Video player inladen ...

Belgische militairen zetten in 2016 voet aan de grond in Syrië

De Belgische militaire geheime dienst ADIV (Algemene Dienst Inlichtingen en Veiligheid) is in 2016 in het noorden van Syrië met Koerdische strijders gaan onderhandelen over mogelijke militaire samenwerking. Minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) heeft publiekelijk altijd gezegd dat er nooit Belgen in Syrië op het terrein zijn geweest. 

Belgen in Noord-Syrië

Onafhankelijke bronnen binnen defensie bevestigen dat er zeker twee geheime missies naar Syrië zijn geweest in 2016. Daarbij was er zeker een hogere officier, een majoor, aanwezig. De missies werd uitgevoerd door ADIV, de militaire geheime dienst die als opdracht heeft om operaties in het buitenland uit te voeren.

Volgens bronnen dicht bij het dossier ging het om “erg korte verkenningsmissies, van een dag of zo”. Dat is echter weinig waarschijnlijk, aangezien het op het terrein bijna onmogelijk is om op 1 dag van aan de grens met Syrië naar de dichtstbijzijnde Syrische stad te rijden.

Waarom wilde België met de Koerden in Syrië samenwerken?

De Belgische militaire dienst was geïnteresseerd om samen te werken met de Koerdische strijders van de YPG in het noordoosten van Syrië.

De YPG voerden op dat moment strijd tegen terreurgroep IS in Syrië en kregen steun van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Bij terreurgroep IS vochten er heel wat Belgische Syriëstrijders. De Koerden in Syrië zouden nuttige informatie kunnen leveren over die Belgen. Ook mochten er Belgen gevangen worden genomen zou het nuttig zijn om er directe bronnen te hebben. Bovendien werden er op dat ogenblik ook Belgische F-16 gevechtsvliegtuigen ingezet boven Syrië in de strijd tegen IS. Mocht een Belgische vliegtuig neerstorten in het noord-oosten van Syrië, dan zijn lokale bronnen erg belangrijk om zo snel mogelijk de piloot te kunnen ontzetten of oppikken.

Mocht een Belgische piloot crashen boven Syrië, dan zijn lokale contacten erg nuttig

Een bron dicht bij het dossier benadrukt dat dit soort missies erg belangrijk zijn voor de veiligheid van ons land. "Geheime diensten moeten achter de schermen veel lijnen open houden, ook al ligt dat politiek soms gevoelig. De geheime dienst is vaak het eerste en laatste contactpunt tussen landen en allerlei organistaties".

Was Minister van Defensie Vandeput op de hoogte?

Minister van Defensie Steven Vandeput heeft publiekelijk altijd gezegd dat er geen "boots on the ground" zouden zijn in Syrië. Dit gaat niet om een grote vechtoperatie, maar om een geheime missie door een kleine groep militairen.

Volgens Minister Vandeput gaat dit niet om "boots on the ground", maar om agenten van de militaire geheime dienst, "en daar kon ik dus vanzelfsprekend geen enkele commentaar op geven", aldus Vandeput.

Het is niet duidelijk of Minister van Defensie Vandeput aanvankelijk op de hoogte is geweest van deze geheime missie. Aangezien het om een geheime missie gaat, kan en mag een minister natuurlijk niet zomaar die informatie publiekelijk meegeven. De vraag is of de missie gerapporteerd is aan het Comité I, dat toeziet op de inlichtingendiensten.

Volgens Minister Vandeput is er wel degelijk correct gehandeld en is er gerapporteerd via het Comité I.  

Minister Vandeput gaf ook meer uitleg in "De ochtend": beluister hier het interview:

Minister van Defensie Steven Vandeput

Bronnen binnen de veiligheidsgemeenschap zeggen dat de toenmalige generaal van de militaire geheime dienst, Eddy Testelmans, het idee heeft voorgesteld maar dat Vandeput liever "niet betrokken raakte bij de missie". Generaal Testelmans zou de verkenningsmissies pas dan na de feitelijke operatie zelf, in cryptische bewoordingen hebben laten goedkeuren via de Nationale Veiligheidsraad. Op die manier was achteraf iedereen politiek ingedekt. In juni 2017 stapte generaal Testelmans op, nadat hij interne spanningen binnen de militaire geheime dienst niet had kunnen ontmijnen.

Eerder raakte al bekend dat ADIV in het geheim gesprekken voerde met de YPG, maar dan in Irak. Dat over de levering van onder meer gevechtskledij en medische verbandkits. Het Comité I stelde nadien vast dat Testelmans toen binnen zijn bevoegdheden is gebleven.

Pittig detail: de huidige topman van de militaire dienst ADIV is ex-luchtmachtgeneraal Claude Vandevoorde. Tot vorig jaar was die kabinetschef van Minister van Defensie Vandeput.

voormalig topgeneraal ADIV Eddy testelmans

VRT NWS heeft erop toegezien voor de publicatie van dit artikel dat de veiligheid van Belgische militairen of lopende geheime operaties niet in het gedrang komen.