Video player inladen ...

Had kabinet-Vandeput al in 2015 een duidelijke voorkeur voor de F-35 als opvolger van de F-16?

Het kabinet van minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) had in 2015 al een duidelijke voorkeur voor de F-35 als opvolger van de F-16. Dat moet blijken uit een intern werkdocument dat zowel De Standaard als VRT NWS kon inkijken. Oppositiepartij SP.A wil dat de audit die nu wordt uitgevoerd wordt uitgebreid naar het hele kabinet. 

Even terug naar maart 2015. Minister Vandeput werkt op dat moment aan een Strategische Visie die de krijtlijnen uitzet voor Defensie tot 2030 en meteen ook de grote investeringsdossiers bekijkt. Zijn kabinet maakt de voorbereidingen en stelt een werkdocument op dat moet uitmonden in de politieke onderhandelingen later. 

35 pagina's telt het bewuste document, waaruit een duidelijke voorkeur blijkt voor de nieuwe gevechtsvliegtuigen. "België wenst als gastland van de NAVO  een blijvende en betrouwbare partner te zijn en wil deelnemen aan de nucleaire capaciteit van de NAVO", zo staat erin te lezen. "Dat kan enkel via vliegtuigen van de vijfde generatie."

Vierde of vijfde generatie

En net om die "vijfde generatie" draait het hier. De huidige F-16's worden beschouwd als gevechtsvliegtuigen van de vierde generatie. De vijfde generatie staat vooral bekend door de stealth-eigenschappen, waardoor de toestellen minder zichtbaar zijn voor vijandelijke radars. Ze kunnen ook in een beveiligd netwerk snel informatie delen en ontvangen. 

In de praktijk zijn er momenteel maar twee Westerse toestellen die tot de "vijfde generatie" behoren: de F-35 en zijn grotere broer F-22 Raptor. Alleen verkoopt Amerika die laatste niet aan het buitenland. En dus blijft enkel de F-35 over als Defensie kiest voor een toestel van de "vijfde generatie". 

Er wordt geopteerd om het huidige ambitieniveau verder te zetten met een vijfde generatietoestel

"Aangezien alle opdrachten die een vierde generatietoestel - zoals de F-16 - ook door een vijfde generatie kan worden uitgevoerd, wordt geopteerd het huidige ambitieniveau verder te zetten met een vijfde generatietoestel", zo staat nog te lezen in het document, dat nog benadrukt dat de vervanging er het best zo snel mogelijk komt. 

De tekst werd opgesteld door de huidige kabinetschef van Vandeput en is de sleutelfiguur binnen het kabinet. De man heeft een achtergrond bij de marine en heeft dus geen banden met de Luchtmachttop. Hoewel de term "vijfde generatie" uiteindelijk verdween in de finale teksten, is het duidelijk in welke richting er toen werd gedacht. 

SP.A wil audit bij kabinet

"Men deed alsof iedereen zich kandidaat kon stellen om de opvolger van de F-16 te leveren, maar het is duidelijk dat dat een schijnoperatie was", zegt Kamerlid Dirk Van der Maelen van oppositiepartij SP.A in "De ochtend" op Radio 1. "Experten zeiden al van in het begin dat de offerte op maat geschreven is. Drie bedrijven zijn ook uit de procedure gestapt omdat ze merkten dat ze geen kans maakten."

De SP.A vraagt dat de audit die de werking van de top van Defensie onder de loep zal nemen, wordt uitgebreid naar het hele kabinet. "De premier moet een einde maken aan deze procedure. Ze is gemanipuleerd door de legertop en de minister om ervoor te zorgen dat we de duurste vliegtuigen aankopen. Alle opties moeten weer op tafel komen."

Onder vuur

De aankoop van nieuwe gevechtsvliegtuigen ligt al even onder vuur. Begin vorige week dook een document op waaruit bleek dat de F-16's langer kunnen blijven vliegen dan tot nog toe gezegd. Defensie was daarvan op de hoogte, maar minister Vandeput werd niet ingelicht.