Laurie Dieffembacq

Theo Francken over het "migratiedilemma": "Dan kom je 's avonds thuis, kijk je in de spiegel en kom je jezelf tegen"

Met zijn bevoegdheid Asiel en Migratie staat staatssecretaris Theo Francken (N-VA) vaak in het middelpunt van de politieke en maatschappelijke discussie. Maar over zijn emoties en persoonlijke leven laat Francken zich zelden uit. Tijdens een gesprek in "De rotonde" op Radio 2 zijn die twee aspecten toch samengevloeid. Wij vatten voor u het gesprek samen in vier thema's. 

De opvoeding: "Veel discipline, maar ook veel warmte"

Een gezin met veel aandacht voor discipline, maar ook met veel warmte en liefde.  Zo omschrijft Theo Francken de omgeving waar hij samen met zijn oudere zus en jongere broer is opgegroeid. Bepaalde momenten van "gezinsgenot" hebben Francken diepe wortels meegegeven. "Wij woonden recht tegenover de school en kwamen 's middags allemaal samen thuis om te eten. Dat zijn dingen die ik koester. Dat vormt je als mens en dat is ook wat ik nu belangrijk vind. Ik probeer veel tijd in mijn gezin te steken. Dat is natuurlijk bijzonder moeilijk combineerbaar als je zo'n topfunctie hebt. Maar in het weekend heb ik geen hobby's, dan ben ik gewoon thuis en heb ik vaak dingen in te halen van in de week."

Een intellectueel gezin ook: zijn vader studeerde geneeskunde aan de universiteit, zijn moeder geschiedenis.  "De actualiteit werd heel fel gevolgd bij ons thuis, abonnement op De Standaard en Knack. De eerste keer dat ik in de studio van "De zevende dag" zat, zal ik nooit vergeten. Ik was enorm nerveus. Dat was voor mij een iconisch moment, want ik was daarmee opgegroeid. Elke zondag na de mis keken we met het gezin naar dat programma en praatten we over de thema's. Ik was dus enorm onder de indruk die eerste keer. Niet alleen omdat ik naar een publiek debat moest, maar ook gewoon "He, kijk mij hier. Ik zit hier nu gewoon zelf in die studio"

Nu is Theo Francken zelf vader van twee kinderen. En dat heeft van hem een beter politicus gemaakt, zegt hij zelf. "Het hebben van kinderen maakt je minder zelfzuchtig en egoïstisch. Toen ik in 2006 op campagne ging in Lubbeek, belde ik aan bij een oud vrouwtje. Ze vroeg me of ik kinderen had. "Neen", antwoordde ik. "Dan zal ik niet stemmen op jou", zei ze. "Als je geen kinderen hebt, dan weet je niet hoe het leven in mekaar zit." Ik ben dat nooit vergeten. Door het hebben van kinderen ben je inderdaad heel bewust bezig met de volgende generatie. En dat is de essentie van mijn maatschappelijke opdracht."

(lees verder onder foto)

Theo Francken, de pedagoog

In het middelbaar koos Theo Francken er zelf voor om op internaat te gaan in het strenge Montfortcollege in Rotselaar. "Ik heb altijd heel hard de drang gehad om zelfstandig te zijn, van jongs af aan. Ik zie dat ook bij mijn eigen kinderen, dat zit in onze genen." Het strenge internaat heeft de staatssecretaris naar eigen zeggen gevormd tot wie hij is. "Als je als kind van twaalf jaar om 6.45 uur wordt gewekt door een heel luide bel en je slaapt in chambrettes met heel weinig privacy...dan zorgt dat ervoor dat je tegen een slag kunt. Daarom ben ik ook zo ver geraakt."

Voor zijn hogere studies koos Francken voor pedagogie.  In tegenstelling tot zijn middelbaar onderwijs met de "montfort-boys", maakte Francken aan de universiteitsfaculteit niet al te veel vrienden.  "Iedereen was daar links en progressief, ik was daar de absolute uitzondering op de regel. Ik denk dat veel van mijn medestudenten nog altijd niet durven zeggen dat ze met mij in het jaar zaten. Ik ging constant de confrontatie aan. Ik heb er alleen mijn vrouw aan overgehouden en dat is voor mij meer dan genoeg."

