Waarom de relatie tussen Liesbeth Homans en Tom Meeuws wel degelijk politiek relevant kan zijn

"'Als privézaken geen aantoonbare politieke gevolgen hebben, is dat volstrekt irrelevant.' De heftigheid waarmee VRT-journalist Marc Van de Looverbosch en met hem vele anderen, de afgesprongen relatie tussen Liesbeth Homans (N-VA) en Tom Meeuws (SP.A) irrelevant vinden, verwondert mij." Koen Cornil, lector aan de opleiding Journalistiek aan de AP Hogeschool, is van mening dat dit net wel relevant kan zijn. 

labels
Koen Cornil
Koen Cornil is lector Wetgeving en Deontologie aan de opleiding Journalistiek, AP Hogeschool Antwerpen

Versta me niet verkeerd, ik huiver ook van Britse toestanden waarbij een bepaald soort pers liefst smeuïge verhalen uitspit om de verkoopcijfers op te krikken. Ik ben eveneens fan van de gevleugelde woorden van voormalig Frans president Mitterrand 'Et alors' die het nieuws van zijn buitenechtelijke dochter als irrelevant parkeerde.

Van de Looverbosch verwees naar die woorden in zijn analyse op de radio. Hoewel we intussen weten uit een reconstructie uit 2013 van Walter Pauli, diezelfde journalist die nu de affaire tussen Meeuws en Homans uitbracht, dat het 'Et alors' -verhaal zorgvuldig geënsceneerd is en eerder gebaseerd op een mythe, het maakt de boodschap niet minder sterk. Inderdaad moeten privézaken gescheiden worden van de feiten die er wel toe doen. Het verhaal van Mazarine was bovendien oud nieuws.

Ik denk dat elke Wetstraatjournalist verhalen kent over gezagsdragers waarbij na een auto-ongeval eerst discreet een maîtresse buiten beeld diende gebracht vooraleer de hulpdiensten konden verwittigd worden. Dergelijke verhalen worden gretig uitgewisseld aan de koffieautomaat, maar blijven off the record. Terecht.

In mijn lessen 'wetgeving en deontologie' aan studenten journalistiek geef ik ook telkens het voorbeeld van hoe het leven van die andere president François, mijnheer Hollande, overhoop werd gehaald toen zijn relatie met Julie Gayet bekend raakte. Om nog maar te zwijgen over dat van mevrouw Trierweiler. Het was evenwel Gayet die een klacht indiende bij de rechtbank en gelijk kreeg, wat haar een schadevergoeding opleverde.

Het recht op privacy zegevierde hier boven het recht op informatie, waar het blad Closer zich op beriep om het non-nieuws uit te brengen. Het artikel zou "de terechte vraag hebben gesteld of de president bij zijn nachtelijke escapades wel voldoende bescherming genoot", maar in die argumentatie ging de rechter dus niet mee. Meer nog, het feit dat Closer met een extra uitgave haar oplage kon verdubbelen, maakte de argumentatie van het blad niet meteen geloofwaardiger.

Dan is deze case toch enigszins genuanceerder. Ik wil de heer Pauli en Knack niet verdenken van verkoopsargumenten om dit nieuws naar buiten te brengen. Of ben ik dan de enige die zich vragen stelde bij de buitengewone heftigheid en ook de toevallige timing waarmee het nieuws rond Tom Meeuws telkens naar buiten werd gebracht? De feiten op zich worden ook niet betwist. Check en dubbelcheck je bronnen, maar blijkbaar betwist niemand het feit dat Walter Pauli goed was ingelicht. Aantoonbaar en bewezen mag dan de relatie zijn, de politieke gevolgen zijn dat vooralsnog niet, maar ze zijn zeker wel mogelijk.

