Video player inladen ...

Oud-dictator Efraín Rios Montt van Guatemala overleden

In het Centraal-Amerikaanse land Guatemala is oud-dictator Efraín Rios Montt overleden. Hij was 91 jaar. Volgens zijn advocaat is hij overleden na een hartaanval. Rios Montt regeerde Guatemala met ijzeren vuist in de jaren 80 en wordt verantwoordelijk gehouden voor de dood en de verdwijning van duizenden, mogelijk tienduizenden mensen. In 2013 werd hij veroordeeld tot 80 jaar cel wegens volkenmoord en misdaden tegen de mensheid.

Hoewel hij maar 17 maanden (1982-83) aan de leiding van een militaire junta stond, was Rios Montt een van de invloedrijkste politieke figuren van Guatemala gedurende zo'n 30 jaar. De oud-generaal was berucht omdat hij bij velen angst wist op te wekken en enorm schreeuwerige toespraken hield. 

Efraín Rios Montt werd geboren in 1926 in het westen van Guatemala en groeide op in een conservatief-katholieke familie. in 1946 werd hij kadet in het leger, het begin van een lange militaire carrière. In 1972 werd hij generaal.

In 1974 deed hij een eerste keer mee aan de presidentsverkiezingen, maar hij verloor  in een schandaalsfeer, waarbij hij van kiesfraude werd beschuldigd. In 1982 pleegde hij een militaire staatsgreep; de grondwet werd opgeschort en het parlement werd ontbonden.

Oppositie tegen zijn regime werd keihard aangepakt. Volgens de Verenigde Naties vonden de ergste wreedheden van de Guatemakteekse burgeroorlog (1960-1996) tijdens het bewind van Rios Montt plaats: tienduizenden mensen kwamen om het leven of verdwenen. Schattingen lopen uiteen van 10.000 tot bijna 100.000. Gerekend naar doden per hoofd van de bevolking was Rios Montts dictatuur de bloedigste in de moderne geschiedenis van Latijns-Amerika en een van de bloedigste wereldwijd sinds de Tweede Wereldoorlog. Het overgrote deel van de slachtoffers waren Maya's.

Een goed christen moet leven met een bijbel in de ene hand en een geweer in de andere 

Efraín Rios Montt

Rios Montt was het eerste protestantse staatshoofd in Latijns-Amerika. Hij zei dat hij zijn inspiratie uit zijn geloof haalde en dat "een goed christen moet leven met een bijbel in de ene hand en een geweer in de andere". 

Zijn regering kreeg steun van de toenmalige Amerikaanse president Ronald Reagan, die in hem een figuur zag die kon voorkomen dat Guatemala aan het communisme ten prooi zou vallen.

Rios Montt overleefde drie couppogingen, maar werd in 1983 dan toch aan de kant geschoven na alweer een militaire coup. Hij verdween voor een tijdje van het toneel, maar richtte in 1989 het Guatemalteeks Republikeins Front op, dat zichzelf als christendemocratisch afficheerde, maar door veel waarnemers als extreemrechts wordt beschouwd. Zelf werd Rios Montt parlemenslid, terwijl hij achter de schermen erg veel invloed bleef hebben. In 2003 deed hij nog eens mee aan de presiodentsverkiezingen, maar hij verloor.

80 jaar

In 2013 werd Rios Montt veroordeeld tot 80 jaar cel wegens volkenmoord en misdaden tegen de mensheid. De rechter oordeelde dat er voldoende bewijs was dat hij tijdens zijn bewind de opdracht had gegeven aan het regeringsleger voor de moord op 1771 indianen.

Het grondwettelijk hof verklaarde de uitspraak nietig op basis van procedurefouten. Het proces werd echter nooit overgedaan omdat Rios Montt intussen aan dementie leed.