Video player inladen ...

Spotify naar de beurs: is de streamingreus stilaan "too big to fail"?

"De laatste wanhopige scheet van een stervend kadaver" werd muziekstreamingbedrijf Spotify ooit smalend genoemd. Maar intussen heeft streaming de muziekindustrie op wonderbaarlijke wijze doen heropleven en trekt Spotify naar de beurs. Welke impact zal die beursgang hebben op het bedrijf en dus ook op de muziekindustrie? Is het bedrijf intussen te belangrijk geworden om nog te mogen falen?

1. De zoveelste beursgang, waarom zou ik me dat aantrekken?

Omdat dit over Spotify gaat. Het Zweedse bedrijf heeft muziekstreaming zo populair gemaakt, dat het de muziekindustrie uit het slop aan het trekken is. Tegen betaling - of gratis als je de reclame erbij neemt - kunnen gebruikers nu onbeperkt putten uit een gigantische muziekbibliotheek op het internet. 

Eigenlijk zegt deze grafiek genoeg:

Wat een verschil met 1999 toen Napster, een online dienst waarmee je gratis mp3-muziekbestanden kon uitwisselen, de muziekbonzen een collectieve indigestie bezorgde. De tsunami van illegale downloadsites en programmaatjes die daarop volgde, vaagde een groot deel van de omzet weg. In de 15 jaar na de oprichting van Napster verloor de muziekindustrie een kleine 10 miljard dollar aan inkomsten.

Maar het groene deel van de grafiek toont het mooi: intussen doken er gestaag betalende alternatieven op, met Spotify op kop. Niet dat iedereen in de muziekbusiness stond te juichen. Radiohead-frontman Thom Yorke noemde Spotify in 2013 nog "de laatste wanhopige scheet van een stervend kadaver". En er blijven heel wat controverses over hoeveel royalties Spotify al dan niet uitbetaalt aan de artiesten en platenlabels.

Er blijven heel wat controverses over hoeveel royalties Spotify al dan niet uitbetaalt aan de artiesten en platenlabels

Maar sinds 2015 brengt muziek op digitale dragers - voornamelijk streaming dus - meer op dan muziek op cd of lp. Sinds vorig jaar staat "digitaal" zelfs voor meer dan de helft van de omzet van de wereldwijde muziekindustrie. Een omzet die wonder boven wonder stilaan weer in stijgende lijn gaat. 

71 miljoen betalende abonnees telt Spotify nu, tien jaar na zijn lancering in Europa en 7 jaar na de Amerikaanse landing, en 170 miljoen actieve gebruikers (gratis en betalende). De waarde van het bedrijf wordt intussen geschat op zowat 20 tot 40 (!) miljard dollar. In navolging van Spotify zijn er tal van andere spelers op muziekstreaming tegen betaling gesprongen, niet in het minst Apple met Apple Music, dat de voorbije jaren ook sterk gegroeid is. 

Een beursgang is voor Spotify de volgende stap in de groei, maar het is ook steevast een risicovol moment voor een bedrijf. En gezien de impact van Spotify op het prille herstel van de muziekindustrie is deze nieuwe stap ook risicovol voor die hele sector. Des te meer omdat Spotify niet kiest voor klassieke beursgang, maar wel voor een nogal ongebruikelijke 'direct listing'.

2. Ho, wacht even, 'direct listing'? Wat is dat?

Normaal gaat een bedrijf naar de beurs om extra geld op te halen of om van eigenaar te veranderen. Daarvoor creëren ze dan nieuwe aandelen die externen kunnen kopen. Doorgaans schakelen bedrijven voor dat hele proces een begeleidende investeringsbank in. Die moet dan de interesse in de nieuwe aandelen gaan aftoetsen bij de institutionele beleggers, zodat een introductieprijs kan worden vastgelegd. 

Maar Spotify pakt het anders aan. Zo gaat het bedrijf geen extra kapitaal ophalen - dus geen nieuwe aandelen uitgeven - maar geeft het bestaande aandeelhouders gewoon de kans om hun aandelen via de beurs te verkopen. Beschouw het als een soort van wederdienst tegenover vroege investeerders in het bedrijf.

Dat alles verloopt via een vereenvoudigde procedure, de direct listing. Daarmee bespaart Spotify wat in de kosten van zo'n beursgang. "Alsof je zegt: ik heb het coolste huis van de wijk", zo omschrijft Stanford-professor George G.C. Parker het bij NPR. "Iedereen wil het kopen, dus waarom zou ik een deel aan de makelaar geven?" 

Spotify vertrouwt er met andere woorden op dat beleggers hun business wel begrijpen en er de waarde van inzien. Maar het is ook een risicovolle procedure, want bij een direct listing is de waarde van het aandeel nog onduidelijk en kan het dus een pak forser op en neer gaan.  

