“Je krijgt nu het beeld van een machteloze en hulpeloze minister”

Kan minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) aanblijven? Na gisteren wordt her en der gezinspeeld op zijn ontslag. Zeker is dat oppositiepartij SP.A gisteren stevig aan de poten van Vandeputs stoel heeft gezaagd. Wetstraat­journalist Ivan De Vadder ziet nu twee scenario’s en vooral een verzwakte minister.

De SP.A bracht gisterochtend naar buiten dat Defensie een onderzoek had besteld waaruit bleek dat de levensduur van de Belgische F-16’s mogelijk jaren gerekt kan worden. Minister van Defensie Vandeput viel uit de lucht en liet weten dat hij niet afwist van het bestaan van dit document. Sindsdien zit de minister in een heel lastig parket.

“Ofwel wist de minister het niet en is hij eigenlijk in de zak gezet door de legertop, en dat is redelijk ernstig”, analyseert Ivan De Vadder nu in “De ochtend” op Radio 1. “Je voelt dat er bij de legertop mensen waren die op de hoogte waren van die studie, die informatie achtergehouden hebben en dan heeft de minister een probleem.”

Een tweede optie is dat Vandeput wel op de hoogte was van de studie, waarop SP.A-voorzitter John Crombez gisteravond in “De afspraak” zinspeelde. Dan is er volgens De Vadder nog een groter probleem, “want dan heeft de minister gelogen tegen het parlement en het publiek. Dan wordt zijn positie onhoudbaar.”

Zullen er koppen rollen?

Maar De Vadder neigt naar het eerste scenario, waarbij Vandeput wel degelijk niet op de hoogte was en nu laat onderzoeken wie er binnen het leger al dan niet op de hoogte was. Dan dreigt er misschien eerder het ontslag van een hoge pief binnen het leger dan dat de kop van de minister rolt.

“Dat is wat er in de eerste plaats zit aan te komen”, vermoedt De Vadder. De Wetstraatjournalist ziet ook een moeilijk spanningsveld in de administratie van de minister. “Er is op het kabinet van een minister altijd een spanningsveld tussen werken met enkele getrouwen en werken met de administratie, in dit geval de legertop. Naar het kabinet van de minister worden een aantal mensen van het leger gedetacheerd. Daardoor haal je de mening van het leger - in dit geval over de vervanging van de F-16’s - binnen op het kabinet.”

Spanningsveld

“Als je bovendien ziet dat mensen die niet tot het leger behoorden op het kabinet, de adjunct-kabinetschef, naar Lockheed-Martin (de Amerikaanse producent van de F-16 en de mogelijke opvolger F-35) is vertrokken, dan voel je hoe moeilijk het is voor de minister om iedereen nog te vertrouwen. Dat heeft de minister gisteren ook moeten toegeven.”

Vandeput zat voorheen al niet te stevig in het pluche. Als backbencher is hij niet op de sterkste positie terechtgekomen. De Vadder: “Je voelt dat Jan Jambon en Theo Francken op veel krachtiger departementen terecht zijn gekomen. Je krijgt daardoor een beeld van een minister die vanaf het begin tegen de stroom moest oproeien.”

Machteloos en hulpeloos

“Als minister van Ambtenarenzaken, dat zit ook in zijn portefeuille, is zijn plan om een aantal zaken grondig te veranderen niet geslaagd. Na een aantal jaren krijg je dan het beeld dat hij niet de krachtigste minister is, die gisteren door een oppositiepartij met de broek op de enkels is gezet. Je krijgt nu het beeld van een machteloze en hulpeloze minister.”

“Wat kan hij in dit geval nog doen?”, vraagt De Vadder zich hardop af. “Kan hij het dossier van de vervanging van de F-16 nog doorduwen? Moet dat niet opnieuw bekeken worden? En heeft hij nog wel de kracht om als minister te blijven functioneren? Dat maakt je als politicus erg kwetsbaar”, besluit De Vadder.

Beluister hier de volledige analyse van Ivan De Vadder: