Video player inladen ...

Winnie Madikizela-Mandela, de ex-vrouw van Nelson Mandela, is overleden

In Zuid-Afrika is Nomzamo Winifred Zanyiwe Madikizela overleden, de ex-vrouw van oud-president Nelson Mandela.  Ze was 81 jaar oud. Winnie Mandela werd in veel landen gerespecteerd voor haar verbeten verzet tegen het racistische apartheidsregime in Zuid-Afrika, maar in 1991 kreeg haar imago een deuk nadat ze door een rechter medeschuldig was bevonden voor haar aandeel in de ontvoering van de 14-jarige Stompie Seipei, die later zou worden vermoord.

Winnie Madikizela en Nelson Mandela huwden in 1962. Ze was de tweede echtgenote van de toenmalige advocaat en activist tegen het blanke minderheidsbewind in Zuid-Afrika. Toen Nelson in 1962 werd opgepakt, zette Winnie de strijd buiten de gevangenismuren voort, waardoor ze bij de zwarte bevolking van Zuid-Afrika zeer populair werd.

Ze werd van voorzitter van de vrouwenorganisatie van het verboden Afrikaans Nationaal Congres (ANC), en zat ook in het ondergrondse partijbestuur van het ANC.

Zij voedde haar dochters op terwijl Nelson gevangen zat op Robbeneiland. Samen met Albertina Thetiwa Sisulu, de echtgenote van vrijheidsstrijder Walter Sisulu,  leidde Winnie veel vrijheidsmarsen. Zelf zat ze in 1969 en 1970 18 maanden in eenzame opsluiting wegens samenzwering tegen de apartheidsregering.

1990 AP

In februari 1990 werd Nelson Mandela eindelijk vrijgelaten. Winnie en hij wandelden door de poort van de Victor Verstergevangenis in Paarl: de wereld ontdekte na jaren hoe vrijheidsstrijder Nelson Mandela eruitzag. Die gebeurtenis ging de geschiedenis in als "the long walk to freedom".

Video player inladen ...

Beschadigd door affaire-Stompie

In 1991 bleek dat Winnie Mandela ook een donkere en harde kant had, toen bleek dat ze een rol had gespeeld in de ontvoering van Stompie Seipei, een jonge ANC-activist die in 1989 was vermoord wegens vermeend verraad. Een lijfwacht van Winnie verklaarde dat ze haar lijfwachten de opdracht had gegeven vier jonge mannen uit Soweto te laten ontvoeren en vermoorden. Stompie was de jongste.

De vier werden zwaar mishandeld en Stompies levenloze lichaam werd later teruggevonden. Hij bleek te zijn doodgestoken.

In 1990 kreeg Winnie Mandela twee jaar voorwaardelijk en een boete voor de ontvoering van Stompie. Een lid van het Mandela United Football Team -zoals de lijfwacht van Mandela werd genoemd- werd veroordeeld voor de moord. In het Westen kreeg het imago van Winnie Mandela een deuk.

Uit elkaar gegroeid

Het huwelijk tussen Winnie en Nelson bleek niet bestand tegen de affaire-Stompie en de lange jaren die beiden noodgedwongen apart leefden door de gevangenschap van Nelson. In 1992 ging het koppel uit elkaar en in 1996 volgde de scheiding.

Ik ben niet iemand die graag een boeket draagt als een soort versiering van iemand anders

Winnie Madikizela-Mandela

In 1994, het jaar dat Nelson Mandela werd gekozen als eerste zwarte president van Zuid-Afrika, sloot Winnie een verzoening uit. "Ik ga niet vechten om firstlady van het land te worden. Ik ben niet iemand die graag een boeket draagt als een soort versiering van iemand anders.", zei ze.

Toch werd ze in Zuid-Afrika tot aan haar dood liefdevol "moeder van de natie" genoemd. Nelson Mandela hertrouwde in 1998 met Graça Machel, de weduwe van de Mozambikaanse oud-president Samora Machel.

AP1990

Respect bleef enigszins overeind

In 2003 werd Winnie nogmaals veroordeeld, deze keer wegens fraude en diefstal. Desondanks bleef ze erg populair bij de meer radicale aanhang van regeringspartij ANC. In 2007 werd ze zelfs weer gekozen in het hoofdbestuur van het ANC.

Ook internationaal behield zo een vrij goede reputatie, met dank aan haar jarenlange strijd tegen apartheid. De Nederlandse cabaretier Herman van Veen gaf haar zelfs een rol in zijn tekenfilmserie over Alfred Jodocus Kwak.

Toen Nelson Mandela in 2013 overleed, werd Winnie overigens betrokken bij de afscheidsplechtigheid voor Madiba, de "vader des vaderlands". Zelf is Winnie overleden na een lange ziekte.

Video player inladen ...