ImageGlobe

Laten we afspreken om niet meer te concurreren met steeds lagere belastingen voor bedrijven

Europa wil een rechtvaardige taks op technologiebedrijven - zoals  Google - die nu handig een belasting kunnen ontlopen. Maar hoe doe je dat? Bankeconoom Koen De Leus legt een idee op tafel. "Afspreken op de G-20-top om de neerwaartse belastingevolutie en de belastingontwijking te stoppen, had een schitterend resultaat kunnen zijn." 

labels
Koen De Leus
Koen De Leus is Chief Economist BNP Paribas Fortis. Twitter: @koendeleus. Zijn boek 'De Winnaarseconomie' is uitgegeven bij Lannoo.

Met het Europees voorstel om de technologiebedrijven een omzetbelasting aan te smeren, werd er in het begin van de week hard op tafel geklopt tijdens de G-20-vergadering van de ministers van Financiën in Argentinië. De Amerikanen en Europeanen zijn het roerend oneens over welke richting het uit moet met de vennootschapsbelastingen in het digitaal tijdperk.

Populisten spinnen ondertussen garen bij de steeds lagere vennootschapsbelasting en de toenemende belastingontwijking.

Welk land int die vennootschapsbelasting?

Voor de zomervakantie boekt u via booking.com een hotel in Rome. Weer wat extra belastinginkomsten voor de Italiaanse overheid, denkt u. Dat valt tegen. De hoteleigenaar betaalt een deel van de reservatieprijs aan booking.com. Het digitale boekingsbedrijf heeft haar digitale residentie echter gevestigd in Nederland. Belastinginkomsten op de boeking ziet Italië, en alle andere Europese landen buiten Nederland, aan zijn neus voorbijgaan.

Of neem Amazon in Frankrijk. De online moloch bereikte begin dit jaar een belastingdeal met Frankrijk voor de periode 2006-2010. Amazon leverde er diensten maar betaalde belastingen op zijn Franse, en Europese, inkomsten in het lagebelastingparadijs Luxemburg. Sinds augustus 2015 heeft het nu voor zijn Franse operaties een Franse dochter opgericht, via welke het belastingen zal betalen op de Franse winsten. Met Italië sloot het een gelijkaardige deal af.

Digitale residentie

Belasting wordt betaald in het land waar de toegevoegde waarde wordt gecreëerd, niet waar het goed of de dienst wordt verkocht. Vooral – maar niet uitsluitend – technologiebedrijven zijn meester in het versluizen van de plaats van waardecreatie richting landen met het laagste belastingtarief.

Fysieke aanwezigheid is irrelevant in een wereld beheerst door data. De bepaling van de digitale residentie is moeilijk. In een rondvraag door de Europese Commissie stellen twee op de drie bedrijven dat de internationale belastingregels aangepast moeten worden. Voor vier op de vijf bedrijven gebeurt dat liefst zo snel mogelijk.

Vooral technologiebedrijven zijn meester in het versluizen van de plaats van waardecreatie richting landen met het laagste belastingtarief.

Traditionele bedrijven betalen volgens de Commissie een effectieve belastingvoet van 23,3 procent in de EU. Digitale bedrijven, die vaak over de grenzen heen actief zijn, betalen gemiddeld 9,5 procent winstbelasting. De meeste Europese landen willen een oplossing, want zij zien heel wat inkomsten aan hun neus voorbijgaan. Snelle actie is nodig om te vermijden dat landen unilateraal maatregelen opleggen.

Omzetbelasting

Daarom stelde de Europese Commissie vorige week voor de digitale reuzen een digitale omzetbelasting aan te smeren van 1 à 5 procent. Belasting op omzet gaat volledig in tegen de internationale consensus dat bedrijven op hun winsten belast moeten worden.

Het onorthodoxe plan illustreert de enorme frustratie van landen zoals Frankrijk, Duitsland, het VK en tal van zuiderse landen. “Vanuit politiek oogpunt staat de hogedrukpan op een hete plaat”, omschreef de Estse minister van Financiën de gemoedstoestand tijdens een recent event van denktank Bruegel.

Een belasting op omzet is de juiste oplossing niet. We hebben trouwens al zo’n belasting, genaamd btw. De Europese landen spelen het hard om internationaal een oplossing uit de brand te slepen. De G-20 is daarvoor het ideale platform. De Amerikaanse minister van Financiën Mnuchin reageerde scherp: “De VS is sterk gekant tegen voorstellen van eender welk land om specifiek digitale bedrijven in het vizier te nemen.” Hij voegde er nog aan toe dat hij “internationale samenwerking steunt om de bredere belasting­uitdagingen voortvloeiend uit de moderne economie aan te pakken en om het internationaal belastingsysteem een duurzamer fundament te bezorgen.”

Een belasting op omzet is de juiste oplossing niet. We hebben trouwens al zo’n belasting, genaamd btw.

Echt duurzaam zou zijn dat de belasting geheven wordt waar de goederen of diensten verkocht worden in plaats van gecreëerd. Zo’n radicale omvorming van het huidige belastingsysteem is echter zeer onwaarschijnlijk.

Streven naar een gemeenschappelijk geconsolideerde belastingbasis voor vennootschappen zou al een stap in de goede richting zijn. Ook dat is een Europees initiatief. In theorie zorgt dit er dan voor dat belastingen eerlijker kunnen worden geïnd in functie van waar de omzet is gerealiseerd.

De belastingvoet bepaalt het land nog altijd autonoom, maar ieder krijgt dan wel zijn rechtmatig deel van de koek. Ook de OESO, de denktank van de groep van rijke landen, ziet er wel heil in. Belastingontwijking leidt tot concurrentie­vervalsing tussen de verschillende bedrijven.

‘Race to the bottom’

Een ander probleem waarmee de huidige vennootschapsbelasting kampt, is de constant dalende trend. De Financial Times berekende een daling van de gerapporteerde effectieve belastingvoet van de 10 grootste bedrijven wereldwijd in 10 verschillende sectoren van 34% naar 24% van 2000 tot 2016.

Cijfers van consultant KPMG tonen dan weer dat sinds 2008 de bedrijfs­belastingen globaal 5 procent lager gingen tegenover een stijging met 6 procent van de personenbelasting. Schitterend voor bedrijfseigenaars, pech voor werknemers. De ongelijkheid neemt toe.

Als individueel land kan men zich niet onttrekken uit deze neerwaartse spiraal van alsmaar lagere belastingvoeten. De beslissing van de Belgische regering om ook onze vennootschapsbelasting te drukken, was dan ook de juiste. De daling van de Amerikaanse belastingvoet door de Trump-administratie riskeert de globale belastingconcurrentie nog meer aan te wakkeren.

Schitterend voor bedrijfseigenaars, pech voor werknemers. De ongelijkheid neemt toe.

Afspreken op de G-20-top om de neerwaartse belastingevolutie en de belastingontwijking te stoppen, had een schitterend resultaat kunnen zijn. De reputatie van deze praatbarak is echter alles behalve bemoedigend.

Ongelijkheid en frustratie zullen waarschijnlijk verder oplopen tot een limiet is bereikt. Slagen regeringen gevormd door traditionele partijen er niet in de trend te keren, dan zullen de populisten het uiteindelijk doen. Dat is de pijnlijke les die het verleden ons heeft geleerd.

---

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen, publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.