deme groep

Baggeraar Deme wil in 2019 kostbare mineralen opsporen op de oceaanbodem

De Belgische baggergroep wil volgend jaar de zeebodem verkennen op zoek naar waardevolle mineralen. “Gevaarlijk” vinden de wetenschappers, “onaanvaardbaar” zeggen de milieuorganisaties.

De zee heeft haar laatste geheimen nog niet prijsgegeven. Zeker niet over de oceaanbodem waar talloze onbekende organismen leven. Ook over de aanwezigheid van grondstoffen is niet zoveel bekend. Behalve dat er kostbare mineralen liggen zoals kobalt, platina, vanadium en goud. Die mineralen liggen besloten in metaalhoudende afzettingen.  Het zijn uitgerekend die zeldzame metalen die in batterijen, smartphones, zonnepanelen, computers en windmolens zitten.

Mangaanknollen

In zee liggen in kloven van 4000 tot 6500 meter diepte metaalhoudende klompen, een amalgaam van nikkel, koper, kobalt en mangaan. Vandaar de naam "mangaanknollen". Op de flanke van de zeebergen vinden we kobaltkorsten waar vanadium en platina in zitten. Daarnaast zijn er zwavelafzettingen met goud en zilver aan de zogeheten hydrothermale bronnen, onderzeese vulkanische scheuren.

Xinhua/Photoshot. All rights reserved.

In 2013 kreeg baggeraar Deme een concessie voor een zone in de Stille Oceaan die 2,5 keer zo groot is als België. Het gaat om een gebied in de Clarion-Clipperton breukzone ten westen van Mexico, die tot de internationale wateren behoort. De grondstoffen zijn er gemeenschappelijk erfgoed van de hele mensheid en daar gelden internationale spelregels.

Internationale afspraken

De International Seabed Authority, ISA, is de organisatie van de Verenigde Naties die de activiteiten in internationale wateren controleert en regelt. De ISA ziet erop toe dat de leefgebieden in de diepzee worden beschermd. Daarnaast waakt ze ook over het duurzaam beheer van de rijkdommen. In totaal heeft de ISA al 27 concessies toegewezen. Ons land is trouwens lid van de ISA en steunt de proef van Deme. Maar tegelijk zal ook een wetenschappelijke missie van het Joint Programming Initiative Oceans de werken monitoren, ook met steun van ons land overigens.  Dat is trouwens vorig jaar ook gebeurd tijdens een eerste exploratie met de Patania 1. Toen waren er een vijftigtal wetenschappers mee aan boord.

Kwetsbaar

Volgens wetenschappers en milieuorganisaties zijn de zeebodems zeer kwetsbare gebieden waar de mens de natuur nog niet verstoord heeft. Uit internationaal onderzoek, waar ook de UGent aan heeft meegewerkt, blijkt dat diepzeemijnbouw het leefgebied van heel wat organismen kan vernietigen. De IUCN, de International Union for the Conservation of Nature, die vaak als waarnemer optreedt voor de VN, spreekt van een “substantieel risico voor ernstige schade.”  

University of Southampton/SWNS

Maar de baggeraar maakt zich sterk dat de exploratie voorzichtig gebeurt. "We schrapen niks van de bodem af,  de knollen worden van de zeebodem gezogen," zegt Vicky Cosemans van Deme.  De groep moet deze maand een milieu-effectenrapport indienen bij ISA om volgend jaar rond deze tijd aan de tweede expeditie te beginnen. Het rapport zal ook online worden gezet. Milieuorganisaties als WWF, de Bond Beter Leefmilieu, Natuurpunt en Seas-at Risk vinden het vijgen na Pasen want het rapport kan dan niet meer worden bijgestuurd. De verenigingen vragen zich af waarom ons land diepzeemijnbouw steunt en tegelijk naar een circulaire economie wil streven. “Terwijl we Umicore naar België lokken voor een nieuwe recyclagefabriek in de haven van Antwerpen, zetten we de deur wagenwijd open om hun businessmodel te ondermijnen,” zo luidt het bij de BBL.  

Terwijl we Umicore naar België lokken voor een nieuwe recyclagefabriek zetten we de deur wagenwijd open om hun businessmodel te ondermijnen

Olivier Beys, BBL