drie appelen zou je bijvoorbeeld ook aan je portie komen, maar dreig je in een sleur te raken: "Naast de variatie binnen een dag, kan je er ook variatie in stoppen  op verschillende dagen van de week."

Van den Bossche geeft nog een tip: een kiwi bevat verschillende soorten vezels en is goed om 's morgens te eten, om de stoelgang op een goed niveau te brengen. Een banaan is dan weer goed om je magnesium aan te vullen. enz.  (lees door onder de foto)

© 2017 - Bas de Meijer / HH

97 tot 99 procent haalt de dagelijkse norm voor groenten niet

Opvallend is ook dat 97 tot 99 procent van de Belgen de dagelijkse norm voor groenten (300 gram per dag voor volwassenen "om een gezond lichaam te creëren") niet haalt. Enkel bij de mensen tussen 40 en 64 is de score iets rooskleuriger, met "slechts" 94 procent die de norm niet haalt.

In 2014 aten Belgen tussen 3 en 64 jaar ongeveer 145 gram groenten per dag, en de voorbije jaren is dat niet echt veranderd. Ook hier bestaat er een eenvoudige vuistregel, zegt Evi Van den Bossche: "In principe eten we groenten bij één maaltijd van de dag. Dat zouden er best twee worden."  

Probeer groenten te eten bij twee maaltijden per dag, en niet bij één maaltijd

Die norm van 300 gram per dag ligt hoog. Van den Bossche zegt dat zelfs voor mensen die gezond eten, die drempel moeilijk te halen is.  Maar uiteraard blijft het een gezonde norm om na te streven. Hoe kunnen we die dan halen? Van den Bossche geeft een eenvoudige vuistregel: "Zorg ervoor dat een groot bord half gevuld is met groenten, twee keer per dag. Je kan gaan voor een kwart van de ene groente, en een kwart van de andere.  Zo kan je er variatie in brengen."

Ze geeft ook twee andere, eenvoudige tips: "Als je pasta met bolognaisesaus maakt, zou je de hoeveelheid pasta en de hoeveelheid groenten in de saus gewoon kunnen omdraaien. En stel dat je puree met groenten maakt, dan zou je bij 50% aardappelen en 50% groenten het aandeel van de groenten kunnen optrekken." 

Een algemene tip is nog om op jezelf te letten, als ouder: "Soms zijn die zo met de kinderen en hun groenten bezig, dat ze zichzelf vergeten." 

73% drinkt niet voldoende water of ongesuikerde dranken per dag

De Nationale Voedselconsumptiepeiling toont ook aan dat we veel te weinig "gezond" drinken, met name gewoon water, thee, koffie of soep. Voor een doorsnee volwassene is de richtlijn 1,5 tot 2 liter. Vooral bij jongeren is de situatie zorgwekkend: ruim 90 procent van de 6- tot 17-jarigen drinkt te weinig water of ongesuikerde dranken. Het percentage van de bevolking dat de norm niet haalt, neemt af met de BMI.  

Probeer je waterconsumptie meetbaar te houden in een fles, en laat die in het zicht staan

Ook hier zijn er enkele bruikbare tips: maak je water zichtbaar, en probeer het te verdelen over de dag. Planning kan veel helpen: op regelmatige tijdstippen drinken. Maak het ook tastbaar/telbaar: als je kraantjeswater drinkt, doe het 's morgens eerst in een fles of een kan. Probeer je waterfles ook steeds ergens in het zicht te zetten, geeft Van den Bossche nog mee. Overigens: thee, soep en koffie mogen we bij het water optellen, maar weet dat koffie niet dezelfde waarde heeft. Koffie proberen we dus best te beperken.

Tot slot nog dit, voor als je de overstap wil maken naar meer: "Bouw op. Ga morgen naar de helft van de fles, en doe er de dag daarna een glas bij." Lees hier voor meer informatie over water, thee en koffie.  

45% heeft een te hoge BMI

Bijna de helft van de Belgen tussen 3 en 64 jaar (45%) heeft een te hoge BMI, leert de grote enquête van 2014 (de ideale BMI, de verhouding tussen lengte en gewicht, situeert zich tussen ongeveer 18,5 en 25, nvdr.). Ook hier geldt: de laatste jaren is er weinig veranderd, integendeel.  Zo kwam eind vorig jaar nog het bericht dat het aantal maagoperaties om te vermageren drastisch is gestegen, met 65 procent op 5 jaar tijd. 

Zijn alle koolhydraten slecht? Zeker niet. Maar probeer wel de snelle suikers te vermijden

"Voor advies kan ik enkel verwijzen naar de algemene richtlijnen", zegt Van den Bossche. "Kijk altijd of de verhoudingen in je voeding goed zitten. Vermijd vooral de slechte vetten  (o.a. de transvetten, red.) en de snelle suikers, zoals in frisdranken, snoep, chocolade en koekjes." 

Zijn alle koolhydraten dan slecht? Zeker niet, integendeel. Ze zijn de benzine in onze tank, dus we hebben ze nodig. We horen soms over een "koolhydratenarm dieet" maar die term is ongelukkig gekozen, omdat er geen onderscheid gemaakt wordt tussen trage koolhydraten en snelle. "Trage suikers zijn zeker oké, skip vooral de snelle suikers. Je ziet soms dat mensen bruin brood of aardappelen overboord gooien, dat hoeft zeker niet." 

Tot 60% van de ouderen in het ziekenhuis kan ondervoed zijn

De huidige cijfers van ondervoeding in de thuissituatie ligt tussen 5 en 20 procent bij 65-plussers en kan zelfs oplopen tot 60 procent bij gehospitaliseerde ouderen, meldt de Vlaamse Beroepsvereniging van Diëtisten (VBVD). 

Die aandacht voor de ouderen krijgt speciale aandacht in 2018, zowel in ziekenhuizen, bij diëtisten als in grootkeukens. Er is al veel werk op gedaan, maar het blijft een punt dat bijzondere aandacht verdient. "Ouderen hebben minder smaak en dus minder appetijt", zegt Van den Bossche. Ook hier weer verwijst naar het bekende recept: zorg voor voldoende variatie, en voor een algemene gezonde voeding. 

Af en toe is er een trend met één of ander superfood, maar Van den Bossche relativeert: beter dan één gezond levensmiddel, is het belangrijk om in de breedte te gaan. En uiteindelijk: "Voor een oudere is elk stuk fruit eigenlijk een superfood op zich." 

Voor een oudere is elk stuk fruit een superfood op zich