Vijf vragen over het diplomatieke conflict tussen Groot-Brittannië en Rusland

Rusland heeft aangekondigd dat het 23 Britse diplomaten het land gaat uitzetten, Rusland doet dit nadat de Britten eerder deze week hebben gezegd dat zij 23 Russische diplomaten gaan uitwijzen. Maar wat is ook weer de aanleiding van dit conflict tussen beide landen?

1. Wat is de oorzaak van het huidige diplomatieke conflict tussen Groot-Brittannië en Rusland?

In Groot-Brittannië werden op dinsdag 13 maart voormalig Russisch dubbelspion Sergej Skripal en zijn dochter Joelia vergiftigd met het zenuwgas "novitsjok" in de stad Salisbury. De gewezen spion en zijn dochter bevinden zich nog steeds in kritieke toestand in het ziekenhuis.

Groot-Brittannië veronderstelt dat Rusland achter deze aanslag zit. Ook de NAVO veroordeelt Rusland en spreekt van "onwettig gebruik van geweld door Rusland tegen het Verenigd Koninkrijk”.

Daarnaast tekenen de vier grootmachten gezamenlijk een verklaring waarin staat dat het "om een aanval op de soevereiniteit van het Verenigd Koninkrijk” en dat “de verantwoordelijkheid van Rusland de enige plausibele verklaring is".

De verantwoordelijkheid van Rusland is de enige plausibele verklaring

Gezamenlijke verklaring vier grootmachten

De leiders van de Verenigde Staten, Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië veroordelen het gebruik van het zenuwgif als "het eerste offensief gebruik van een zenuwgif in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog". Ze willen dat Rusland alle informatie vrijgeeft omtrent zijn scheikundig programma Novitsjok.

De internationale gemeenschap vraagt zich dan ook af of Rusland effectief hun volledig chemische arsenaal heeft vernield, zoals het Verdrag chemische wapens uit 1992 eist. Ze vraagt zich af of ze geen chemische wapens zoals dit zenuwgif heeft bewaard.

2. Wat is de reactie van Rusland?

Rusland verdedigt zich en zegt dat het geen enkele baat heeft bij het elimineren van de gewezen dubbelspion. "Het is absurd dat de Russische staat dit zou doen met de met Russische presidentsverkiezingen en het wereldkampioenschap voetbal in Rusland in het achterhoofd", dat zei de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov.

Lavrov suggereerde dat Groot-Brittannië met de zaak-Skripal de aandacht wil afleiden van de mogelijke Brexit. En dat de regering van de Britse premier Theresa May daarom iets wil ondernemen om haar dalende populariteit te stoppen.

3. Wat zijn de consequenties?

Omdat de Russen volgens de Britse premier May niet met bevredigende antwoorden kwamen op haar vraag om uitleg over het gebruik van het zenuwgif novitsjok op Brits grondgebied heeft de regering van May maatregelen aangekondigd.

Groot-Brittannië gaat 23 Russische diplomaten uitwijzen van wie bekend is dat het eigenlijk officieren van de inlichtingendiensten zijn. Ze krijgen een week om het Verenigd Koninkrijk te verlaten. Het gaat om de grootste uitwijzing van Russische diplomaten in 30 jaar.

Ook Trump wees Rusland met de vinger in verband met het zenuwgif. De VS kwam plots met nieuwe maatregelen tegen Rusland omtrent de inmenging van de Russen tijdens de verkiezingen van 2016. Washington heeft sancties uitgevaardigd tegen negentien personen en vijf instellingen.

Door deze sancties geeft de regering Trump voor het eerst officieel toe dat er bemoeienissen zijn geweest tijdens de verkiezingen in 2016. Washington beschuldigt de militaire inlichtingendienst namelijk van cyberaanvallen en hackingpraktijken.

Dat de maatregelen er nu komen heeft ongetwijfeld te maken met de vergiftiging van de gewezen dubbelspion in Groot-Brittannië.

4. Wat zijn de tegenmaatregelen van Rusland?

Rusland waarschuwde dat er tegenmaatregelen zouden komen. Rusland gaat 23 Britse diplomaten het land uitzetten, dat heeft het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken gemeld. Moskou heeft ook beslist om de British Council in Rusland en het Brits consulaat in Sint-Petersburg te sluiten. Rusland voegde daar nog aan toe dat, indien Groot-Brittannië nog verdere sancties invoert tegen Rusland, het niet zal twijfelen om tegenmaatregelen te treffen.

5. Wat zullen de gevolgen op lange termijn zijn?

Het is niet duidelijk hoe het conflict verder zal evolueren en hoe ver beide landen het willen drijven. 

Vast staat dat Rusland baat heeft bij wederzijdse goede economische relaties met het Westen. Maar ook West-Europa is afhankelijke van Rusland voor onder andere gastoevoer, ondanks eerdere sancties tegen Rusland wegens de annexatie van de Krim.

In de vorige decennia is de economie van Rusland gegroeid en hebben de Russen hier ook mee van kunnen profiteren. Maar die groei is nu gestopt, Rusland heeft dus alle baat bij conflictvrije economische betrekkingen met het westen.