Video player inladen ...

Meer dan 40 Afrikaanse landen tekenen voor een continentale vrijhandelszone

In de Rwandese hoofdstad Kigali ondertekenen meer dan 40 van de 55 lidstaten van de Afrikaanse Unie de wettekst voor een enorme vrijhandelszone. "Afrika is het continent van de toekomst. Laten we definitief de pagina van het afro­pessimisme omslaan", zei de voortrekker, president Mahamadou Issoufou van Niger. Maar alles staat of valt met de politieke wil om het akkoord ook te ratificeren. 

Op de speciale top van Afrikaanse staatshoofden en regeringsleiders in de Rwandese hoofdstad Kigali is de plechtige ondertekenings­ceremonie gehouden voor een akkoord over een continentale vrijhandelszone. Dat zou inhouden dat er een enorm handelsblok komt van Caïro tot Kaapstad en van Dakar tot Mombasa, met 55 landen, 1,2 miljard inwoners en goed voor 2500 miljard euro.  Zeker 40 landen hebben het document over de vrijhandelszone en het bijhorende verdrag van Kigali ondertekend. Meer dan 25 onder hen hebben ook het akkoord ondertekend over het vrije verkeer van personen. 

Mijlpaal in de Afrikaanse integratie

Deze vrijhandelszone zou het sluitstuk moeten zijn van een integratie­beweging die al enkele jaren geleden was ingezet. In de loop van de voorbije jaren zijn er al regionale blokken gevormd, zoals Ecowas, Comesa en SADC. Sommige landen hebben ook nog een onderlinge muntunie. Zo hebben acht landen in westelijk Afrika de CFA als eenheidsmunt. In 2015 sloten drie grote blokken ook nog een ‘tripartite’ die de Afrikaanse vrijhandelszone deed ontstaan, over heel centraal en oostelijk Afrika.

Voortrekker Issoufou

De Nigerese president Mahamadou Issoufou is al drie jaar voortrekker van een continentale vrijhandelszone, samen met huidig voorzitter van de Afrikaanse Unie, de Rwandese president Paul Kagame. Ook de voorzitter van de Afrikaanse commissie, de Tsjadische ex-premier Moussa Faki, is groot voorstander. De visie past in de socio-economische langetermijnplannen van de Afrikaanse Unie: Agenda 2063, die streeft naar meer integratie op dat vlak. 

Afrika is het continent van de toekomst. Laten we definitief de pagina van het afropessimisme omslaan.

Mahamadou Issoufou, president Niger

Concreet houdt het akkoord in dat de lidstaten van de Afrikaanse Unie hun invoertarieven willen opzeggen voor 90 procent van de handelswaar. 10 procent blijven zogenoemde 'gevoelige producten'. Nu zijn de onderlinge tarieven heel hoog, en staat de interne handel in Afrika op een laag pitje: rond de 16 procent, dat is ver van de 50 procent in Azië en de 70 procent in Europa.  

Volgens het akkoord zouden ook de diensten worden vrijgemaakt, en worden andere belemmeringen geschrapt die bijvoorbeeld lange wachttijden doen ontstaan aan de grenzen. Er is ook een protocol over het vrije verkeer van personen en er zal worden gestreefd naar een Afrikaans reispaspoort en zelfs een Afrikaanse eenheidsmunt. (lees voort onder foto)

 

Werkgelegenheid

Met de vrijhandelszone wil de Afrikaanse Unie een inhaalbeweging maken op het vlak van de interne handel. Maar het is vooral de bedoeling om meer stabiele economische groei te creëren én meer  werkgelegenheid, vooral voor de jongeren, die een alternatief nodig hebben voor migratie of radicalisering.

Op dit moment worden er vooral olie en grondstoffen geëxporteerd vanuit Afrika. Dat komt de werkgelegenheid in de landen zelf nauwelijks ten goede. Tegelijk wil Afrika politiek en economisch met één stem spreken wanneer het straks nieuwe handelsonderhandelingen moet aangaan met Europa.

Tegenstanders zijn de achilleshiel

De grote afwezige op de top is president Buhari van Nigeria, een van de grootste economieën in Afrika. Onder invloed van de vakbonden wil hij het akkoord niet ondertekenen. Volgens waarnemers is hij bang zijn positie te ondergraven. Het is dan ook de grote vraag of de deelnemers straks aan genoeg ondertekenaars zullen komen die ook nog willen ratificeren: 22 landen moeten dat doen binnen 180 dagen.

Het continentale Vrijhandelsakkoord moet de belangen van de kleine landen op het vlak van handel en ontwikkeling op een inclusieve manier behartigen. 

Unctad-rapport 2015

Andere waarnemers zijn sceptisch omdat de kleine landen zouden worden doodgeconcurreerd. Een land als Rwanda staat veel verder in zijn industriële revolutie dan pakweg Guinée. Daarom pleiten een aantal economen ervoor om eerst in de arme landen  de productiecapaciteit en loonvoorwaarden te verbeteren en dan pas de grote pan-Afrikaanse droom te verwezenlijken. 

Video player inladen ...