Liesbeth Homans betreurt in haar reactie "dat een journalist elementen uit mijn privéleven van bijna vier jaar geleden vermengt met een lopende politieke discussie”, maar die vier jaar vind ik nu juist helemaal niet lang. Vele echtscheidingen hebben meer tijd nodig om verwerkt te worden. Gekwetste ex-partners, zeker na een affaire, zijn tot veel in staat. En de omgeving van gekwetste partners mogelijk nog meer.

Dit is niet bewezen neen, maar er is blijkbaar wel een bron binnen N-VA die dit beweert. Plausibel toch? Mazarine was al volwassen toen het nieuws van haar bestaan uitlekte, oud nieuws. Homans en Meeuws braken pas in 2015 met elkaar. Dat een heftige liefdesbreuk een verklaring kan zijn voor irrationeel gedrag is voor mij relevant ja, ook binnen de politiek, vooral in de politiek.

Dat een heftige liefdesbreuk een verklaring kan zijn voor irrationeel gedrag is voor mij relevant ja, ook binnen de politiek, vooral in de politiek.

Journalisten hebben als taak om inzicht te brengen in de samenleving, om de waarheid te onthullen. Wie wil begrijpen wat de beweegredenen van iemand zijn, vindt die vaak in de persoonlijke levenssfeer. Kan je het verhaal van Lance Armstrong begrijpen zonder de teelbalkanker? Ook privé lijkt me, maar als het om een liefdesrelatie gaat, zou dat plots niet meer vermeld mogen worden? De Fransen hebben anders een mooie uitdrukking die gebezigd wordt als een man in problemen komt: "Cherchez la femme".

Relevant? Volgens mij wel, niets menselijks is onze politici vreemd. De definitie van revanchisme is overigens "het koesteren van wraakgevoelens als politiek uitgangspunt". Bewezen is het niet, neen, maar als het door betrokkenen als verklarend feit naar voor wordt geschoven, dan is het de plicht van de journalist om dat inzicht met zijn lezers te delen.

Relevant? Volgens mij wel, niets menselijks is onze politici vreemd

Ik moet bij dit alles denken aan een examenvraag die ik mijn studenten in het verleden voorlegde. Ik schetste daarbij een (fictieve) situatie waarbij ze als journalist een politicus spotten op restaurant met een voor hen onbekend persoon die duidelijk meer is dan een toevallige zakenrelatie. Ik gaf hen dan een viertal mogelijkheden hoe ze kunnen handelen, variërend van "niets, want ik gun die mensen hun privacy" tot "ik neem een foto en verkoop die aan een roddelblad", waarbij dat laatste uiteraard deontologisch absoluut ontoelaatbaar is.

Het is een fictief gegeven en multiple choice geeft nooit alle nuances weer. Maar ik wil mijn studenten toch ook niet aanzetten om niets te doen - het blijven journalisten. Het enige juiste antwoord, uit de aangeboden opties, is hier mijns inziens: je neemt discreet een foto voor jezelf, niet om te publiceren, maar om eventueel achteraf te kunnen achterhalen wie de partner in kwestie was en om misschien ooit boven te halen als dit wel relevant zou blijken te zijn. Ik heb begrepen van Walter Pauli dat hij meende dat dit moment gekomen was.

"Misschien denken studenten na deze onverkwikkelijke affaire wat minder clichématig"

Pour la petite histoire (we zijn nu toch al zoveel naar de Fransen aan het verwijzen): hoewel ik mijn fictieve casus genderneutraal formuleer, ging de overgrote meerderheid van de studenten ervan uit dat de politicus een man was en de partner in kwestie een vrouw.

Misschien dat na deze onverkwikkelijke affaire, Tom Meeuws was in 2013 nog een nobele onbekende, de studenten ook eens wat minder clichématig uit de hoek komen. Met een vrouwelijke politicus en een mannelijke of LGBT tafelgezel. Niet om het van de daken te schreeuwen en vooral ook niet om privacyregels te schenden, maar om het met gepaste terughoudendheid uit te brengen als het politiek relevant blijkt te zijn.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.