Twee pedagogen ten huize Francken dus. Dan komen we algauw bij de grote droom van Theo Francken: een eigen "elite"-school oprichten. En als het over zijn passie gaat, wordt Francken snel feller. "In dit sociaaldemocratische paradigma dat de hele samenleving controleert, is het woord elite verwerpelijk. Dan gaat de rebel in mij het zeker blijven herhalen. Er is ook een misverstand ontstaan: ik wil absoluut geen school voor alleen maar kindjes van de rijken. ik wil een eliteschool aan de uitstroom, niet aan de instroom. Ik zeg niet dat dat nu niet gebeurt in Vlaanderen. Ik sla geen enkele leerkracht in zijn gezicht. "

In het sociaaldemocratische paradigma is het woord "elite" verwerpelijk. Dan gaat de rebel in mij het zeker blijven herhalen.

De keuze voor de N-VA: "Een keuze voor het leven"

Zijn liefde voor de Vlaamse Beweging heeft N-VA'er Theo Francken ontwikkeld tijdens de laatste jaren van het middelbaar, nota bene onder meer door huidig SP.A-fractieleider Joris Vandenbroucke. "Een socialist alstublieft! Hij was toen mijn KSA-leider en was daar nogal fel mee bezig. Hij is toen ook bij de jongeren van de Volksunie gegaan. Zo is dat wat gegroeid."

Francken zelf koos bij het uiteenvallen van de Volksunie voor de N-VA. Een heel bewuste keuze. "Het was toen een bizarre periode in de politiek met paars-groen. Het kon allemaal niet op; het moest allemaal leuk zijn met politici in spelprogramma's. Het moest vooral niet over de inhoud gaan. Ik had daar een rothekel aan. Vandaar dat het verhaal van de vlotte ernst mij aansprak en het ongecomplexeerd uitkomen voor wie je bent. De keuze voor de N-VA is er een voor het leven, wat er ook gebeurt, of we nu  3 of 30 procent halen. Dat is een deel van mijn DNA."

Theo Francken ziet overigens dat de tijdsgeest een stuk veranderd is. "Heel veel kiezers vinden ernst en inhoud opnieuw belangrijker dan het leuk en tof zijn. Ikzelf doe ook nooit mee aan spelprogramma's en Dag Allemaal-toestanden. Ik geef geen waardeoordeel over de politici die dat wel doen. Maar ik doe het niet. En ik heb bewezen dat je de populairste politicus kan zijn zonder al die spielerei. Ik vind dat echt een overwinning."

Ik heb bewezen dat je de populairste politicus kan zijn zonder al die spielerei. Ik vind dat echt een overwinning.

Asiel en Migratie: "Een moeilijk, maar een heel schoon departement"

Staatssecretaris Francken beseft ook wel dat die populariteit voor een belangrijk stuk te maken heeft met zijn portefeuille: Asiel en Migratie. "Een moeilijk, maar een heel schoon departement", noemt hij het. Het emotionele aspect heeft Francken bij de aanvaarding van zijn portefeuille naar eigen zeggen onderschat.  "Het evenwicht tussen ratio en emotie,  da's het migratiedilemma en dat houdt me soms uit mijn slaap", aldus Theo Francken.

"De pursuit of happiness is waarschijnlijk het mooiste artikel uit de Amerikaanse grondwet. Het recht om als papa je zoon op de arm te nemen, je valies te pakken en elders een nieuw leven te proberen. Of je nu een echte migrant, een economische migrant of een illegaal bent. Dat maakt allemaal niets uit. Vanuit individueel ethisch oogpunt heeft die papa gelijk en ik zou waarschijnlijk juist hetzelfde doen. Maar ik ben verkozen om het algemeen belang te zien en wij kunnen niet iedereen aanvaarden."

Francken herinnert zich zo nog het verhaal van de toen 16-jarige Djellza, een meisje uit Kosovo dat als pasgeborene met haar gezin in België aankwam en die samen met haar familie in 2016 het bevel kreeg om het land te verlaten. "Haar drie broers kwamen steeds meer in aanraking met de politie, maar zij is een engel. Ze schreef toen een brief naar mij: "Waarom stuur je mij terug? Ik ken daar niemand, ik spreek de taal niet. Wat heb ik misdaan?" Dan kom je 's avonds thuis, kijk je in de spiegel en kom je jezelf tegen. Dan vraag je jezelf af: "Daarvoor doe ik het niet hé, Theo? Ik doe dit niet om Djellza terug te sturen. Mensen die dat denken, kennen niets van mij, niets." Het Kosovaarse meisje mocht uiteindelijk in ons land blijven, haar ouders en broers zijn teruggestuurd. "Maar zo zijn er veel moeilijke dossiers. Die emotionele factor heb ik wel onderschat, dat geef ik toe."

Beluister het volledige gesprek met Theo Francken in "De rotonde":