90 jaar en gezond oud? Dat heeft u te danken aan uw moeder

Nederlandse onderzoekers hebben vastgesteld dat een extreem lang leven én gezond oud worden vooral te danken is aan een moeder die extreem lang leefde. De leeftijd van de vader blijkt van minder groot belang te zijn, in tegenstelling tot wat ze hadden verwacht.

Wetenschappers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) volgden jarenlang 421 families van wie meerdere leden ouder geworden zijn dan 90 jaar: "extreem langlevenden". In totaal waren er 944 extreem langlevende mannen en vrouwen. Met hen bleek iets bijzonders aan de hand. Ze leefden langer dan mensen uit hun eigen geboortejaar, ze kregen pas later te maken met ouderdomsziektes en ook hun ouders, broers en zussen leefden langer dan mensen uit hun respectieve geboortejaar.

Promovendus Niels van den Berg onderzocht wat het was dat instond voor die langere en gezondere levensduur in die families. Hij ontdekte dat dat doorgegeven werd door extreem langlevende moeders, en niet extreem langlevende vaders. "Kinderen van een langlevende moeder en een niet-langlevende vader leven langer dan kinderen van een langlevende vader en een niet-langlevende moeder, of twee niet-langlevende ouders. Dit geldt overigens alleen voor families van wie de moeder tot de bovenste 1 procent langstlevenden van haar geboortejaar behoort”, zegt Van den Berg.

De onderzoekers hadden verwacht dat ook de leeftijd van de vader een rol zou spelen, maar dat blijkt dus niet het geval te zijn. Ook merkten ze op dat het voordeel niet pas later begint, maar dat langlevenden al vanaf hun geboorte een grotere overlevingskans hebben, in vergelijking met mensen uit hun geboortejaar.

Mitochondriaal DNA

Dat de moeder "een lang leven" doorgeeft, sluit voor de onderzoekers aan bij het al bestaande idee dat de aanleg daarvoor vastligt in wat heet het "mitochondriaal DNA". Dat DNA krijgt een kind alleen van de moeder, en niet, zoals het andere DNA, van moeder én vader.

Een andere verklaring kan zijn dat langlevende moeders eind 19e eeuw een gezonder lichaam hadden en dus grotere en gezondere kinderen kregen dan niet-langlevende moeders. "We hadden verwacht dat de rijkdom van de langlevende vader in deze historische periode ook invloed zou hebben, maar het lijkt er dus op dat de fysiologie van de moeder veel belangrijker is bij extreme langlevendheid”, zegt hoogleraar Moleculaire Epidemiologie Eline Slagboom.

Welke genen zijn verantwoordelijk?

Volgens de wetenschappers zijn hun bevindingen een nieuwe stap in de richting van de heilige graal van verouderingsonderzoek: ontdekken welke genen precies verantwoordelijk zijn voor een lang leven. "We weten nu nog preciezer wier genen we in kaart moeten brengen om uit te vinden hoe het komt dat mensen extreem oud, maar ook vooral gezond oud worden", zegt Slagboom.

"De levensduur in de algemene bevolking is nauwelijks erfelijk, dus ons onderzoek bevestigt dat je alleen met de zeldzame families die al twee eeuwen langer leven dan gewone stervelingen kans maakt iets te vinden."

Meer lezen?