3. Oei, komt het dan wel goed met die beursgang?

De sfeer die rond Spotify hangt, is momenteel in elk geval best positief. Het hangt er vooral van af wat de beleggers van Spotify verwachten. Want een bedrijf dat naar de beurs gaat, stelt zich nu eenmaal open voor de kortetermijnnukken van de nieuwe investeerders die het aantrekt. Willen die een bedrijf dat in een eerste fase vooral groeit, rode cijfers of niet? Of toch vooral winst? 

Als het aan Spotify zelf ligt, zet het de komende maanden en jaren nog volop in op groei. Dat potentieel is er wel degelijk. Spotify bereikt nu nog maar gemiddeld 13 procent van de smartphonegebruikers in de 61 landen waarin het aanwezig is. Met voordelige formules probeert het bedrijf dat aandeel te vergroten en dus de omzet te verhogen. Daarnaast zijn er nog heel wat landen waarin de streamingdienst nog niet actief is. 

En toch.

Terwijl het bedrijf groeit, zal het beleggers óók moeten kunnen tonen hoe het uiteindelijk rendabel zal kunnen worden. Want dat is vandaag nog lang niet geval. De omzet barst dan wel elk jaar uit zijn voegen, hetzelfde gebeurt met de verliezen. In 2017 liep het nettoverlies al op tot bijna 1,4 miljard (!) dollar.

4. Spotify rendabel? Hoe dan?

Eigenlijk is de hamvraag: kan Spotify überhaupt rendabel worden? Het bedrijf zit namelijk in de nogal moeilijke situatie dat het van elke cent die het verdient ongeveer 70 procent aan de rechtenhouders - de platenlabels en muzikanten - moet uitbetalen. Lees: hoe hoger de inkomsten, hoe hoger de uitgaven automatisch zijn.

Tenzij het bedrijf natuurlijk een manier vindt om enerzijds de inkomsten te verhogen en anderzijds de uitgaven te verlagen. Daarvoor zou het op termijn volop zijn schaal kunnen proberen uit te spelen, zo schreef economiestudent Matthias De Rouck aan de UGent vorig jaar in zijn bekroonde thesis over die vraag. 

Spotify kan omzetgewijs ook zo incontournable worden dat het nog strenger gaat onderhandelen met de muziekindustrie. "Jullie verdienen geld dankzij ons, dan mogen wij ook wat van jullie eisen", luidt die redenering dan. Al is dat een bijzonder wankel evenwicht: wat kan je nog afknijpen van de al krappe som die je uitbetaalt aan de mensen die net de bron van je inkomsten genereren: de muziek? En vanaf welk niveau jaag je een groot label of een beroemde artiest naar een concurrerende dienst? 

5. En wat als dat niet lukt?

Door de impact die Spotify heeft op het herstel van de muziekindustrie wordt het bedrijf al eens "too big to fail", te groot om te falen, genoemd. Een schromelijke mislukking op de beurs zou bijvoorbeeld wel wat investeerders kunnen afschrikken die nu eindelijk weer wat brood begonnen te zien in de lange tijd bloedende muziekbusiness.

Bovendien zijn er andere kapers op de kust. "Het is niet ondenkbaar dat streamingdiensten eigenlijk nooit winstgevend kunnen worden", zo schreef ook Matthias De Rouck in zijn thesis. Dan kom je tot een scenario waarin enkel grote techbedrijven een streamingdienst in leven kunnen houden, puur als een soort marketinginstrument, een makkelijke toegang tot een breed consumentenpubliek. 

Het is maar zeer de vraag of een scenario waarin enkel de grote techmogols controle hebben over de muziekmarkt goed nieuws zou zijn voor muzikanten en platenlabels

Dan spreken we over een overname door een reus als Apple, Google, Amazon of Facebook. Of het Chinese Tencent misschien? Het concern achter de Chinese Whatsapp 'WeChat' heeft nu al een aanzienlijk aandeel in Spotify via zijn streamingdochter Tencent Music Entertainment Group. Volgens sommige bronnen zouden de Chinezen vorig jaar al eens gepolst hebben of een overname van Spotify aan de orde was.

Een overname van Spotify zou een heuse consolidatie van de streamingmarkt in gang kunnen zetten, waardoor er nauwelijks onafhankelijke spelers van formaat overblijven. Het is maar zeer de vraag of een scenario waarin enkel de grote techmogols controle hebben over de muziekmarkt goed nieuws zou zijn voor muzikanten en platenlabels. 

VIDEO: Van 2006 tot 2018, de steile opgang van Spotify

Video player inladen ...